Кіріспе
Мексикадағы өзен Сантьяго өзені - Мексиканың батысындағы өзен. Шапала көлінен шығысқа қарай Окотлан арқылы Халиско және Наярит штаттары арқылы өтіп, Тынық мұхитына құяды. Бұл Мексикадағы ең ұзын өзендердің бірі.
The Río Grande de Santiago, or Santiago River, is a river in western Mexico. It flows westwards from Lake Chapala via Ocotlán through the states of Jalisco and Nayarit to empty into the Pacific Ocean. It is one of the longest rivers in Mexico, measuring up long.
География
Өзен Чапала көлінен басталып, Окотлан арқылы өтеді және Сиерра-Мадре-Оксиденталь жотасы арқылы солтүстік-батысқа қарай жалғасады, онда Верде, Джучипила, Боланос, Хуайнамато, Мололоа және басқа да қосалқы өзендер ағады. Содан кейін Сантьяго Гранде өзені теңізге қарай 1700 метрден төмен түседі. Шапала көлінен төмен қарай өзен мен оның негізгі қосалқы өзендері терең тар каньондарды немесе баранкаларды қазып алды, олар қоршаған платодан 600 метр төмен болуы мүмкін. Каньонның түбіндегі төменгі биіктік пен жыл бойы ылғалдылық орманды қолдап отырады, оның ішінде жағалаудағы жауын-шашынды өсімдіктер мен алқаптарда кездеспейтін тропикалық өсімдіктер бар. Барранка де Облатос немесе Барранка де Хьюентитан - Гвадалахара қаласының тұрғындары арасында танымал, көрікті және қорғалған аймақ. Ла-Ескада Ла-Еска бөгеті 2012 жылы, ал Эль-Кахон бөгеті 2007 жылы аяқталды. Эль-Кахонның астында Агуамилпа бөгеті 1993 жылы аяқталды, бұл Наярит штатындағы Эль-Наяр муниципалитеті аумағының көп бөлігін қамтитын су қоймасын құрады. Агуамилпадан өзен жағалаудағы жазық жерлерге қарай төмендейді, Сантьяго Икскуинтладан өтіп, Сан-Бластың солтүстік-батысында Тынық мұхитына құяды. Сантьяго өзенінің ұзындығы 269 мильге жетеді. Кейбір дереккөздер оны Чапала көліне құятын Лерма өзенінің жалғасы ретінде қарастырады және оның ұзындығы 466 мильді құрайды. Мексиканың ең ұзын өзендерінің бірі. Бірге алғанда, Лерма-Сантьяго өзендерінің жүйесі 600 мильден сәл артық ұзындықта.
Фауна
Алыс жердегі шұбар (Algansea avia), тау шұбар (Algansea monticola) және шапала сымбазы (Ictalurus ochoterenai) Сантьяго Гранде өзені мен оның қоныстары үшін эндемик болып табылады.
Ластану
Мексика әлемдегі тұщы су қорының өте аз пайызына ие (0,1%). Мексикадағы Сантьяго аңғарындағы кратерлік көлдерге әсері суды пайдалану (және оның пайдаланбауы) деген мақалаға сәйкес, Мексикадағы көлдердің көпшілігі құрғап кету немесе қартаюдың озық сатысында, адам әрекеті салдарынан көлемі мен бетінің көлемі едәуір азайып кетті. Бұл зиянды әрекеттердің кейбір мысалдары: ағаш кесу, ауыл шаруашылығы үшін ағынды суды бұру, жер асты суларын өндіру, ластану және эвтрофикация. Елу жыл бұрын бұл өзенде балық аулап, суға түсіп, жүзуге болатын. Қазір ол ластағыш заттарға толы өзен. Мексикалық су технологиясы институты (IMTA) судың негізгі арнасынан және оның қосалқы өзендерінен мыңнан астам түрлі химиялық заттарды тапты. Бұл заттарға фталаттар (гормондық бұзылулар), фенолдар (нейрондық дамуға әсер ететін қосылыстар), толуол (нейротоксин) және канцерогендік отты баяулатқыштар сияқты жартылай ұшқыш және ұшқыш органикалық қосылыстар кіреді. Бұл өзен Мексикадағы ең ластанған өзендердің бірі. 2008 жылдың ақпан айында 8 жасар Мигель Анхель Лопес Роша өзенге құлап, көз жұмды. Роша Эль-Сальто шарлауығының маңында құлады. Ол он тоғыз күннен кейін қайтыс болды. Оның өлтірілу себебі ауыр металлдан жасалған у екенін анықтады. Бұл өзеннің қатты ластануына назар аударды. Осы қайғылы оқиғадан кейін жергілікті қауым "Өмір үшін серпіліс" ("Un Salto de Vida") деп аталатын топты ұйымдастырды, ол 2009 жылдың мамыр айында Эль-Сальтода өткен Экологиялық әсерлер жөніндегі екінші Ұлттық Ассамблеяны демеушілік етті.