Кіріспе
Византиялық дворян және генерал Иоанн Дукас, латыншасы Дукас (; 1125/27 1200), Византия императоры Алексий I Комнен мен Ирена Дукаинаның жетінші баласы Теодора Комненененен туған Константин Ангелостың үлкен ұлы. Джон Дукас әжесінің аты Иренді алған. Ол Мануэль I Комнен мен Исаак II Ангелос қол астындағы әскери қолбасшы болды. Дукастың немере інісі Исаак II оны себастократ деген жоғары лауазымға көтерді. Ол жасы ұлғайғанына қарамастан 1180 - 1190 жылдары белсенді генерал болып қала берді және өлімінен аз уақыт бұрын император тағына ұмтылды. Ол Төртінші крест жорығынан кейін Эпир деспотатын құрған Комнен Доукас әулетінің түп атасы болды.
John Doukas, Latinized as Ducas (; c. 1125/27 – c. 1200), was the eldest son of Constantine Angelos by Theodora Komnene, the seventh child of the Byzantine Emperor Alexios I Komnenos and Irene Doukaina. John Doukas took the family name of his grandmother Irene. He served as a military commander under Manuel I Komnenos and Isaac II Angelos. Isaac II, who was Doukas's nephew, raised him to the high rank of sebastokrator. Despite his advanced age, he continued to be an active general in the 1180s and 1190s, and until shortly before his death aspired to the imperial throne. He was the progenitor of the Komnenos Doukas line, which founded the Despotate of Epirus after the Fourth Crusade.
Шығу тегі
Иоанн Ангелос әулетін құрушы Филадельфиядан Константин Ангелос пен Византия императоры Алексий I Комненнің және императрица Ирена Дукайнаның жетінші баласы Теодора Комненнің тұңғыш ұлы болды. 1122 жылы үйленген жұптың төрт ұлы мен үш қызы болды, олардың екеуі, Иоанн және Андроник (болашақтағы императорлар Исаак II Ангелос пен Алексий III Ангелостың әкесі) әжелерінің ата-анасының атын атауға қарағанда, анасының елеулі Дукас тегін пайдалануды жөн көрді. Жоханның туған күні белгісіз, ал оның жасына қатысты жалғыз мәлімет 1185 жылы ол қарт адам болған. Комнендіктердің генеалогы Константинос Варзос оның туған жылы 1125 - 1127 жылдары деп есептейді.
Мануэль I мен Андроник I тұсында
Иоанн Дукас алғаш рет 1166 жылы наурыз айында қайнар көздерде, Иса Мәсіхтің "Әкем менен ұлы" деген сөзінің түсіндірілуін шешу үшін шақырылған шіркеу синодына бауырларымен бірге қатысқан. 1176 жылы кіші інісі Андроникпен бірге Мириокефалон шайқасында Византияның жеңілісіне әкелген Икония сұлтанына қарсы жорыққа полк командирі ретінде қатысты. Соғыс кезінде оған император Мануэль I Комненнен Византия әскерін қоршап алған және оған жебелер жаудырып жатқан Селжук түркілерін кері итермелеуді тапсырды, бірақ оларға қарсы шабуыл жасағаннан кейін ол көп жетістікке жетпеді. Өзінің көптеген асыл туыстары сияқты, Иоанн Андроник I Комненнің төрешіл режиміне қарсы шықты және императорға адалдық туралы жазбаша уәдеге қол қоюға мәжбүр болды. Дегенмен 1185 жылы 11 қыркүйекте оның немере інісі Исаак Ангелос Андроник І-нің бас қолбасшысы Степан Агиохристофоритті өлтіріп, Агия София соборында баспана іздеген кезде, Иоанн және оның үлкен ұлы Исаак императордың жазасынан қорқып, оның жағына жүгірді. Келесі күні Исаак Ангелостың қарсылық әрекетімен туғызылған халықтық көтеріліс Андроник І-нің режимін құртты, бірақ Исаак Ангелос император болып тағайындалудан тартынды. Никетас Хониат және Теодор Скоутариоттың айтуынша, Иоанн содан кейін өзінің басын жалаңаш етіп, өзінің ақ шашын тәжге тағайындайтын болды, бірақ жиналған халық бұған қатты қарсылық білдірді, сондай-ақ, сондай-ақ, Андроник І-ден кейін сондай қарт адамның билігінен бас тартты, ал Исак Ангелос таққа отырды.
Исак II және Алексий III тұсында
Оның немере інісінің таққа отырғаны Иоаннды Византия аристократиясының ең жоғарғы сатысына жеткізді, ал ол себастократ деген жоғары атақ алды. Жасы ұлғайғанына қарамастан, Иоанн Исаак Ангелос билігі кезінде майдан қолбасшысы ретінде белсенді болды. Никетас Хониат оны 1185 жылы итальяндық нормандықтардың басып кіруіне қарсы жорық кезінде Кипселде императордың сотында қызмет еткенін атап өтті. Сол жерде Иоанн Дукас Асенді император алдындағы ұятсыз сөзі үшін бетінен шаппақ болып, сол жылы Влац болгарларының көтерілісіне әкелген оқиғаларға түрткі болды. 1186 жылы ол Влац болгарларының көтерілісіне қарсы Византия әскерінің жалпы қолбасшылығын қолға алды. Хониаттың айтуынша, ол біраз шеберлік танытып, бүлікшілерді ұстап тұруға қабілетті болғанмен, көп ұзамай оны қолбасшылықтан босатты, өйткені Исаак Ангелос оны таққа жоспарлар жасауда күдіктенді және оның орнына соқыр генерал Иоанн Кантакузеносқа қолбасшылықты сендірді. 1191 жылы Иоанн тағы да майданға аттанды, ол өзінің немере інісімен болгар көтерілісшілеріне қарсы жорыққа аттанды. Бұл жорық аяусыз сәтсіздікке ұшырады, бірақ Джон өзі мен оның қол астындағы әскерлерді жоғалтусыз құтқарып қалды. Сол жылы Константинополь патриархы Досифейдің отставкасын қабылдаған синодқа қатысты. Ол синодалық актілерде император туыстарының ең ағасы ретінде жазылған. Дегенмен, Исаак Ангелос оны әлі де императорлық амбицияларға күдіктенді, әсіресе оның ағасының 1187 жылы көтерілген генерал Алексиос Бранаспен тығыз байланыста болғандықтан: генералдың көтерілісінен аз уақыт бұрын Джон Дукас өзінің үлкен ұлы Исаакты генералдың бір қызымен үйлендірді. Исаак Ангелостың күдіктері қандай болса да, Джон оның басқа немере інісі Алексиос Ангелосты тез таныды, ол 1195 жылдың сәуірінде тақты басып алып, Алексиостың таққа отырғызу рәсімінде маңызды рөл атқарды. Иоанн Дукас соңғы рет 1199 жылы аталып өтілді, ол кезде Алексий III-дің екі күйеу баласы Андроник Комнен және Исаак Комненнің өлімі мұрагерлік мәселесін ашты, өйткені Алексий III-дің еркек ұрпағы болмады. Жасы ұлғайған Джон Дукас та таққа отыруға үміттенген көрінеді. Жохан Дукас сол уақытқа қарағанда өте қартайған шағында, шамамен 1200 жылы қайтыс болған.
Отбасы
Джон Дукастың бір немесе екі рет үйленгені белгісіз. Тек бір әйелінің аты белгілі, Зои Дукаина. Ол Константин Дукас пен Анна Дукаинаның қызы болды, оның нақты аты-жөні белгісіз. Егер ол екі рет тұрмысқа шыққан болса, онда оның алғашқы некесі 1150 жылы болған, ал оның белгісіз бірінші әйелі 1165 жылы қайтыс болған болуы керек. Егер Зоя Дукаина оның екінші әйелі болса, онда бұл неке 1170 жылы болған. Джон Дукастың бес заңды ұлы болды, олардың алғашқы екеуі оның бірінші некеінен туған болуы мүмкін, ал соңғылары Зои Дукайнаның ұлдары болды. Оның үш қызы бар, Зои Дукаинамен, және бір баласы бар. Бұл балалар: Исаак Ангелос (1155-1203 жж.), Алексиос Бранастың қызымен үйленген, 1203 жылы Төртінші крест жорығына қарсы шайқастарда қаза тапқан. Алексий Комнен Дукас (шамамен 1160 жыл - белгісіз), Андроник I соқырлаған, 1187 жылы Кипрдің Исаак Комненге қарсы жорық жасады, бірақ Исаак пен Сицилиялық адмирал Маргаритус Бриндизи тұтқындады. Теодор Комнен Докас (1180/85 ж. 1253 жылдан кейін), 1215 жылдан кейін Эпирот мемлекетінің екінші билеушісі Мария Петралифайнаға үйленді, 1227/28 жылдары Салоникада император болып тажына түсті, 1230 жылы Клокотница шайқасынан кейін болгарлардың тұтқыны болды, 1237 жылы босатылды және Салониканы қайтарып алды. Ол Никея империясының сарайында тұтқын болып қайтыс болды. Мануэль Дукас (1186/88 1241), ағасы Теодордың деспоты, Салониканың 123037, Салониканың 123941 билеушісі. Константин Комнен Доукас (1172 ж. 1242 ж. шамасында), Аэтолия мен Акарнанияның билеушісі, ағасы Теодордың деспоты. Анонимді қызы, мүмкін Теодора (шамамен 1178 жыл - белгісіз), Кантакузенге, мүмкін Михаил Кантакузенге үйленді. Анонимді қызы, мүмкін Ирен есімді (шамамен 1180/88 белгісіз), мүмкін 1237 жылдан кейін Корфуны ағасы Мануэлдің атынан басқарған. Анонимді қызы, мүмкін Анна (1190 белгісіз), ол немесе, мүмкін, оның қызы, 1227 жылы Кефалонияның граф palatine Матфей Орсиниге үйленді. Михаил I Комнен Дукас (шамамен 1170 - 1215), Епирот мемлекетінің негізін қалаушы, төртінші крест жорығынан кейін өлгенге дейін билік жүргізді.
Isaac Angelos (c. 1155 – 1203), married the daughter of Alexios Branas, probably killed in the battles against the Fourth Crusade in 1203. Alexios Komnenos Doukas (c. 1160 – unknown), blinded by Andronikos I, entrusted with a campaign against Isaac Komnenos of Cyprus in 1187, but taken prisoner by Isaac and the Sicilian admiral Margaritus of Brindisi. Theodore Komnenos Doukas (c. 1180/85 – after 1253), married Maria Petraliphaina, second ruler of the Epirote state after 1215, crowned emperor in Thessalonica in 1227/28, captive of the Bulgarians after the Battle of Klokotnitsa in 1230, released c. 1237 and recovered Thessalonica. He died a captive at the court of the Empire of Nicaea. Manuel Doukas (c. 1186/88 – 1241), named Despot by his brother Theodore, ruler of Thessalonica 1230–37, and of Thessaly 1239–41. Constantine Komnenos Doukas (c. 1172 – c. 1242), named Despot by his brother Theodore, ruler of Aetolia and Acarnania. Anonymous daughter, possibly named Theodora (c. 1178 – unknown), married a Kantakouzenos, possibly Michael Kantakouzenos. Anonymous daughter, possibly named Irene (c. 1180/88 – unknown), possibly governed Corfu after 1237 on behalf of her brother Manuel. Anonymous daughter, possibly named Anna (c. 1190 – unknown), either she or, more likely, her daughter, married in 1227 Matthew Orsini, Count palatine of Cephalonia. Michael I Komnenos Doukas (c. 1170 – c. 1215), the bastard son, founder of the Epirote state after the Fourth Crusade, which he ruled until his death.