Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1041-1042 жылдар аралығында Византия императоры
Byzantine emperor from 1041 to 1042
Михаил V Калафатес (Михаил Калафатес) – 1041-1042 жылдары төрт ай бойы Византия императоры болды. Ол Михаил IV-нің немересі және оның мұрагері, сондай-ақ Михаил IV-нің әйелі, императрица Зояның асырап алған ұлы еді. Ол әкесінің бастапқы кәсібіне орай "Калкар" (Калафатес) атанды.
Michael V Kalaphates (, Michaḗl Kalaphátēs) was Byzantine emperor for four months in 1041–1042. He was the nephew and successor of Michael IV and the adoptive son of Michael IV's wife Empress Zoe. He was popularly called "the Caulker" (Kalaphates) in accordance with his father's original occupation.
Отбасы
Михаил V Стефан мен Марияның ұлы еді. Оның туған күні белгісіз, бірақ кейде 1015 жыл деп айтылады, себебі 1035 жылы ол "жас" саналған. Михаилдың анасы Византия императоры Михаил IV-тің қарындасы болды, ал Стефан Михаил IV-тің кеме жасаушысы болып жұмыс істеген, кейін адмирал атанды, бірақ Сицилияға жасаған жорық сәтсіз аяқталды. Император өзге де немерелерін жақсы көріп, болашақ Михаил V-ті тақ мұрагері етіп оның тағы бір туысы Иоанн Орфанотроф пен императрица Зоя қолдады. 1035 жылы Михаил IV оған кайсар (кесар) атағын берді және Зоямен бірге оның жүрегі жақын немере інісін ұлы ретінде қабылдады. Михаил IV 10 желтоқсан 1041 жылы қайтыс болды, ал Михаил V үш күннен кейін Зоямен император деп жарияланды.
Michael V was the son of a couple named Stephen and Maria. His birth date is not known, but is sometimes given as 1015, probably because he was considered "young" in 1035. Michael's mother was a sister of the Byzantine emperor Michael IV and Stephen had been a caulker before becoming an admiral under Michael IV and then botching an expedition to Sicily. Although the emperor preferred another of his nephews, the future Michael V was advanced as heir to the throne by his other uncle John the Orphanotrophos and the Empress Zoe. In 1035, Michael IV granted him the title of kaisar (caesar), and, together with Zoe, adopted his nephew as a son. Michael IV died on 10 December 1041 and Michael V was proclaimed emperor three days later by Zoe.
Билік
Өз бетімен билік етуге бел буған Михаил V өзінің ағасы Иоанн Орфанотрофпен қақтығысқа түсті, оны бірден-ақ монастырға қуды. Михаил енді ағасының шешімдерін кері қайтарды, бұрынғы билік кезінде жер аударылған ақсүйектер мен сарай қызметкерлерін еске алды, соның ішінде болашақ патриарх Михаил Керулариос пен генерал Джордж Маниакес. Маниакес нормандардың шабуылын тоқтату үшін Оңтүстік Италияға қайта жіберілді. 1042 жылдың 18 сәуірінен 19 сәуірге қараған түні Михаил V өзінің асырап алған анасы және бірге билеген Зояны, оны улап өлтіруге тырысқаны үшін Принсипо аралына қуды, осылайша жалғыз император атанды. Таңертеңгі уақытта оның бұл оқиға туралы жариялауы халық көтерілісіне әкелді; сарайды Зояның дереу қалпына келтіруін талап ететін халық қоршап алды. Талап қанағаттандырылды, Зоя қайта оралды, бірақ әлі де монах киімінде. Зояны ипподромдағы көпшілікке көрсету Михаилдың әрекетіне халықтың ашуын басаңдатпады. Халық сарайға бірнеше бағыттан шабуыл жасады. Императордың сарбаздары оларды тойтарыс беруге тырысты, сәуірдің 21-іне қарай екі жақтан да үш мыңға жуық адам қаза тапты. Сарайға кірген соң, көтерілісшілер құнды заттарды тонап, салық тізімдерін жыртып тастады. Сондай-ақ, 1042 жылдың 21 сәуірінде Зояның әпкесі Теодора, көтеріліс барысында өз еркіне қарсы монастырдан алынып, императрица деп жарияланды. Осыған жауап ретінде Михаил өзінің қалған ағасы Константинмен бірге Студион монастырына қашып кетті. Монастырға кіруге ант бергеніне қарамастан, Михаил тұтқындалды, соқыр етілді және осы кезде варяг гвардиясының бастығы болған Харальд Хардрада оны монастырға жіберді.
Determined to rule on his own, Michael V came into conflict with his uncle John the Orphanotrophos, whom he almost immediately banished to a monastery. Michael now reversed his uncle's decisions, recalling the nobles and courtiers who had been exiled during the previous reign, including the future patriarch Michael Keroularios and the general George Maniakes. Maniakes was promptly sent back to Southern Italy in order to contain the advance of the Normans. On the night of 18 April to 19 April 1042, Michael V banished his adoptive mother and co ruler Zoe, for plotting to poison him, to the island of Principo, thus becoming sole emperor. His announcement of the event in the morning led to a popular revolt; the palace was surrounded by a mob demanding Zoe's immediate restoration. The demand was met, and Zoe was brought back, though still in a nun's habit. Presenting Zoe to the crowds in the Hippodrome did not quell the public's outrage over Michael's actions. The masses attacked the palace from multiple directions. The emperor's soldiers attempted to fight them off and by April 21, an estimated three thousand people from both sides had died. Once inside the palace, the mob pillaged valuables and tore up the tax rolls. Also on 21 April 1042 Zoe's sister Theodora, who had been removed from her nunnery against her will earlier in the uprising, was declared Empress. In response, Michael fled to seek safety in the monastery of the Stoudion together with his remaining uncle, Constantine. Although he had taken monastic vows, Michael was arrested, blinded and sent to a monastery by then Chief of the Varangian Guard, Harald Hardrada.