Роман II: Византия императоры және оның билеуі

Кіріспе

Византия императоры 959–963 жылдары. Романов II (938–15 наурыз 963) – 959–963 жылдары Византия императоры болған. Ол әкесі Константин VII қайтыс болғаннан кейін жиырма бір жасында таққа отырды және төрт жылдан соң күтпеген жағдайда, құпиялы түрде қайтыс болды. Оның әйелі Феофано ұлдары Василий II және Константин VIII-ге 976 жылы оның орнына отыруға көмектесті.

Өмір

Романос II – император Константин VII мен император Романос I Лекапен мен оның әйелі Феодораның қызы Елена Лекапеннің ұлы. Теофан Континуатус 959 жылы таққа отырғанда 21 жаста болғанын, яғни 938 жылы туылғанын айтады. Анасының әкесінің құрметіне аталған Романос бала кезінде Италия королі Арльдық Гюдің заңсыз қызы Бертаға үйленді, одақ құру үшін. Ол некеден кейін Евдокия деп ат қойды, бірақ 949 жылы ерте қайтыс болды, бұл одақтың бұзылуына себеп болды. 945 жылдың 27 қаңтарында Константин VII өзінің ағайындыларын, Романос I-нің ұлдарын, тақтан шеттетуге қол жеткізіп, жалғыз билеуші болды. 945 жылдың 6 сәуірінде (Пасха) Константин өз ұлын бір император етіп тағайындады. Италияда Гю биліктен кетуімен және 947 жылы қайтыс болуымен, Романос әкесінен өз келінін өзі таңдауға рұқсат алатындығы туралы уәде алды. Романос Анастасо есімді әйелді таңдап, 956 жылы оған үйленді және Теофано деп ат қойды. 959 жылдың қарашасында Романос II әкесі мен әйелі оны улады деген қауесеттердің арасында таққа отырды. Романос әкесінің сарайындағы жауларын тазартып, олардың орнына достарын қойды. Өзінің әйеліне жақсылық жасау үшін анасы Еленаны сарайдан шығарып, бес әпкесін монастырларға жіберді. Дегенмен, Романос тағайындаған көптеген адамдар қабілетті болды, соның ішінде оның бас кеңесшісі, евнух Иосиф Брингас та бар. Ләззатты жақсы көретін билеуші әскери мәселелерді өзінің шебер қолбасшыларының, әсіресе Лео мен Никефор Фокастың қолына тапсыра алды. 960 жылы Никефор Фокас Критке, заманауи тарихшылардың айтуынша, айтарлықтай үлкен болған, бірақ, мүмкін, 25 000 – 30 000 сарбаз бен теңізшілерден тұратын флотпен жіберілді. Ауыр науқан мен тоғыз айлық Чандакс қоршауынан кейін Никефор 961 жылы бүкіл аралға Византияның билігін қайта орнатуға сәттілікке жетті. Константинопольде өткен жеңіс шеруінен кейін Никефор шығыс шекарасына жіберілді, онда Алеппо әмірі Сайф әл-Давла Византия Анатолиясына жыл сайынғы шабуылдар жасап келді. Никефор 962 жылы Киликияны және тіпті Алеппоны басып алды, әмірдің сарайын және қазынасын тонады. Осы уақыт аралығында Лео Фокас және Мариан Аргирос Византия Балқанына мажар шабуылдарына тойтарыс берді. Ұзақ аң ауру сапарынан кейін Романос II ауырып, 15 наурызда 963 жылы қайтыс болды. Оның өліміне әйелі Теофаноның уландырғандығы себеп болды деген қауесет тарады, бірақ бұған дәлел жоқ, ал Теофано таққа отырған Августаның қауіпсіз мәртебесін өзінің жас балаларының жесір қалған регентінің қауіпсіз мәртебесімен алмастыру арқылы көп тәуекелге ұшырар еді. Романос II-нің әйеліне және Иосиф Брингас сияқты бюрократтарға сүйенуі салыстырмалы түрде қабілетті басқаруды қамтамасыз етті, бірақ бұл әскермен байланысты дворяндар арасында наразылық тудырды. Романос қайтыс болғаннан кейін, оның жесір императрицасы, енді екі императордың регенті, оның кәмелетке толмаған ұлдары, генерал Никефор Фокасқа үйленді және басқа генерал Иоанн Цимискесті оның сүйіктісі етіп алды, екеуін де император тағына бірінен соң бірі көтерді. Алайда оның ұлдарының құқықтары сақталды, және соңында Цимискес соғыста қаза тапқанда, оның үлкен ұлы Василий II аға император болды.

Romanos II was a son of the Emperor Constantine VII and Helena Lekapene, the daughter of Emperor Romanos I Lekapenos and his wife Theodora. The Theophanes Continuatus states that he was 21 years old at the time of his accession in 959, meaning that he was born in 938. Named after his maternal grandfather, Romanos was married, as a child, to Bertha, the illegitimate daughter of Hugh of Arles, King of Italy, to bond an alliance. She had changed her name to Eudokia after their marriage, but died an early death in 949, which caused the dissolution of the alliance. On 27 January 945, Constantine VII succeeded in removing his brothers in law, the sons of Romanos I, assuming the throne alone. On 6 April 945 (Easter), Constantine crowned his son co emperor. With Hugh out of power in Italy and dead by 947, Romanos secured the promise from his father that he would be allowed to select his own bride. Romanos chose a woman named Anastaso, whom he married in 956 and renamed Theophano. In November 959, Romanos II succeeded his father on the throne amidst rumors that he or his wife had poisoned him. Romanos purged his father's courtiers of his enemies and replaced them with friends. To appease his bespelling wife, he excused his mother, Empress Helena, from court and forced his five sisters into convents. Nevertheless, many of Romanos' appointees were able men, including his chief adviser, the eunuch Joseph Bringas. The pleasure loving sovereign could also leave military matters in the adept hands of his generals, in particular the brothers Leo and Nikephoros Phokas. In 960 Nikephoros Phokas was sent to Crete with a fleet that was considered by contemporary historians as notably large, but probably not comprising more than 25,000 30,000 soldiers and sailors in total. After a difficult campaign and nine month Siege of Chandax, Nikephoros successfully re established Byzantine control over the entire island in 961. Following a triumph celebrated at Constantinople, Nikephoros was sent to the eastern frontier, where the Emir of Aleppo Sayf al Dawla was engaged in annual raids into Byzantine Anatolia. Nikephoros took Cilicia and even Aleppo in 962, sacking the palace of the Emir and taking possession of his treasures. In the meantime Leo Phokas and Marianos Argyros had countered Magyar incursions into the Byzantine Balkans. After a lengthy hunting expedition Romanos II took ill and died on 15 March 963. Rumor attributed his death to poison administered by his wife Theophano, but there is no evidence of this, and Theophano would have been risking much by exchanging the secure status of a crowned Augusta with the precarious one of a widowed regent of her very young children. Romanos II's reliance on his wife and on bureaucrats like Joseph Bringas had resulted in a relatively capable administration, but this built up resentment among the nobility, which was associated with the military. In the wake of Romanos' death, his Empress Dowager, now regent to the two co emperors, her underage sons, was quick to marry the general Nikephoros Phokas and to acquire another general, John Tzimiskes, as her lover, having them both elevated to the imperial throne in succession. The rights of her sons were safeguarded, however, and eventually, when Tzimiskes died at war, her eldest son Basil II became senior emperor.