Кіріспе
1954 жылы түсірілген Мирза Ғалиб (;) - 1954 жылы түсірілген үнді және урду тілдеріндегі биографиялық фильм, режиссері - Сохраб Моди. Белгілі ақын Мирза Ғалибтің өміріне негізделген фильм жарық көрген кезде үлкен танымалдылыққа ие болды. Бұл фильмде Барат Бхушан Ғалиб рөлінде, ал Сурайя оның тәуекел сүйіктісі Моти Бегум рөлінде. Фильм 1954 жылы 2-ші Ұлттық кино сыйлығының ең үздік көркем фильмі үшін Хинди тіліндегі фильм үшін Президент алтын медалі мен Президент күміс медаліне ие болды. Фильм Сурайяның ең үздік туындыларының бірі болып саналады.
Mirza Ghalib (; ) is a 1954 Indian Hindi and Urdu language biographical film, directed by Sohrab Modi. Based on the life of well known poet Mirza Ghalib, the film was acclaimed upon release. It stars Bharat Bhushan as Ghalib and Suraiya as his tawaif lover, Moti Begum. The film won the President's Gold Medal for the All India Best Feature Film and the President's Silver Medal for Best Feature Film in Hindi in the 2nd National Film Awards for 1954. The film is also considered as one of Suraiya's best performance.
Сюжет
Фильмде соңғы моғол патшасы Бахадур Шах Зафардың заманында өмір сүрген белгілі ақын Мирза Ғалибтің оқиғасы суреттеледі. Тарих Моти Бегумнің (Мирза Ғалиб ойнаған "Чадхвин" деп аталады) Махаббаты мен құрметіне байланысты. Ғалиб - ақын күйеуін сүйіп, оған құлшыныспен қарайтын, пәк әйел "Умрао Бегумге" (Нигар Султана) үйленген. Император Бахадур Шах "Зафар" (Ифтехар) өзі де елеулі дәрежедегі ақын, "мушаира" (поэзия оқу сессиясы) өткізеді. "Мушаирада" "Зауқ" поэзиясы қатты мақталады; Мырза Асадулла хан "Ғалиб" болса, "ғазалдарына" (поэмаларына) ешкімді қабылдамайды. (Біріне бір сахнада, ғалиб соттың сыртында сөйлеп тұрғанда, тіпті жалпы халық оның ғаззалдарын тым терең, ал урдуын тым қиын деп санайды.) Мушэйраның зияткерлік ортасында Муфтий (Мурад) мен Котуалдан басқа ешкім Ғалибтің поэзиясынан бағалайтын ештеңе таба алмайды. Мұфти Ғалибке ризашылығын білдіреді, ал Котвал Ғалибтің оқыған ғазалын тез арада жазып алады. Ғалиб басқалар сияқты әуенді түрде оқудың орнына, тек қана қазалдарын құрғақ "оқып" бастайды (бәлкім, ол ақындарды өз деңгейінен төмен деп табады), тіпті өзін бір қазалда өзін ақын ("Суханвер") деп атайды. Бұл кейбір ақындардың ашуын туғызады, бұл кезде Ғалиб сарайдан кетеді. Үйге бара жатқанда бір әйелдің оның ғазалын айтып жатқанын естиді. Әнші Моти Бегум (Сурайя) - зейнеткер тәуайфтың (Дурга Хоте) қызы. Моти Ғалибтің өлеңдеріне, тіпті оның өзіне де қатты қызығады. Ғалымның өлеңдерін біреудің ұнатып жатқанына қуанып, Мотидің есігін қағып, оны қабылдап алады. Ғалиб оның ғаззолдарға деген құлшынысына ғана емес, сонымен қатар оның сұлулығына таңғалады және оны Чоудвин Бегум деп атайды (чоудвин "толық ай" дегенді білдіреді). Ол өзінің Ғалиб екенін білмейтінін түсінгенде, Ғалибтің поэзиясын бағаламай, оны мазалайды. Моти, әрине, өзінің кейіпкерін қорғауға шығып, күтпеген қонақты үйінен шықтырады. Ғалибтің соңынан (әрине, қақпадан ақынға тап болады) Мотидің үйіне тағы бір қонақ келеді: Котвал. Ол мұнда оқыған "Ғалиб" қазалының көшірмесін алып келді. Ол қазалды риза Мотиге тапсырады және оның соңғы қонағын Ғалибтің өзі деп таныстырып, таң қалдырады. Бірнеше күннен кейін Ғалиб тағы бір адамның оның ғазалын айтып жатқанын көреді. Бұл жолы сұхбатқа түскен кедей қайыршы Ғалибке Моти Бегумнің осы ғазалдарды біраз ақша табу үшін айтып жатқанын айтады. Ғалиб, өз құмарлығын арттырып, Моти Бегумнің үйіне тағы бір рет барады. Оны қазір өзін Чадхвин Бегум деп атайтын әйел қуанышпен қарсы алады. Әйел ұялшақ, тыныш, ал күйеу жанды. Бірақ Шодвин Бегум - Ғалибтің қиын өмірінің бір ғана қыры. Ол ұлы ақын болуы мүмкін, бірақ бұл ұлылық қасқырларды есіктен ұстауға жеткіліксіз. Біршама қайырымды қасқыр - ақша қарызы Матурадас (Мукри), оған Ғалиб көп ақша берешегі бар. Матурадас қарызының төленуін сұрайды, бірақ Ғалиб оны әрдайым ұстап алады. Ал Ғалибтің әйелі (Нигар Султана) - өте діндар әйел, оның балаларының ешқайсысы нәресте кезінен аман қалмайтыны үшін қиналады. Күйеуімен қарым-қатынасы оңай достыққа негізделген; ол оның берік қолдаушысы, олар мәңгілік қарыздар екеніне ешқашан зарланбайтын және күйеуінің басқа әйелді жақсы көретінін күдіктенген кезде де наразылық білдірмейді немесе оның өзінен махаббатын талап етпейді. (Ол оған екінші рет үйленуге кеңес береді). Бұл қызықты әйел; ол кейде таңғажайып прогрессивті, басқаларға ашулы, тіпті кейде тартымды және дана болуы мүмкін. Алайда, қазір қиындықты бастан кешіріп жатқан - Шодхвин Бегум. Котвал ханы Хашмат хан қызға құмарлық танытып, Шаудвиннің мұқтаж анасын қызын оған беруге көндірген. Ол тіпті 2000 рупиялық қалыңдық төледі. Шадхвиннің анасы Шадхвиннің наразылығына қарамастан, үйлену тойының өтуіне баса назар аударады. Шешендікке ұшыраған Шаудвин Ғалибке хат жазып, оны өзінің қақпашысымен, арақ ішуге құмар генерал Догбоди арқылы жібереді. Ер адам шейшембіде Ғалибтің үйіне барады, шарап дүкеніне кіреді және бейсенбіде шығады, бұл Ғалибке Шодхвинді осы қаламаған некеден құтқару үшін тиімді жоспар жасауға аз уақыт қалдырады. Ол 2000 рупияны Чадхвиннің анасына беруге шешім қабылдайды, бірақ оның қолынан көп ақша шықпағандықтан, ол құмар ойындар арқылы "жеңуге" тырысады. Ол табысты болып, ақшаны қарт әйелге тапсыруға асығады. Бұл арада қарт әйел өзге адамға айналды, себебі, үмітсіз Шоудвин өзін-өзі өлтіруге тырысты. Аналық сезімге бой алдырған Шәуетдиннің анасы жаңа келген Котвалдың басына айып тақты: ол Шәуетдинге дүниедегі барлық алтын үшін де үйленбейді. Көптеген дау-д...
Сыни қабылдау
Фильмді қарап шыққан The Print журналының Самира Суд Сурайяны фильмнің "жандысы" деп атады және былай деді: "Бұл фильм Сурайяға тиесілі, оның дауысы тек махаббат, сағыныш, үміт және жүрегі ауырғанды ғана емес, ғасырлар бойына жалғасып келе жатқан Ғалибтің сиқырын жеткізеді". Ол: "Фильмнің көркі, шын мәнінде, Ғалибтің өміріне көп көңіл бөлінбесе де, оның сөздерін тірілтеді. Мұның себебі - Сурайя. Ғалибтің өлеңдері Сурайяның алтын дауысымен, Ғұлам Мұхаммедтің әндерімен әлі күнге дейін әнделіп келеді".
Кассалық жинақ
"Мирза Ғалиб" (1954 жылы түсірілген) 1954 жылы ең көп табыс түсірген фильмдердің төртіншісі болды.
Мұра
Сурайяның актерлік шеберлігі мен әншілік қабілеті (Мирза Ғалибтің ғаззалдары) кеңінен мақталды. 1954 жылы Сурайяны премьер-министр Жавахар Лал Неру ерекше құттықтады. Ол оған: "Сіз Ғалибті өмірге қайтарып келдіңіз", - деп айтты. Кейінірек Сурайя оның мақтауы "Оскардан да лайықты" деп ойлағанын айтады. 1998 жылы Сурайяға сол кездегі Үндістанның премьер-министрі Атал Бехари Ваджпаидің Нью-Делидегі Мирза Ғалиб бидің 100 жылдығын атап өту кезінде Галибтің есімін өнегелі әндерімен мәңгілікке сақтағаны үшін құрмет көрсетті.