Кіріспе
1957 жылы Мехбуб Хан режиссерлік еткен фильм. «Аурат» сценарийін Ваджахат Мирза жазған, ал «Индия анасы» үшін Мирза мен жас сценарист С. Али Раза оны қайта өңдеген. Мехбуб Хан, Мирза және Разадан басқа, көрнекті сценаристтер Ағажани Кашмери, Зия Сархади, Ахтар Мирза, композитор Наушад, режиссердің ассистенті Чиманкант Десай және тағы да көптеген адамдармен кеңескен. Мирза мен Раза қайта өңдеген диалогтар – урду, қарапайым хинди және оның әдеби нұсқаларының үйлесімі. Мирза мен Раза урду әдебиетінен келгендіктен, диалогтарды урду әрпімен жазған. Пуэрто-Рико университетінің профессоры Наргистің «Индия анасы» – индуист әйелінің метафоралық бейнесі, ол жоғары индуисттік құндылықтарды, ізгілік пен аналық құрбандықты көрсетеді. Кино зерттеушісі Дж. Вирдидің айтуынша, «Индия анасы» – ана, құдай және дамып келе жатқан ұлттың бірдей бейнесі. Виджай Мишра 2002 жылы жарық көрген «Болливуд киносы: құштарлық ғибадатханалары» атты кітабында «Индия анасы» кейіпкерінің әйел, жақсы көретін, тіпті фильм соңында әйелдік қасиеттерінен бас тартатын бірнеше мағынасы бар екенін айтады. Үнді кино зерттеушілері Гокульсинг пен Дисанаяке атап өткендей, дәстүрлі индуисттік құндылықтарға ұмтылған «Индия анасы» кейіпкері, сонымен қатар, ананың Үнді киносы мен қоғамындағы өзгеріп жатқан рөлін көрсетеді, себебі ана әрқашан күйеуіне бағынышты немесе одан тәуелді болмайды, ер адамдармен қарым-қатынасты немесе патриархалдық қоғамдық құрылымды жақсартады. 1999 жылы «The New Internationalist» журналында жарияланған мақалада Рада бағынышты әйелден тәуелсіз анаға айналады, осылайша хинди фильмдеріндегі әйелдер туралы стереотиптерді бұзады. Ал 2012 жылы «The Hindu» газетінде жарық көрген мақаласында автор Тарини Шридхаран әйелдердің ұяттылығын сақтау, күйеуге адалдық және қасиетті ана болу сияқты тақырыптарға назар аударды. Кейбіреулер аналықты құрбан етуді феминистік деп атаса, басқа авторлар оны әйелдердің izzat (абыройын) бағалайтын патриархалдық ауылдық құрылымды қорғау үшін қауымдық әйелдің әрекеті деп санайды. Фильмнің әлеуметтік контекстін батыс көрермендеріне таныстыру үшін жарнамалық буклетте үнді әйелдері «Үндістандағы құрбандық тағы» ретінде сипатталған, ал үндістер «өздерінің нәсілінің ізгілігін әйелдерінің пәктігімен өлшейді» және «Үнді аналары – дәуірлердің дәстүрі мен мәдениеті айналасындағы ядро» делінген. 2002 жылы «The New York Times» газетінде жарық көрген сыншы Дейв Кехр фильмді «Стелла Даллас» (1937) фильмімен басты әйел кейіпкерінің жасаған құрбандықтарының тақырыптық ұқсастығы үшін және «Желмен бірге кеткендер» (1939) фильмімен әлеуметтік дүмпуілдарды бейнелейтін эпикалық туынды ретінде салыстырды. Фильм сыншысы Марк Кузинс пен автор Тежасвини Ганти фильмді үнді киносының «Желмен бірге кеткендері» деп атады. «Индия анасы» термині «ХХ ғасырдың басында колониалистік және ұлтшылдық дискурстарда пайда болған жаңадан туған Үндістан ұлтының жалпы символы» ретінде анықталған. Көптеген авторлар, соның ішінде «Ана Үндістан» (2002) кітабының авторы Гаятри Чаттерджи фильмді патриотизмді және жаңадан тәуелсіз елдегі жағдайдың өзгеруін көрсететін аллегория ретінде түсіндіреді, сондай-ақ Үндістан британ билігісіз қалай жұмыс істеді. Бұл – «феодалдық және отаршылдық қанаудан» азат болған қазіргі Үндістан туралы әңгіме. Бұл фильм – ұлттық образды бейнелейтін туынды. Ол тек 10 жыл ғана тәуелсіздік алған елде «Ана Үндістанның» қуанышын көрсеткендіктен және үнді халқына ұзақ уақытқа созылатын мәдени әсерін тигізгендіктен символикалық. Кино зерттеушісі Сайбал Чаттерджи «Индия анасын» «тәуелсіз Үндістанның айнасы» деп санайды, ол жаңадан пайда болған ұлттың проблемаларын, соның ішінде ақша несие берушілердің ауыл шаруаларын қанауын, қарапайым көрерменге түсінікті түрде көрсетеді. Сонымен қатар, ол сол кездегі ауыл шаруашылығындағы кедейлік пен қиындықтарды көрсетеді. Фильмнің соңында көгалданған далаларды суару үшін арнадан ағып жатқан қызыл су Чаттерджидің пікірінше, тәуелсіздік үшін күресте құйылған үндістердің қанын және жаңа азат Үндістанды дамытуға жұмсалған күшті бейнелейтін метафора. Вирди каналды феодалдық тәртіптің аяқталуын білдіретін белгі ретінде сипаттаған. Алайда, фильмде бейнеленген феодалдық қанаушылыққа қарсы Раданың күресіне қарамастан, оның бүлікшіл Біржуды тоқтатып, феодалдық және патриархалдық тәртіпті сақтау әрекеті әртүрлі авторлар тарапынан «регрессивті» деп қарастырылады. Оңтүстік Азиядағы БАҚ және халықтық мәдениетті зерттеу барысында Махасвета Баруа фильмдегі ана бейнесін ұлт ретінде бейнелеумен және Үндістанның жалғыз әйел премьер-министрі Индира Гандидің өзінің саяси мансабында (1966–77 және 1980–84) Үндістанмен теңестіру әрекетімен салыстырды. Джон Дэвид Слокем «Терроризм, БАҚ, азаттық» атты кітабында Сатьяджит Райдың «Патер Панчали» (1955) фильмі сияқты Мехбуб Ханның «Индия анасы» фильмі «Үнді еңбегінің әртүрлі анықтамалары үшін күрескенін» айтады. Алайда, ол фильмнің ұлттық контексте үнді көрермендерінің қиялына сүйенген ұлттық мифология мен әйелдік бейнелеуін күшейткенін атап өтеді, өйткені фильмнің сюжеті солтүстік Үндістанның кедей шаруасы туралы, емес, дамыған және күшті ұлт туралы. Рада мен Біржудың қарым-қатынасы көптеген авторлардың пікірінше «Эдиптік элементтерге» ие. Вирди Раданың ұяттылығында жыныстық құштарлығын ұлдарына, олардың «сексуалды субъектілерге» айналған аналық сүйіспендігіне аударғанын айтады. Мишра Раданың күйеуінің қолының сынға ұшырауы және үлкен ұлының тыныш мінезі кастрацияны білдіретінін, ал Біржудың бүлікшілдігі сексуалды күшке ие екенін айтады. Чакраварти Біржудың анасының білезіктеріне құштарлығы – оның Эдиптік құштарлығының көрінісі екенін айтады. SOAS-тағы үнді мәдениеті мен киносының профессоры Рейчел Дуэр фильмдегі Эдиптік элементтердің және Наргис пен Дүтт арасындағы экраннан тыс романтиканың «күдікті түрде тегіс» келіп жатқанын сипаттайды. Уильям Ван дер Хайде автор Раданың фильм соңында өз ұлын атып тастауы – ана мен ұлдың дәстүрлі қарым-қатынасын бұзып, моральды сақтау әрекеті болғанын айтады. Вирди бұл ана бейнесіне екіұштылық әкелгенін, оның құрбандық ететін және жойғыш күшке ие екенін, оның өз ұлын жойғаны – хинди киносында сирек кездесетін жағдай екенін атап көрсетеді. Ол Біржудың солтүстік үнді ауылдық мәдениетінде инцест болып саналатын ауыл қызына жасаған сексуалдық шабуылдарының ана мен ұлдың инцестуалды қарым-қатынасын ауыстырғанын және оның соңындағы өлімі – табуды бұзғаны үшін жазаланғанын түсіндіреді. Эшун мен Вудс авторлары Рама мен Раданың қиындықтармен күресіп, әділетсіздікке қарсы тұратын өрнектің символы екенін, ал Біржудың тәртіпсіздікке ұшыраған анархист екенін айтады. Мишра Рада фильмде Дхарманы (табиғи заң немесе тәртіп) сақтағанымен, Біржу көрермендердің назарын аударатынын, оның бүліктері әлеуметтік өзгерістерге бастайтын саяси әрекеттерді білдіретінін атап өтеді. Мишра фильмнің бір жағынан сәйкес келетінін, екінші жағынан «батыл түрде бұзық» екенін айтады. Кино зерттеушісі Виджай Мишра фильмдегі «хинди киноиндустриясының жоғары синкретистік-аралас индуисттік-мұсылмандық сипатын» атап көрсетті. Парама Рой Наргистің «Индия анасы» рөліндегі легендарлық статусының индуистикке айналуына және оның шынайы өмірінде индуистке үйленуіне байланысты екенін түсіндіреді. Оның пікірінше, ол фильмде мұсылман сепаратизмінен бас тартқан рөлде сомдалған. Мишра Салман Рушдидің фильм туралы пікірін «Мордың соңғы демі» романында метакритикалық құндылығын тапқан.
the Hindi film
The script of Aurat was devised by Wajahat Mirza, based upon a story by Babubhai Mehta. For Mother India, it was reworked by Mirza and the young screenwriter S. Ali Raza. Apart from Mehboob Khan, Mirza and Raza, prominent screenwriters Aghajani Kashmeri, Zia Sarhadi, Akhtar Mirza, music director Naushad, assistant director Chimankant Desai and many others were consulted. The dialogue, reworked by Mirza and Raza, is a blend of Urdu, vernacular Hindi, and its literary counterpart. As Mirza and Raza were from the Urdu literary tradition, they wrote the dialogues in Urdu script. of the University of Puerto Rico, Nargis's Mother India is a metonymic representation of a Hindu woman, reflecting high Hindu values, with virtuous morality and motherly self sacrifice. Film scholar Jyotika Virdi wrote that Mother India could also be seen as a metaphor of the trinity of mother, God, and a dynamic nation. Vijay Mishra, in his 2002 book Bollywood Cinema: Temples of Desire, opined that the Mother India figure is an icon in several respects—being associated with a goddess, her function as a wife, as a lover, and even compromising her femininity at the end of the film by playing Vishnu the Preserver and Shiva the Destroyer, masculine gods. According to Indian film scholars Gokulsing and Dissanayake, while aspiring to traditional Hindu values, the character of Mother India also represents the changing role of the mother in Indian cinema and society in that the mother is not always subservient or dependent on her husband, refining the relationship to the male gender or patriarchal social structures. The New Internationalist said in a 1999 review that Radha transforms from a submissive wife to an independent mother, thereby breaking female stereotypes in Hindi film. In contrast, in a 2012 article in the newspaper The Hindu, author Tarini Sridharan has pointed out themes such as upholding female chastity, wifely devotion and saintly motherhood that reinforce gender stereotypes. While the action of sacrificing motherhood to uphold a woman's dignity is termed as feminist by some, other authors see it as an attempt of a community woman to protect the patriarchal village structure, that esteems izzat (honour) of women. A promotional pamphlet to introduce the social context of the film to western audiences described Indian women as being "an altar in India", and that Indians "measure the virtue of their race by the chastity of their women", and that "Indian mothers are the nucleus around which revolve the tradition and culture of ages." In a 2002 review in The New York Times, film critic Dave Kehr compares the film with Stella Dallas (1937) for the thematic similarity of the series of sacrifices made by the female lead, and with Gone with the Wind (1939) as an epic mirroring social upheavals. Film critic Mark Cousins and author Tejaswini Ganti agree that the film is the Gone with the Wind of Indian cinema. The term "Mother India" has been defined as "a common icon for the emergent Indian nation in the early 20th century in both colonialist and nationalist discourse". Many authors, including Gayatri Chatterjee, author of Mother India (2002), interpret the film as an allegory signifying patriotism and the changing situation in the newly independent nation, and how India was functioning without British authority. It echoes the tale of a modern India, liberating itself from "feudal and colonial oppression". The film, an archetypal nationalistic picture, is symbolic in that it demonstrated the euphoria of "Mother India" in a nation that had only been independent for 10 years, and it had a long lasting cultural impact upon the Indian people. Film scholar Saibal Chatterjee considers Mother India a "mirror of independent India", highlighting problems of a nascent nation, including rural exploitation of farmers by money lenders, in a dramatic fashion understandable to the common viewer. It also represents the agrarian poverty and hardship of the people at the time. The red water that flows from the canal irrigating the green fields at the end of the film is seen by Chatterjee as a metaphor to represent the blood of Indians in the struggle for independence, flowing to nourish a new free India. The canal is described by Virdi to signal the imminent end of the feudal order. However, despite Radha's struggle against feudal oppression depicted in the film, her action of stopping the rebellious Birju and upholding status quo—the feudal and patriarchal order—is seen as "regressive" by various authors. In a study of media and popular culture in South Asia, author Mahasveta Barua draws a parallel between the film's metaphorical representation of the mother as a nation, and the metonymic identification with India that Indira Gandhi, India's only woman prime minister, sought and tried for during her tenure (1966–77, and 1980–84). In his book Terrorism, Media, Liberation, John David Slocum argues that like Satyajit Ray's classic masterpiece Pather Panchali (1955), Khan's Mother India has "vied for alternative definitions of Indianness". However, he emphasises that the film is an overt mythologising and feminising of the nation in which Indian audiences have used their imagination to define it in the nationalistic context, given that in reality, the storyline is about a poverty stricken peasant from northern India, rather than a true idea of a modernising, powerful nation. The Radha–Birju relationship is described to have "Oedipal elements" by many authors; Virdi has argued that in her chastity, Radha channels her sexual desires into maternal love for her sons who effectively become "substitute erotic subjects". Mishra opines that the crushing of the arms of Radha's husband and the mellowness of the older son symbolise castration, which is in contrast with the rebellion of Birju, identified with sexual potency. Birju's obsession with his mother's bracelets is an expression of his oedipal longings, according to Chakravarty. Rachel Dwyer, Professor of Indian Cultures and Cinema at SOAS, describes how "suspiciously smoothly" the Oedipal elements fit into the film and the off screen romance between Nargis and Dutt, playing mother and son in the film. Radha's actions at the end of the film in shooting her own son was a breaking of traditional mother son relationship to safeguard morality, according to author William Van der Heide. Virdi points out that this brought ambiguity to the mother figure who acts as a sacrificing provider and also as a destroyer, annihilating her own son, something rare in Hindi cinema. She interprets Birju's sexual advances on a village girl (which is incest in north Indian village culture) as being a substitute in the plot for the incestuous mother son relationship and his death at the end as a punishment for violation of the taboo. Authors such as Eshun and Woods state that Radha and Ramu are the archetypal champions of virtue in battling hardship and injustice, while Birju is a mischievous child who becomes the anarchist whose uncontrollable rebellion destroys order. Mishra has noted that although Radha upholds Dharma (the natural law or order) in the film, it is Birju who achieves identification from the spectators; in his rebellion lies the agenda of political action that will usher social change. Mishra notes that due to such conflicting ideas, the film is very much conforming, and yet "defiantly subversive". Film scholar Vijay Mishra has pointed out the presence of the "highly syncretic hyphenated Hindu–Muslim nature" of Hindi film industry in the film. Parama Roy has interpreted that Nargis's legendary status as the titular Mother India is due to Hinduisation of the role and her real life marriage with a Hindu; she is, according to Roy, scripted as a renouncer of Muslim separatism in the film. Mishra has found metacritical value in Salman Rushdie's commentary on the film in his novel The Moor's Last Sigh (1995) in which Rushdie describes:
Шығару және кассалық касса
Өндіруші топ 1957 жылы 15 тамызда Үндістанның тәуелсіздігінің он жылдығын мерекелеу үшін «Ана Үндістан» фильмін шығаруды жоспарлаған, бірақ фильм екі айдан кейін жарық көрді. Ол 1957 жылы 25 қазанда Дивали мерекесінде Мумбайдағы «Либерти» кинотеатрында тұңғыш рет көрсетілді. Сол күні ол Калькуттада (сол кезде Калькутта деп аталатын) және бір аптадан кейін Делиде көрсетілімге шықты. Қараша айының соңына қарай фильм Үндістанның барлық аймақтарына жетті. Премьераға үкімет министрлері және басқа да лауазымды тұлғалар шақырылды, ал 1957 жылы 23 қазанда Нью-Делидегі Раштрапати Бхаванда (президенттік резиденция) арнайы көрсетілім өтті. Іс-шараға президент Раджендра Прасад, премьер-министр Джавахарлал Неру және оның қызы Индира Ганди қатысты. Батыс Бенгалияның бас министрі Бидхан Чандра Рой мен губернаторы Падмажа Найду Калькуттадағы көрсетілімге қатысты. Фильмнің ұлттық рухтағы мазмұнына тәнті болған Бомбей штатының бас министрі Морарджи Десай оны штаттың ойын-сауық салығынан босатты. «Ана Үндістан» фильмінің кассалық табысы туралы сенімді деректер жоқ. 1990 жылдардың ортасына дейін Үндістандағы кинотеатрларда үздіксіз көрсетіліп келді. 1970 жылдары фильмге қызығушылық жаңадан артып, билет сатудың өсуіне әкелді. Чаттерджинің сөзіне сүйенсек, фильм Дели, Уттар-Прадеш, Гуджарат, Карнатака (сол кезде Майсур штаты деп аталатын) және Махараштрада ерекше табыс тапқан. Фильм индустриясының веб-сайттары оның табысы туралы бағалаулар ұсынады. «Box Office India» фильмінің таза кірісі 40, жалпы кірісі 80 миллион рупийді құрады деп хабарлады, бұл «Мугал-и-Азамға» дейін үнді киносы үшін ең жоғары көрсеткіш болды. Сондай-ақ, «Ана Үндістан» фильмінің инфляцияға түзетілген таза кірісі 2008 жылдың қаңтарында 1,173 миллиард рупийге тең болады деп есептелді. Кейін 2017 жылы «Box Office India» «Ана Үндістан» фильмінің отандық кассада 100 миллионнан астам көрерменді тартқанын мәлімдеді, бұл инфляцияны ескергенде оны барлық уақыттағы ең табысты үнді фильмдерінің біріне айналдырды. Фильмнің сәттілігі Ханды келесі фильмін «Үндістанның ұлы» деп атауға итермеледі. 1962 жылы шыққан бұл фильм жақсы қабылдамады. «Ана Үндістан» испан, француз және орыс тілдері сияқты бірнеше еуропалық тілдерге дубляждалды. Ол Грекия, Испания және Ресейде айтарлықтай табыс тапты және Шығыс блогы елдерінде де көрсетілді. 1958 жылы 30 маусымда «Technicolor» компаниясы Парижде «Les bracelets d'or» («Алтын білезіктер») деген атпен фильмнің бір көрсетілімін ұйымдастырды. Парижде фильмнің табысы шамалы болды, бірақ француз колонияларында жақсы нәтижелер көрсетті. Бұл фильм Перу, Боливия және Эквадор сияқты Латын Америка елдерінде сәтті көрсетілді. «Ана Үндістан» араб әлемінде, Таяу Шығыста, Оңтүстік-Шығыс Азияның кейбір аймақтарында және Солтүстік Африкада да үлкен сұранысқа ие болды және ол жарық көргеннен кейін кем дегенде он жыл бойы Алжир сияқты елдерде көрсетіліп келді. Фильм 1959 жылы 9 шілдеде АҚШ-та, ал 1961 жылы Ұлыбританияда шықты, бірақ екеуі де коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Бастапқы халықаралық нұсқасы ағылшын тіліндегі субтитрлермен үнді нұсқасынан 40 минут қысқа болды. 2013 жылдан бері «Ана Үндістан» барлық аймақтарда NTSC форматында DVD-де қол жетімді, оны «Eros Entertainment» таратады.
Пікірлер
"Фильмфэйр" журналының заманауи шолуы актерлердің құлшыныспен ойнағанын жоғары бағалап, фильмнің "ұзаққа дейін есте қалатынын" айтты. Filmindia журналының Бабурао Пател (1957 жылғы желтоқсан) "Мать Индия" фильмін жарық көргеннен кейін "Үндістанда түсірілген ең ұлы туынды" деп сипаттап, Наргистен басқа ешбір актрисаның осы рөлді осы деңгейде орындай алмайтынын жазды. 1958 жылы шыққан британдық "Monthly Film Bulletin" журналында халықаралық нұсқасы 40 минутқа қысқартылғаны үшін Ұлыбритания көрермендерінің алғыс айтуы керек екені, ал фильм "қайта-қайта қолданылған пантомима" екені айтылды. 1959 жылы АҚШ-та көрсетілгеннен кейін Айрин Тирер "New York Post" газетінде фильмді мақтап, оның "керемет драматикалық тартымдылығын" атап өтті, бірақ мәдени ерекшеліктерге байланысты американдық көрермендердің қабылдамай қалуы мүмкін деп қорқыныш білдірді. 1976 жылы "Studies: An Irish Quarterly Review" журналында Майкл Галлахер фильмді "саяси аллегория мен арзан музыканың таңғажайып қосылысы, Эйзенштейннің күштілігі мен "Шоу-боттың" қарапайымдылығы арасындағы келісімсіз үйлесім" деп бағалады. 1999 жылы "The New Internationalist" журналы Наргистің актерлік шеберлігін "үлгілік" деп танып, "Мать Индия" фильміндегі дәстүрлі мен радикалды арасындағы "көркемдік және саяси тұрғыдан тапқыр өзара әрекеттесуді" атап өтті. 2002 жылы "The Village Voice" газетіндегі киносыншы Дж. Хоберман фильмді "көзге түсетін, бірақ үйлесімсіз элементтердің шаңқаулы қоспасы" деп сипаттады. Ол оны "советтік үлгідегі трактор операсының жергілікті нұсқалары, итальяндық неореализм, голливудтық балалардың сүйкімділігі, онға жуық Technicolor музыкалық номерлері және, ең бастысы, поп индуизмінің метафоралық қабаты" деп сипаттады. Хоберман актерлік өнерді "жайпақ" деп сынап, фильмнің "жеңіл солшыл" ұлтшыл үнін де атап өтті. 2002 жылы "Film Threat" журналына жазған Филл Холл фильмді өте жай және бір өлшемді деп сипаттап, "осы фильмді көру үшін ең мықты сана да қажет" деп әжуалады. Джонатан Ромни "The Independent" газетінде жер анасы Радханы "Үндістанның Анна Магнаниге берген жауабы" деп, ал фильмді "идеологиялық миф жасауға бағытталған толыққанды тәжірибе" деп атады. 2007 жылы "Women's Feature Service" журналы "Мать Индия" фильмін "Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезеңдегі ең көрнекті фильмдердің бірі" деп мойындады. 2010 жылы "The Hindu" газетінің Зия Ус Салам: "Мехбуб жеке тұлғаны жалпыға ортақ нәрсемен үйлестіре білді, осылайша фильмнің тартымдылығын арттырып, оның сезімталдығына нұқсан келтірмеді" деп жазды.
Марапаттар
Үндістан анасы, Наргис және Мехбуб Хан көптеген марапаттар мен номинацияларға ие болды. Наргис 1958 жылы «Фильмфэр» сыйлығын жеңіп алып, қазіргі Чехиядағы Карловы Вары халықаралық кинофестивалінде «Ең үздік актриса» сыйлығын алған алғашқы үндістандық болды. «Матерь Индия» үздік фильм үшін «Фильмфэр» сыйлығын жеңіп алды және басқа да бірнеше «Фильмфэр» сыйлықтарын иеленді, соның ішінде Хан үшін үздік режиссер, Фареддун Ирани үшін үздік оператор және Р. Каушик үшін үздік дыбыс. 1958 жылы фильм ең үздік шетел тіліндегі фильм үшін «Оскар» сыйлығына алғаш рет ұсынылып, осы санаттағы бес номинацияның бірі болып таңдалды. 120 минуттық халықаралық нұсқасы «Оскар» сыйлығына жіберілді. Бұл нұсқада ағылшын тіліндегі субтитрлер болды және академияны қанағаттандыру үшін коммунистік балға мен орақ бейнеленген «Мехбуб Продакшн» логотипі алынып тасталды. 120 минуттық нұсқасын кейіннен АҚШ және Ұлыбританияда «Columbia Pictures» таратты. Фильм «Оскар» сыйлығын жеңіп алуға жақын болды, бірақ Федерико Феллинидің «Кабирия түндері» фильміне бір дауыспен жеңілді. Хан сыйлық алмағаны үшін қатты көңілі қалды. «Ол осы сайыстағы басқа фильмдерді көріп, «Үндістан анасы» олардан әлдеқайда жоғары екеніне сенді», - деп еске алды Сунил Датт бірнеше онжылдықтан кейін. Сондай-ақ, ол 1957 жылы 5-ші Ұлттық кино сыйлықтарында екі марапатты жеңіп алды: ең үздік көркем фильм үшін Бүкіл Үндістандық марапаттау сертификаты және хинди тіліндегі ең үздік көркем фильм үшін марапаттау сертификаты.
Наградалар санаты Номинация Нәтижесі
11-ші Карловы Вари халықаралық кинофестивалі Ең үздік әйел актрисасы Наргис
30-шы «Оскар» сыйлығы Ең үздік шетел тіліндегі фильм Мехбуб Хан
5-ші Ұлттық кино сыйлығы Ең үздік көркем фильм (хинди тілінде)
5-ші «Фильмфэр» сыйлығы Ең үздік фильм
Ең үздік режиссер
Ең үздік әйел актрисасы Наргис
Ең үздік оператор Фареддун Ирани
Ең үздік дыбыс дизайны Р. Каушик
Музыка
"Мать Индия" фильміне музыканы және саундтректі Наушад жазған. Мехбуб Хан Наушадпен сегіз фильмде жұмыс істеді және оның қабілетін жақсы білді. Әннің сөздерін Шакил Бадаюни жазған. Саундтрек 12 әннен тұрады, орындаушылар қатарында Мохаммед Рафи, Шамшад Бегум, Лата Мангешкар және Манна Дей бар. Ол шыққан кезде тым жақсы қабылдамады, сыншылар фильмнің жоғары деңгейіне сай келмейтінін айтты. Бірақ, кейіннен оның қабылдауы жақсарды: 2000 жылдары құрастырылған Planet Bollywood-тың "Барлық уақыттағы 100 ең ұлы Болливуд саундтректері" тізіміне енді. Шолуға 10 жұлдыздан 7,5 жұлдыз баға берілді. "Мать Индия" – батыс классикалық музыкасы мен Голливуд стиліндегі оркестрді қамтитын хинди фильмінің алғашқы мысалы. Мысалы, Бiржу анасынан қашып, оны қабылдамайтын көрінесте, күшті симфониялық оркестр, ағаш аспаптары мен трубалар дыбыстайды. Бұл оркестрлік музыкада кең хроматизм, кіші жетіліктер және үлкейтілген гаммалар бар. Сондай-ақ, скрипка тремолосы да қолданылған. Энн Морком "Хинди фильм әндері және кино" еңбегінде бұл туынды әуенсіз және "қатты алаңдататын" екенін жазды. Үнді киносында батыс стиліндегі оркестрді қолдану кейінгі көптеген фильмдерге әсер етті, мысалы, "Мугал-и Азам" (1960) фильмінде де осындай диссонанс оркестрлік музыка кернеулі сәттерде атмосфераны құру үшін қолданылған. Шамшад Бегум орындаған "Холи аи ре канхай" әні және Ситарадеви биі әйел әншіге арналған, оның эмоционалдық күшімен көптеген көрермендерге ұнайтын, типтік хинди фильм әні ретінде аталады.
Мұра
"Ана Үндістан" фильмi "болжам бойынша Үндістанның ең құрметтi фильмi", "киноэпос", "хинди киносының туындысы және өзiлiнен аңыз", Мехбуб Ханның шешiмдi туындысы және "барлық уақыттағы кассалық табысқа жеткен фильм" ретiнде сипатталған. Бұл фильм Үндістанның ең табысты фильмдерiнiң қатарында. Ол үздіксіз көрсетiлiп, үш онжылдықтан астам уақыт бойы кинотеатрларда көрсетiлiп келді; рекорд 1990 жылдардың ортасында спутниктiк теледидардың пайда болуымен және үнді фильмдерiн көру әдеттерiнiң өзгеруiмен аяқталды. "Ана Үндістан" фильмдерiнiң шағын топтарына жатады, олардың iшiнде "Кismet" (1943), "Mughal-e-Azam" (1960), "Sholay" (1975), "Hum Aapke Hain Koun!" (1994) және "Dilwale Dulhania Le Jayenge" (1995) фильмдерi бүкiл Үндістанда жиi көрсетiледi және мәдени маңызы бар хинди фильмдерi ретiнде қарастырылады. Сондай-ақ, бұл фильм "үздік шетелдiк фильм" номинациясы бойынша академиялық сыйлыққа ұсынылған үш үнді фильмiнiң бiрi (қалғандары – "Salaam Bombay!" және "Lagaan"). "The Hindustan Times" (2007 ж.) фильмнiң "әлеуметтiк жағдайға қатысты өткiр сiлтемелерiн" атап көрсетiп, "бүгiнгi таңда пайда табу үшiн оны сату мүмкiн емес. Бiрақ бұл жан тебiрентерлiк оқиға сол кезде үндістердi үмiт пен мақтанышқа толы еттi". Фильм 1971 жылы телугу тiлiнде "Bangaru Talli" және 1978 жылы тамил тiлiнде "Punniya Boomi" болып қайта түсiрiлдi. "Ана Үндістан" Empire журналының 2010 жылғы "Дүниежүзiлiк киноның 100 үздік фильмі" тiзiмiнде 80-орында тұр. Ол "1001 фильм, өлмей тұрып көруiңiз керек" кiтабындағы үш хинди фильмiнiң бiрi (қалғандары – "Dilwale Dulhania Le Jayenge" және "Deewaar"). Фильм сыншысы Анупама Чопра оны әлемдiк кинодағы ең үздік 100 фильмнiң қатарына қосты. 2005 жылы Indiatimes Movies фильмдi "Болливудтың ең жақсы 25 фильмi" тiзiмiне енгiздi. 2002 жылы Британдық кино институтының "Үздiк 10 үнді фильмi" сауалнамасында үшiншi орын алды. Ол сондай-ақ TIME журналының 2010 жылғы Болливудтың ең үздік классикалық фильмдерi тiзiмiне және CNN IBN-нiң 2013 жылғы "барлық уақыттағы 100 ең үздік үнді фильмi" тiзiмiне ендi. Фильмнiң премьерасы 2004 жылғы Канн кинофестивалінiң Канн классикасы бөлімінде өттi. CNN IBN-нiң Раджив Масанд "Ана Үндістан" фильмi "Үндістанды әлем картасына ғана емес, сонымен қатар ондаған жылдар бойы хинди киносын да анықтады" деп атап өттi. Фильм сыншысы Дейв Кехр бұл фильм келесі 50 жыл бойы үнді фильмдерiне әсер еткенiне келіседi. 1983 жылғы 4 арнаның хинди киносы туралы деректі фильмiнде фильм үнді киносындағы эталон ретiнде сипатталды. Фильмнiң соңындағы Наргистiң суретке түсiрiлу позы хинди киносының ең танымал суреттерiнiң бiрi болып саналады. Басқа да танымал көріністерге Раданың егістік даласын жыртуы (жоғарыдағы фильм плакатын қараңыз) және екі ұлы егістік жыртып тұрғанда оларға шапаты беруi жатады. "The Hindustan Times" газетi Наргистiң "кейiнгi фильмдерде барлық аналар ойнаған стереотиптi рөлдердi бейнелеген" аналардың символы ретiнде көрсетедi. Аналықты және Жер-ананы бейнелейтiн Наргис, үнді анасын кинолентада мәңгiге сақтап қалды". Фильм жақсылық пен жамандықты бейнелейтiн екі бауырластың бейнеленуiнiң алғашқы үлгiсi болды, бұл мотив "Gunga Jumna" (1961) және "Deewaar" (1975) фильмдерiнде қайталанды. Мүжілісші Бирджу кейiннен 1970-шi жылдардағы хинди киносында пайда болған "ашулы жас адам" кейiпкерiне әсер еттi. Ғалым Бриджит Шульце атап көрсеткендей, "Ана Үндістан" фильмi Британдық үстемдiктен тәуелсiздiк алғаннан кейiн жас Үндістан Республикасының ұлттық санасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды, себебi фильм қала және ауыл тұрғындарына үнді ұлттық сезiмiн жеткiзуге сәттiк мүмкiндiк бердi.