Кіріспе

1960 жылы жазылған Альгис Будрис романы Rogue Moon - литвалық-американ жазушысы Альгис Будристің 1960 жылы жарық көрген қысқа ғылыми фантастикалық романы. Ол 1961 жылы Хьюго сыйлығына ұсынылды. Романның едәуір қысқартылған нұсқасы бастапқыда F&SF-де жарияланды; бұл романдық әңгіме Бен Бова редакциялаған Ғылыми фантастиканың атақ-даңқ залы, екінші томға енгізілді. Оны 1979 жылы Юрий Расовский радиодрамаға бейімдеген. Rogue Moon - айдың бетінде табылған ғарышкерлердің ірі артефактісін табу және зерттеу. Нысан ақырында зерттеушілерді әртүрлі жолдармен өлтіреді. Әсіресе, зерттеушілер "айырықтардың жасаған лабиринтіне ену үшін күш салғанда өледі, онда бір қате бұрылыс бірден өлімді білдіреді", бірақ олардың өлімі адамдар онымен жүру үшін көңілді үй сияқты бағытты баяу ашады.

Қысқаша мазмұны

Доктор Эдвард Хоукс АҚШ әскери-теңіз флотының айда табылған ғарышкерлердің үлкен артефактісін зерттеу жөніндегі құпия жобасын жүргізеді. Хокс материялық хабар таратушыны жасады, ол адамды немесе затты сканерлеп, Айдағы қабылдаушы құрылғыларға көшірме жасайды. Жерге байланысқан адам сезімдік депривация жағдайында болады, бұл оған өзінің двойнигімен тәжірибелерін бөлісуге мүмкіндік береді. Көшірмелер ғарышкерлердің лабиринтіне кіреді және оны зерттейді, бірақ құрылыста қолданылатын белгісіз ережелерді бұзғаны үшін өлтіріледі. Әр зерттеуші сәл алға басып, не істей алатыны мен істей алмайтыны туралы көбірек біледі. Алайда, қатысушылардың ешқайсысы өлімді екінші қолмен көргеннен кейін ақыл-есімен жүре алмайды. Винсент "Конни" Коннингтон, Continental-тың кадрлар бөлімінің басшысы, Хоксқа келесі тапсырмаға тамаша үміткерді тапқанын айтады. Ол Хоуксты Аль Баркерге, авантюристке және қызықты іздеушіге алып барады. Сонымен қатар, Хокс Баркердің қызы Клэр Пэкке кездеседі, ол басқа социопат. Коннингтон билікке құмар, Баркер өлімді жақсы көреді, ал Клэр жыныстық қатынасты немесе жыныстық қатынас перспективасын еркектерді басқару үшін пайдаланады. Коннингтон оны қалайды, бірақ ол Баркермен бірге қалады, өйткені оның көзінде оның әлсіз жақтары жоқ. Хокс Баркердің қараңғы жағын шақырып, оны жобаға қосылуға көндіреді. Клэр Хоукстың терісіне кіруге тырысады, сонымен бірге Коннингтонды Баркерге қарсы ойнайды. Баркер артефакт ішінде қайтыс болғаннан кейін ақыл-есін сақтап қалған алғашқы адам, бірақ тіпті ол қатты әсер етеді, "Бұл маңызды емес! Мен оған еш қатысым жоқ еді!" Ол қайта-қайта келіп, әр жолы сәл алға басып жүреді. Оның Клэрмен қарым-қатынасы нашарлайды, тіпті Коннингтон оны жеңу үшін апатты әрекеттерін жалғастыра береді, бір сәтте Баркерден қатты соққы алады. Ақырында Коннингтон жұмыстан кететінін хабарлайды, Клэр онымен бірге кетеді. Осы арада Хокс жас суретші Элизабет Каммингспен қарым-қатынас жасайды және оған жобаға деген ренішін білдіреді. Ақырында Баркер өзінің аяқталғанына жақындағанын айтады. Хокс Елизаветаны романтикалық жерге алып барып, оған өзінің сүйіспеншілігін білдіреді, содан кейін Айға жіберіледі, онда оның дубликаты соңғы рейсте Баркерге қосылады. Екеуі бірге өлім тұзақтары бар таңғажайып пейзаждар арқылы жол табады, содан кейін екінші жағынан шығады. Хоукс Баркерге Жерге қайтып келе алмайтынын айтады. Айдағы жабдық адамды қауіпсіз түрде жіберуге тым күрделі, ал егер ол мүмкін болса да, адамдар өз өмірлерін өмір сүруде. Айда жұмыс істейтіндердің барлығы - екі түрлі, көбісі - теңізшілер, барлығы еріктілер. Ауасы біткенше, Хокс сыртта қалады. Баркер қайтадан хабарласуға тырысады. Жер бетінде Хокс өзінің изоляциялық костюмін алып тастайды да, қолында бір жазба табады, ол сол жерде болатынын білген. "Оған мені еске түсіріңіз" деп жазылған.

Тақырыптар

Ғылыми фантастиканың зерттеушісі Джефф Кинг романның басты тақырыптары "өмірдің мәні мен адамзаттың өлімнен асып түсуге деген құштарлығы" екенін жазды. Алжис Будрис ғарышкерлердің лабиринті арқылы сапарды өмірдің метафорасы ретінде қолданады". Сондықтан, "Баркердің ғарыш құрылымы арқылы толықтай ашылған кезде" "адам өзін өзі құруы керек" дегенді білдіреді. Кинг тағы былай деп қосты: "Адамның ойлау қабілеті мен ғаламдағы іс-әрекеттеріне ғана емес, оның басқа да қасиеттеріне де ие. Олар сезімде де болады, және бұл қасиетті дамыту кез келген басқа қасиетті дамыту сияқты маңызды". SFF World журналының сыншысы Джефф Кингпен келіспей, романды өлім немесе өлім туралы деп санайды; ол Артур Кларкқа сілтеме жасап, "Rogue Moon бастапқыда Айдың бетінде табылған үлкен шетелдік артефакт туралы үлкен зерттеу жұмбағы сияқты. Оны зерттеуге тырысқан барлық саяхатшылар өлтіріледі немесе әртүрлі жолдармен ақылдан адасады, бірақ олардың өлімдері біртіндеп өлім процесінің мәні екенін көрсетеді: әртүрлі жолдармен өліп, онымен жүріп, адамдар өздері туралы бір нәрсе үйреніп, ғарышкерлер сияқты, егер олар әлі де болса. Бұл Кларк сынағы, адамдар қазіргі күйінен асып, дамуы үшін өтуге тиіс сынақ. "Осыдан көрініп тұрғандай, "Жұмбақ ай" - біз ойлағаннан гөрі терең әрі күрделі роман".