Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Свендборг – Данияның оңтүстік-орталық бөлігінде, Фюн аралында орналасқан қала және Свендборг муниципалитетінің орталығы. 2023 жылғы 1 қаңтардағы мәлімет бойынша, халқы 27 594 адамды құрайды, Свендборг – Фюннің екінші ірі қаласы. 2000 жылы Свендборг Данияда "Жыл қаласы" деп жарияланды, ал 2003 жылы қала сауда орталығы мәртебесін алғанына 750 жыл толуын атап өтті. Жолмен жүргенде Свендборг Копенгагеннің оңтүстік-батысында, Орхустың оңтүстігінде, Оденсенің оңтүстігінде және Фааборгтың шығысында орналасқан. Свендборгта "Danmarks Forsorgsmuseum" әлеуметтік тарих мұражайы және "Naturama" табиғат тарихы мұражайы бар. Соңғысында киттер мен аюлардан бастап, құстар мен түлкілерге дейін әртүрлі жануарлардың салынған мүсіндері (таксидермия) жинақталған. Әлемдегі ең ірі контейнерлік кеме компаниясы A. P. Møller Mærsk Свендборгта, "Вилла Анна" үйінде пайда болған.
Svendborg is a town on the island of Funen in south central Denmark, and the seat of Svendborg Municipality. With a population of 27,594 (1 January 2023), Svendborg is Funen's second largest city. In 2000 Svendborg was declared "Town of the year" in Denmark, and in 2003 it celebrated its 750th anniversary as a market town. By road, Svendborg is located southwest of Copenhagen, south of Aarhus, south of Odense, and east of Faaborg. Svendborg is home to "Danmarks Forsorgsmuseum" social history museum and "Naturama" natural history museum. The latter holds a wide variety of taxidermy from whales and bears to birds and Foxes. The largest container ship company in the world, A. P. Møller Mærsk has its origins in Svendborg, in the "Villa Anna".
Ерте тарих
Археологиялық жаңалықтарға сүйенсек, Свендборг қаласы 12 ғасырдың бірінші жартысында, тіпті одан да ертерек пайда болған болуы мүмкін. Свендборг туралы алғашқы жазба 1229 жылы Вальдемар Жеңімпаздың сыйлық хатында кездеседі, онда ол бұл бекіністі Swinæburgh деп атайды. Атаудың "свин" – "шошқа" және "борг" – "бекініс" деген мағынаны білдіретін элементтерден тұрады деп саналады. 1236 жылы Свендборгта Грейфриарлар монастыры құрылды. Грейфриарлар 1536 жылғы протестанттық реформацияға дейін 300 жыл бойы қаланың бір бөлігі болды. Монастырь қираған жерлері 2007 жылы теміржолдың жанында жартылай қазылып алынды.
In the light of archaeological discoveries, Svendborg appears to have been established in the first half of the 12th century or even earlier. The first recorded mention of Svendborg occurred in 1229 in a deed of gift by Valdemar the Victorious, where he refers to the fortification as Swinæburgh. The name is thought to consist of the elements "svin" meaning "pig" and "borg" meaning "fortification". In 1236, the Greyfriars monastery in Svendborg was established. The Greyfriars would be part of the city for the next 300 years, until the Protestant reformation in 1536. The ruins of the monastery were partly excavated beside the railway in 2007.
Орта ғасырлар
1253 жылы қалаға Кристофер I патша базар қаласы мәртебесін берді. Орта ғасырларда қала қабырғалармен және су қоршауларымен бекітілген. Қорғаныс жүйесіне сондай-ақ бірнеше бекіністер де кірді. Ортағасырлық қорғаныс жүйесі туралы көптеген тарихи фактілер, оның ішінде бекіністердің орналасқан жерлері де күмәнді, себебі археологиялық зерттеулерден аз ғана мәлімет алынған. Бұл тұрғысынан, қаланың елтаңбасындағы үш мұнара – үш бекініс ("Skattertårnet", "Kyseborg" және үшінші, аты аталмаған бекініс) болған деген кең таралған пікір бар. Теңізшілерінің арқасында Свендборг орта ғасырдың соңында Скандинавиядағы ең ірі сауда орталықтарының біріне айналды.
In 1253, the city was granted market town privileges by King Christopher I. In the Middle Ages, the city was fortified with walls and moats. The defense system also included a few of forts. Most historical facts about the medieval defense system, including the locations of fortifications, are disputed, as little archaeological evidence has been generated. In spite of this, it is a popular theory that the three towers in the coat of arms are the three fortifications ("Skattertårnet", "Kyseborg" and a third one unnamed). Thanks to its seafarers, in the late Middle Ages Svendborg became one of the most important trading centres in Scandinavia.
XVI және XVII ғасырлар
Протестанттық реформация мен 1530 жылдардағы графтардың араздасуы кезінде Свендборг тұрғындары патшамен бірігіп күш білдірді. Свендборгтың шығысында орналасқан Оркильд қамалы Оденсе епископының меншігі болған, ол қала тұрғындары арасында аса жақсы қаралмаған. Бұл шиеленіс нәтижесінде ашулы халықтың патша әскерлерімен бірлесіп қамалды басып алып, өртеп жіберуіне әкелді. Кейіннен патша әскерлері Фюн аймалындағы жорыстарын аяқтағаннан соң, Свендборгты тонау үшін қайта оралды. 1536 жылдан кейін Свендборг аралдың маңызды портына айналып, қысқа ғана уақытқа дамыды. Бірақ бұл ұзаққа соқпады. Келесі 250 жыл ішінде қала дамуында түрлі кері кетулерге ұшырады, мысалы, оба, ірі өрт және швед соғыстары кезінде Свендборг кемелері қирады.
During the time of the Protestant reformation and the Count's Feud in the 1530s, the citizens of Svendborg joined forces with the King. Ørkild Castle, located just east of Svendborg, was property of the bishop of Odense, who was less than popular among the citizens of the city. The tension resulted in the castle being seized and burned down by an angry mob in collaboration with the King's forces. The King's forces would later, after ending their north going campaign on Funen, return to pillage and plunder Svendborg. After 1536, Svendborg went through a brief period of progress becoming the islands main port. But it would not last for long. In the following 250 years, the city faced various setbacks in its development, such as plague, a major fire, and the effects of the Swedish wars when Svendborg's ships were destroyed.
ХХ ғасырдан бүгінгі күнге дейін
Халық санының жылдам өсуі ХХ ғасырдың басында да жалғасты, Свендборг одан да маңызды өнеркәсіптік және білім беру орталығына айналды. Азық-түлік және металлургия салалары нығайып дамыды. Порт жаңа құрылыстармен, соның ішінде 1907 жылы жасалма аралда салынған Свендборг Скибсварф сияқты кеме жасаушылық кешендермен гүлденді. Білім беру саласында бірнеше теңізшілік және навигациялық мектептер ашылды. 1980 жылдары 800-ге дейін адамды жұмыспен қамтып келген кеме жасау зауыты 2001 жылы жабылды, ал кейбір нысандары Vestas компаниясына өтті. Соңғы жылдары өнеркәсіптен қызмет көрсету саласына елеулі ауысу орын алды, қазіргі таңда аурухана негізгі жұмыс берушілердің бірі болып табылады. Туризм де дамыды, әсіресе жеке кемелермен келгендер үшін. Свендбор портына бірнеше арна арқылы кіруге болады, олар Тасинге және Тюро аралдары арқылы өтеді. Свендборг Сунды қалаға оңтүстік-батыстан жақындайды, осы арнамен Эроскёбингтен келетін паромдар Дрейё, Хьортё және Скаро сияқты кіші аралдардың жанынан өтеді. Мак-Барен темекі фабрикасы 1887 жылы Свендборг қаласында «Харальд Халберг Тобакс және Сигарфабрик» деген атпен құрылды. 1995 жылы компания «Mac Baren Tobacco Company» деп қайта аталды.
The rapid increase in population continued at the beginning of the 20th century as Svendborg developed into an even more important industrial and educational centre. The food and metallurgy sectors became well established. The port prospered with new facilities, including shipyards such as Svendborg Skibsværft which was established in 1907 on an artificial island. On the educational front, a number of maritime and navigational schools were established. The shipyard, which had employed up to 800 in the 1980s finally closed in 2001, some of the facilities being taken over by Vestas. In recent years, there has been a marked transition from industry into the service sector, the hospital now being one of the principal employers. Tourism has also prospered, especially for those arriving in pleasure boats. The Port of Svendborg is accessed by several channels, feeding through the islands of Tåsinge and Thurø. Svendborg Sund approaches the town from the southwest, along which ferries coming from Ærøskøbing pass the smaller islands of Drejø, Hjortø, and Skarø. The Mac Baren tobacco factory was established in Svendborg in 1887, under the name Harald Halberg Tobaks and Cigarfabrik. The company was renamed the Mac Baren Tobacco Company in 1995.
Көрнекті орындар
Vor Frue Kirke (Біздің ханым шіркеуі) базар алаңының солтүстігіндегі төбеде орналасқан, ол 13 ғасырда салынған, бірақ орта ғасырдың соңында готикалық ғибадатхана, науқасхана және мұнарасымен кеңейтілген. 1768 жылы шпиль қосылды. Ең ежелгі бөлігі – қызыл кірпіштен салынған, роман стиліндегі негізгі зал. Бүгінде шіркеу 1884 жылы Ове Петерсен жүргізген толық қайта жаңарту жұмыстарын көрсетеді. Алтарь, мінбар және басқа да заттар 17 ғасырға дейін сақталған. Анна Хвиде үйі (Anne Hvides Gård) – екі қабатты, жартылай ағаштан тұрғызылған ғимарат, Свендборгтың ең көне үйлерінің бірі. 1560 жылы оны ақсүйек тегінен шыққан жесір Анна Хвиде салдырған. 1837 жылдан 1867 жылға дейін ол қонақүй ретінде пайдаланылды. Қайта жаңартылғаннан кейін 1916 жылы қалалық мұражайға айналды. Ол әлі де Свендборг мұражайының меншігінде, жаз айларында Свендборг тарихына арналған көрмелер үшін қолданылады. 2005 жылдың сәуір айында құрылған Naturama – жарық пен дыбыс, фильмдер және экспедициялық сценарийлер сияқты түрлі технологиялық мүмкіндіктермен жабдықталған табиғат тарихы мұражайы. Онда табиғи ортада сақталған жануарлар мен құстардың үлкен коллекциясы бар. Жақында араның өмірін бейнелейтін көрме ашылды. Свендборгта Оденсе университеті ауруханасының филиалы, Оденсе университеті ауруханасы – Свендборг ауруханасы орналасқан. Сондай-ақ, қалада Свендборг мұражайы да бар. Свендборгқа жақын жерлерге Еуропадағы ең жақсы сақталған Ренессанс су сарайы – Эгесков, жақын маңдағы Тасинге аралындағы Вальдемар сарайы және Свендборгтың солтүстігіндегі тарихи поместье – Гесселагерггард жатады.
Vor Frue Kirke (Church of Our Lady) located on a hill north of the market square was established in the 13th century but was enlarged in the late Middle Ages with a Gothic chancel, transepts and tower. A spire was added in 1768. The oldest section is the red brick, Romanesque nave. Today the church reflects the comprehensive restoration work undertaken by Ove Petersen in 1884. The altar, pulpit and other artefacts date from the 17th century. Anne Hvide's House (Anne Hvides Gård), a two storey, half timbered building, is one of Svendborg's oldest houses. Anne Hvide, a widow of noble descent, had it built in 1560. It was used as an inn from 1837 to 1867. After being restored, it became the town museum in 1916. It still belongs to Svenborg Museum who use it for exhibitions on the history of Svendborg during the summer months. Naturama, established in April 2005, is a natural history museum enhanced by means of various technological support features including light and sound, film, and expedition scenarios. It has a large collection of stuffed animals and birds in natural surroundings. A recent addition has been an exhibition depicting the world of spiders. Svendborg contains a branch of the Odense University Hospital, Odense Universitetshospital Svendborg Sygehus. It also contains the Svendborg Museum. Attractions close to Svendborg include Egeskov, the best preserved Renaissance water castle in Europe, Valdemar's Castle on the nearby island of Tåsinge, and Hesselagergård, a historic manor to the north of Svendborg.
Білім
Свендборг қаласында UCL University College (UCL Erhvervsakademi og Professionshøjskole) филиалы орналасқан. Свендборг сонымен қатар 1000-нан астам оқушысы және 100-ге жуық мұғалімі бар Даниядағы ірі жоғары мектептердің бірі – Свендборг гимназиясына да үй иесі. Бұған қоса, Оңтүстік Фюн аймағындағы ең ірі білім беру мекемесі – Svendborg Erhvervsskole де осы қалада орналасқан.
A branch of UCL University College (UCL Erhvervsakademi og Professionshøjskole) can be found in Svendborg. Svendborg is also the home of Svendborg Gymnasium which is one of the larger upper secondary schools in Denmark with more than 1,000 students and around 100 teachers. Furthermore, it also has Svendborg Erhvervsskole, which is the largest educational institute in Southern Funen.