Кіріспе

Жаз жанры Жаз жанры - 1960 жылдары дамыған, оның тамыры алдыңғы 20 жылдықта пайда болған. Бұл кезеңде джазда пайда бола бастаған рок музыкасы мен еркін джаз әсерлерін қалдырады, оның орнына акустикалық аспаптарға, дәстүрлі фортепианоға, басс үлгілеріне және свинг пен бопқа негізделген барабан ырғақтарына басымдық береді.

Музыкалық стиль

Остиндегі Техас университетінің Энтони Белфиглио жүргізген зерттеуде Оскар Петерсон, Уинтон Келли, Уинтон Марсалис және Маркус Робертс музыкасын басқа жанрлардан ерекшеленетін джаздың негізгі ерекшеліктерін анықтау үшін талдады. Белфиглио жүретін бас, бассыст әр соққыға бір нотаны соғатын 4/4 бас үлгісі, айдау негізінде барабан үлгісімен синхрондалған, тікелей джаздың айқындаушы компоненті болды деген қорытындыға келді. Фри-джаз көбінесе джаз гармониясының дәстүрлі түсінігін күмәнге ұшыратты және "сыртқы" хорд құрылымдарын ойнады, ал бибоптың дамуынан кейін органикалық болып қалған джаз, бибоптың бұрынғы құрылымдары еркін импровизацияға және кейбір сыншыларға сәйкес "функционалдық анархияға" айналғанда, үнемі хаотикалық болып кетті. Бұл арада коммерциялық табысқа көбірек көңіл бөлген джаз музыканттарының бір тобы джаз фьюжнін және кейіннен жылтыраған джаздың алғашқы тұқымдарын дамыту үшін поп-өнерінен пайда болды. Бұл лагерьдің негізін қалаушылардың бірі продюсер Крид Тейлор болды, ол Джордж Бенсон және Гровер Вашингтон кіші сияқты қарапайым джаз музыканттарын поп музыкасының әсерін джаз әуендеріне және импровизацияға қосу арқылы танымал жұлдыздарға айналдырды. Сол кездегі пуристер жаңа джаз-фьюжн субжанрын джаз ретінде көрмеді, себебі оның поп-музыка әсері қатты болды. Сондықтан "түз алға" джаз термині сыншылар мен академиктермен рок-биттер мен электр аспаптары сияқты фьюжн жаңалықтарын қолданбаған музыканы сипаттау үшін жасалды. Мысалы, Таннер, Геру және Мегилл тікелей алға астетиканы хард боп дәуіріне дейін іздестіреді, содан кейін кейбір музыканттар жаңашылдықтардың шекарасына тап болған кезде джаз дәстүрімен жетеленіп жүреді. Боп 1970-ші жылдары "өлген жоқ" дегенмен, ол "көп төмен профильге ие болды" және "фьюжнның танымалдылығы көтерілгенде" "басқа үрдістердің көлеңкесінде қалды". Чак Мангионе Jazz Messengers-ке қосылған кезде "нағыз джаз элементтері туралы мәдени консенсустың бұзылуы" орын алды. Акустикалық джаз дәстүрін сақтауға бел буған бірнеше музыканттар Concord және Chiaroscuro сияқты кішігірім тәуелсіз лейблдерге барды, соңғы лейбл свинг музыкасын да, бопты да шығарады, бұл екі жанр бір кезде боптың модернизміне байланысты бір-бірімен келіспейді. Әртүрлі стильдердің әсері "стильдік кезеңдердің біріне біріне" қарағанда, джаз қазір "халықаралық тіл" болды және "жаздың бағытын сипаттау қиынға соқты", бұл жанрдың негізгі саласын анықтауды қиындатты.

1960 жылдар: Боптың тамыры

Скот Яноу өзінің "Hard Bop" эссесінде онжылдықта soul jazz эволюциясы мен modal jazz, soul jazz, hard bop және avant garde-дің кеңірек hard bop сәйкестігіне бірігуіне куә болды деп атап өтті. XX ғасырдың ортасынан аяғына дейін джаз музыканттарының арасында өлім-жітім саны соншалықты көп болды, сондықтан Лондон университетінің ауруханасында (Онтарио штаты) жүргізілген зерттеу "джаз музыканттарының 461 жыл бойы джаз өнерінен цирроздың салдарынан айырылып қалған" деген қорытындыға келді. Джаз әлеміндегі өзгерістер және еркін джаздың көтерілуі қара күш пен рухани қозғалыстармен, сондай-ақ 1960 жылдардағы қозғалысқа байланысты сөз бостандығы идеяларымен байланысты. Бірақ жаңа жанр джаз жанрында кең таралу үшін күресті, "әңгіме соңында оның наивтілігімен тосқауылға түсті".

1970 жылдар: Джаз-фьюжн дәуірі

Джаз-фьюжнның көтерілуінен кейін көптеген хардбоп немесе "түз алға" джаз музыканттары қайтыс болды немесе зейнеткерлікке шықты: Ли Морган атып өлтірілді, Кенни Дорхам 1972 жылы қайтыс болды, Хэнк Мобли үпкі ауруынан кейін зейнеткерлікке шықты. Джаз пианині Маккой Тайнер - джаз фьюжнның электрлі стилін қабылдамаған бірнеше қалған джаз музыканттарының бірі, бұрынғы жас жұлдыз бір кезде такси жүргізушісі ретінде жарты күндік жұмыс істеуді ойлады. Оның Sahara (1972) альбомы екі Грэмми номинациясын алды, бұл оның мансабын жандандырды және сыншыларды мақтады және Blue Note-ті өзінің ескі материалдарын шығаруға талпындырды. 1970 жылдардың ортасында басқа джаз пианині Седар Уолтон саксафон / фортепиано / бас / барабан форматындағы ансамбльді құрды, негізінен Джордж Коулманнан Кертис Фуллер мен Билли Хиггинске дейінгі акустикалық аспапшылар топқа айналып қосылды. Уолтонның хард-боп стиліне қарама-қарсы, интроспективті пианист Билл Эванс 1970-жылдары пианино триоларын ұстады, ал 1969 жылдан бастап фьюжн және электр субжанрларында кейбір тәжірибелерден кейін Эванс 1970 жылдары Марк Джонсон және Джо Ла Барберамен акустикалық трио форматына оралды. Фьюжн дәуіріндегі көптеген джаз музыканттары поп-көңілдікті бағыттағы бағытты зерттеп, дәстүрлі тамырларға берік болып қалды. Чарльз Ллойд квартетінің мүшелері, соның ішінде барабаншы Джек ДеДжоннет онжылдықта авангардтық және синтездік тәжірибелерде "жаратқыштық пен зерттеудің жалыны" бар екеніне сенді. Гитарист Пэт Метеньдің Жако Пасториуспен бірге жазған Bright Size Life (1976) әні салыстырмалы түрде тікелей музыканттың музыкасымен синтездің араласуының тағы бір мысалы болып табылады. Бұл зерттеулер ECM джаз лейблінің пайда болуымен тұспа-тұс келді. АҚШ-та ECM-нің өсуі мен саяси шиеленістің артуымен, АҚШ-тан Еуропаға джаз музыканттарының саны көбейді, Скандинавия мен Франция джаздың "сезімталдығын" континентке қарай жылжытты. Алайда, бұл 1976 жылы, 1940 жылдардан бері бибоптың маңызды тұлғасы Декстер Гордон Еуропадан Нью-Йоркке оралғанда, тағы бір рет өзгерді. Оның "үйге оралуы" үлкен құлшыныс тудырды, ол және басқалар Солтүстік Америкада танымалдылығынан айырылып қалған кезде Еуропада өмір сүруде болған музыкалық түрлерге қызығушылықты қайта жандандырды. Гордон 1970-ші жылдардың аяғында бір қатар терезе және студиялық жазбалар шығарды, ал Savoy және Blue Note лейблдері Гордон каталогтарынан жазбаларды қайта шығарды. Жас тенорлық саксофонист Скотт Гамильтон өзінің алғашқы альбомын 1977 жылы жазды, альбомның атауы, Скотт Гамильтон - жақсы жел, ол бізді аурудан арылтады, Леонард Федердің сөзінен шыққан. Альбомдағы қос орындаушылар арасында трубашы Билл Берри, пианист Нат Пирс, бассист Монти Бадвиг және барабаншы Джейк Ханна болды. Скотт Яноу Гамильтонның нео-түз алға күш-жігері жас арыстандар қозғалысының алдында, оның ұқсас музыкалық тәсілдеріне қарамастан, болды.

1980 жылдар: қайта өрлеу

Тромпеттердің көтерілуші жұлдызы Уинтон Марсалиспен Блэкидің хард боп стилі тағы да джаз әлеміндегі басты күшке айналды, ал 1980 жылдары бұл джаз шеңберлерінде тікелей джаздың танымал болуына әкелді. 1990 жылы қайтыс болғанға дейін ол өзінің Jazz Messengers тобымен бірге Album of the Year (1981) және Blue Night (1985) сияқты бірнеше альбом шығарды. Өлер алдында Шоу "Solid" (1987) сияқты альбомды прогрессивті, бірақ боп тамырланған саксофонист Кенни Гарретпен, пианист Кенни Барронмен, бас бас басборда Ширингтің түлегі Нил Суэйнсонмен және барабанда Виктор Джонспен бірге жазды. Ол бұл альбомды Bemsha Swing (1997) альбомымен бірге орындады, ол Дитройтте пианист Гери Алленмен, бассист Роберт Херстпен және барабаншы Рой Брукспен бірге жазылған; және оның өліміне дейін тағы бірнеше альбом, Яноу өзінің жоғары деңгейлі ойнауын атап өтті. 1980 жылдардың ортасында 1950 және 1960 жылдардағы джаз туралы фильм, "Round Midnight" Бад Пауэллдің өміріне негізделіп, 1986 жылы "Үздік түпнұсқалық саз" номинациясына ұсынылды. Онда "Үздік актер" номинациясына ұсынылған Декстер Гордон қартайған джаз музыканты ретінде ойнады. 1980 жылдардың ортасында саксофонист Стэн Гетц пианист Кенни Баррон, бассист Джордж Мраз және барабаншы Ал Фостерді қоса алған квартетке жетекшілік етті. 1987 жылы Гетцке қатерлі ісік диагнозы қойылып, бірнеше жылдан кейін қайтыс болды. Өлім алдында ол Anniversary! сияқты бірнеше альбоммен ойнауды жалғастырды, бұл 1980-ші жылдардағы альбомдар сыншылардың мақтанышына ие болды. Оның серігі, салқын джаз музыканты, кернейші Чет Бейкер, 1988 жылы Нидерландыда қайтыс болды, ол 1960-шы жылдардың аяғында джаздан шыққаннан кейін табысты оралды. Бейкердің "My Favourite Songs, Vols" альбомы. 1 2: The Last Great Concert (1988) сыншы Яновтың мақтауына ие болды, ол Амстердамның терезесі алдында өлі жерге түсіп, соңғы жазбасында оның "илгерген түрін" атап өтті. Тромпетші және флюгельхорншы Том Харрелл 1970-ші жылдары Хорас Сильвер Квинтетте бірнеше жыл болғаннан кейін, 1980-ші жылдары бірнеше альбом жаздырып, альт саксофоншы Фил Вудспен кеңінен ынтымақтастық жасағаннан кейін белгілі джаз трубашыларының бірі болды. Вудс электронды джазға қысқа уақыт кіргеннен кейін өзінің квинтеті / квартеті құрды және оны кейіннен тромбонист Хэл Крук пен трубашы Брайан Линч ерген Харреллге дейін кеңейтті.

Жас арыстандар қозғалысы

1980 жылы Уинтон Марсалисты кеңінен тікелей алға ұғыммен байланыстырды және ол нео боп джаздың ізашарларының бірі болды, бұл тікелей алға джаздың, бибоптың және хард боптың заманауи қайта өркендеуі. "Жас арыстандар" деп аталатын жас суретшілердің көтерілуінен кейін нео-боп қозғалысы өзінің "тұрақты тамырларына" негізделген өз субжанрына бөлінді. 1990 жылы бибоп және хардбоп альт саксофоны ойнаған Джеки Маклин Хартфорд университетінің Хартт мектебінде бірнеше жыл бойы сабақ бергеннен кейін ойнауға оралды. Сол кезде 58 жаста болған ол "Менің әлі көп жыл қалды" деп атап өтті және "инструментке толық уақыт берілгендігімді" уәде етті, оның альбомы The Jackie Mac Attack Live 1991 жылы жарық көрді. Оның соңғы жылдары ойнаған ойыны 1960 жылдары өзін өркендеген жұлдыздармен қоршап алған авангардтық тәжірибелерімен қарама-қарсы болды. Боп-музыканың тағы бір ардагері Фредди Хаббард, ол 1970-ші жылдары фьюжнге ауысып, 1977 жылы пост-боп VSOP Квинтетке қосылғаннан кейін 1992 жылы иіске жарақат алып, мансабына қатты әсер етті. Кейін ол Дэвис Вайстың New Jazz Composers Octet тобына қосылып, флюгельхорнға ауысады, бұл аспаптың дыбысы трубаға қарағанда жеңіл. 1992 жылы бас-гитарист Дейв Холланд өзінің квинтетіне пианист алып келді, ол пианосыз авангардтық топ үлгісінен алыстап, хард бопқа бет бұрды. Жаңа топты "Нью-Йорк таймс" газеті "қатаң және әділ" деп сипаттады. Осы арада, барабаншы Джо Фарнсворт Кубада туған латын джазында да, тікелей джазда да ойнай алатын трубашы Огю Артуро Сандовалды пайдаланды. Ол 1990-шы жылдары Флоридаға гастрольге шыққан кезде көшіп барды. Бұл оған гастрольге көбірек еркін шығуға және музыканттардың кең ауқымымен ойнауға мүмкіндік берді. Жаз сахнасына шыққанда ол "дүниежүзілік назарын аударды", оның стилі "жарылдап" және "техникалық жағынан мінсіз" болды, деп санайды сыншы Ричард С. Джиннелл. 1995 жылы Джим Мерод "Джаз - мәдени мұрағат" атты кітабы үшін саксофонист Скотт Гамильтонмен сұхбат жасады. Гамильтон көптеген әсерлерді атап өтті, соның ішінде бейбопқа дейінгі және Батыс жағалаудағы джаз музыканттары, ал Мерод Гамильтон "джаз архивінің жүрегінде тенорлық саксофонның үлкен мұрасына ең қазіргі уақыттағы байланыс" екенін атап өтті. Гамильтон онжылдықта Ұлыбританияда өмір сүрді, бірақ ол Конкордтың жетекшісі және сайдеманы ретінде альбомдарды жазды, соның ішінде AllMusic Red Door: Remember Zoot Sims (1998) және Live at Birdland 2 (1999) альбомдарын таңдады. Боп стиліне бейімделген музыканттардың саны 1990-шы жылдары жаңа стильдердің пайда болуын тежеу үшін қайтыс болды. Олардың қатарында саксофоншы Стэн Гетц, трубашы Майлс Дэвис, саксофоншы Декстер Гордон, трубашы Диззи Гиллеспи және вокалист Сара Вон болды. Сонымен қатар, Modern Jazz Quartet-тің төрт мүшесі де 1990 немесе 2000-шы жылдары қайтыс болды: 1994 жылы Конни Кей, 1999 жылы Милт Джексон, 2001 жылы Джон Льюис және 2005 жылы Перси Хит. Төртұрға Үшінші ағым әсер етті және Джексон мен Льюистің арқасында бопқа тамыр жайды. Бұл өлімдер жаңа есімдермен алмастырылды, соның ішінде саксофонист Эрик Александр, 1990-шы жылдардың басында джаз сахнасына шықты, ол алдыңғы онжылдықта пианист Гарольд Мейберн, саксофонист Джо Ловано және бассист Руфус Рид сияқты джаз музыканттарынан оқыды. Лидер ретінде дебюті "Straight Up for Delmark" (1992) альбомымен болды, ал 1998 жылы ол пианист Джон Хикс, бассист Джордж Мраз және барабаншы Идрис Мұхаммедпен квартет құрып, "Solid!" альбомын жазды.

2000-шы жылдар: Вокалистер мен танымал әсерлер

Жас канадалық әнші Майкл Бубл, Франк Синатра мен джаз әншілерінің ықпалынан, "эски мектеп джаз стандарттары мен ересектер үшін қазіргі поп әндерін" бірнеше хит альбомдары үшін, соның ішінде өзінің атымен аталатын альбомы (2003), It's Time (2005) және Call Me Irresponsible (2007). Сыншы Аарон Латем "соңғы рок немесе рэп үрдісіне тартылатын көптеген жас жігіттер сияқты Майкл Бублэ Элла Фицджеральд және Франк Синатра сияқты поп-вокал шеберлерінің классикалық шығармаларын зерттей отырып, өз техникасын және вокалды орындаушы ретінде мансабын баяу дамытады" деп атап өтті. YouTube сияқты әлеуметтік медиа сайттарының өсуімен джаз әртістері мен топтары дәстүрлі альбом шығарусыз танымалдыққа ие болды, бұл олардың табысына ықпал етті. Мысалы, Барселонада тұратын мультиинструменталист және мұғалім Жоан Чаморро 2006 жылы Сант Андреу джаз тобының негізін қалады және платформада кеңінен аудиторияға жетеді. Жастар тобында жас мультиталанттар, соның ішінде Андреа Мотис (tp, сакс, voc) және Рита Пайес (tb, g, voc) болды, сонымен қатар пианист Игнаси Терраза және саксофонист Скотт Гамильтон сияқты танымал музыканттар жиі өнер көрсетті. Кельн қаласындағы WDR Big Band 2005 жылы шығарған "Some Skunk Funk with the Brecker brothers" альбомы 2006 жылы 49-шы Грэмми сыйлықтарында жеңіп алды, кейін биг-бэнд ардагер джаз музыканттары Джанго Рейнхардт пен Дьюк Эллингтонға арналған құрметті әндермен бірге. Эрик Александр жазбаларын жалғастырып, AllMusic-тен 4,5 жұлдыз алған үш альбомын шығарды: The Second Milestone (2001), It's All in the Game (2006) және Gentle Ballads, Vol. 3 (2008) " деген мақаласында келтірілген . Осы альбомдардың екіншісінде ол Джо Фарнсвортпен бірге жазды, ол Марсалисты, пианист Седар Уолтон мен саксофонист Бенни Голсонды қоса алғанда, джаз музыканттарының шеңберін дамытты. Фарнсворт бұған дейін Аугидің джаз клубында Джуниор Кук, Гарольд Мейберн және Эдди Хендерсон сияқты боп музыканттарымен ойнаған, ол жерде қазіргі Smoke атауымен реформалар жүргізілген.

2010 жылдар: Онлайн-медианың өсуі

2010 жылы Джоан Чаморро пианист Терразамен бірге Joan Chamorro Presenta Andrea Motis (2013) жазды. Ол бұған кейін "Feeling Good" (2014) альбомын Sant Andreu Jazz Band тобымен бірге жазды, оның ішінде гитарист Жозеп Травер және барабаншы Эстеве Пи. All About Jazz сыншысы Брюс Линдсей соңғы альбомдағы музыканттарды "әдемі нәзіктік пен дәмділік" деп сипаттады. 2021 жылдың аяғына қарай, Чаморро YouTube-тегі топтың арнасына мыңнан астам бейне жүктеді. Қазір ардагер джаз трубашысы Уинтон Марсалис 2018 жылы Линкольн орталығында жазылған альбомын шығарды, Una Noche con Rubén Blades, оны Лаура Фернандес 2010 жылдың онжылдықтың джаз альбомдарының бірі ретінде енгізді, бұл тікелей джаздың латын Америкасының әсерімен араласуын білдіреді. Тромпеттер Брюс Харрис 2010 жылдары екі Бродвей шоулары мен оның "Бастапқылар" альбомымен танымал болды.

2020 жылдар: COVID-19 және қайта ашылу

2020 жылы көктемгі коронавирус карантин кезінде пианист Эммет Коэн, бассист Рассел Холл және барабаншы Кайл Пул Гарлемдегі пәтерден басқарылатын "Эмметс Плейс" атты үй концерті үшін YouTube арнасын бастады. Ол миллиондаған көрерменді жинап, өз пәтерінде көптеген қонақтарды шақырып, арнаны қолдап, джазды алға тартты. The Guardian газетінде оның орындаған музыка стилі "жаздың жанрлық дәстүрін 1920-жылдардан бастап қазіргі күнге дейін қамтитын инклюзивті бренді" деп сипатталды және оның толығымен интернетке негізделген жанрдың жарылғыш өсуін атап өтті. Бұл арада басқа да музыканттар, мысалы Паскуале Грасо, тікелей джаздың нақты брендтерін сақтады, гитарист "цифрлық витриналар сериясын" жазды, оның ішінде Solo Standards және Be Bop! "Ақ жол" әнінде әнші Самара Джой, бас-гитарист Ари Роланд және домбырашы Кит Балла өнер көрсетті.