Кіріспе

Форма мен стильдік әртүрлілікті кеңейтуге баса назар аударатын музыка түрі. [[Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:Файл:F Бенд жетекшісі Стэн Кенттон өзінің күрделі, қатты және духовой аспаптарға толы биг-бенд джазына "прогрессивті джаз" деген ат қойды, бұл өнер музыкасымен байланысты екенін көрсетеді. Бұл термин "прогресс" негізгі ұғымынан туындаған, ол жинақтау арқылы дамуды білдіреді және көбінесе әртүрлі жанрлар контекстінде қолданылады, ең танымал мысалы – прогрессивті рок. "Прогрессивті" деп саналып, әдетте Еуропа өнері, кельт халық музыкасы, Батыс Һиндстан немесе Африка сияқты әртүрлі мәдени салалардан ықпалдарды біріктіреді. Ол мәдени альтернатива идеясына негізделген, сонымен қатар музыка индустриясының дәстүрлі құрылымдары саналатын авторлық жұлдыздар мен тұжырымдамалық альбомдармен байланысты болуы мүмкін. Көркем теория ретінде прогрессивті көзқарас формализм мен эклектизм арасында орналасады. "Формализм" – белгілі сыртқы композициялық жүйелерге, құрылымдық біртүтасқа және жеке өнер туындыларының автономиясына ден қою. Формализм сияқты, "эклектизм" стильдік синтез немесе интеграцияға бейімділікті білдіреді. Алайда, формалистік тенденцияларға қарамастан, эклектизм тарихи және заманауи стильдер мен электрондық медиа арасындағы үзілістерді көрсетеді, кейде бір уақытта өте әртүрлі музыкалық жанрларға, стильдерге және мәдени кодтарға сілтеме жасайды. Маркетингте "прогрессивті" термині өнімді "коммерциялық" поп-музыкадан ажырату үшін қолданылады.

Жаз

Прогрессивті джаз – күрделі немесе эксперименттік үлкен топтың бір түрі. Ол 1940 жылдары Игорь Стравинский мен Пол Хиндемит сияқты модернист композиторлардың ықпалымен аранжировка жасаған композиторлардың еңбегімен пайда болды. Оның "прогрессивті" ерекшеліктері диссонанс, атональділік және жарқын эффектілерге толы болды. Прогрессивті джазды 1940 жылдары топ жетекшісі Стэн Кенттон ең көп танымал етті. Сыншылар бастапқыда осы стильге күдікпен қарады. Диззи Гиллеспи өзінің автобиографиясында былай деп жазды: "Олар Стэн Кенттонды "ақ үміт" ретінде көрсетуге тырысты, заманауи джазды менің музыкамнан бөліп, "прогрессивті" деп атады, содан кейін маған мен "прогрессивті" музыка орындаймын деді. Мен оларға: "Сендер жалған айтасыңдар!" дедім. "Стэн Кенттон ба? Менің музыкамда оның музыкасы сияқты суықтық жоқ." Прогрессивті биг-бенд – тыңдау үшін арналған биг-бенд немесе свинг музыкасының стилі, оның тығыз, модернистік аранжировкалары және импровизацияға кең мүмкіндік беретін ерекшеліктері бар. AllMusic онлайн музыкалық анықтамасында Кенттоннан басқа Гил Эванс, Тошико Акиоши, Кал Масси, Фрэнк Фостер, Карла Блей, Джордж Гранц, Дэвид Амрам, Сан Ра және Дьюк Эллингтон сияқты музыканттар осы стильдің маңызды жақтастары болды деп көрсетілген.

Анықтамалар

"Прогрессивті рок" пен "арт-рок" терминдері шамалы айырмашылығы бар синонимдер; екіншісі эксперименталды немесе авангардтық ықпалдарға көбірек бейім. 1960 жылдардың соңында бір бағытты ағылшын тіліндегі "прогрессивті" стиль пайда болғанымен, 1967 жылға қарай прогрессивті рок әртүрлі, шала байланысты стильдер жиынтығын құрады. "Прогрессивті" деген атау пайда болғаннан кейін, музыка "прогрессивті рок" деп аталудан бұрын "прогрессивті поп" деп аталды. "Прогрессивті" термині стандартты поп-музыка формуласынан жаңаша кетуге жасалған кең ауқымды тырасты білдірді. Осы атауға бірнеше қосымша факторлар да әсер етті – өлеңдері көбірек поэзиялық сипатқа ие болды, технология жаңа дыбыстар құру үшін қолданылды, музыка "өнер" деңгейіне жақындады, кейбір гармониялық тіл джаз бен 19 ғасыр классикалық музыкасынан алынды, альбом форматы жеке әндерден басымдық алды, ал студия сахнаның орнына музыкалық шығармашылықтың орталығына айналды, көбінесе билеуге емес, тыңдауға арналған музыка жасауға бағытталды.

Өмірбаян

1960 жылдардың ортасында поп музыка тыңдаушылар арасында жаңа пікірлер тудырған жаңа дыбыстарға, стильдерге және техникаларға үнемі бет бұрды. «Прогрессивті» деген сөз жиі қолданылып, әр ән мен синглдің алдыңғысынан жаңаруы керек деп есептелді. 1966 жылы Beach Boys, The Beatles және Byrds сияқты рок музыканттары арасындағы әлеуметтік және көркемдік диалог күрт өсті, олар роктің ауызша музыкалық дәстүрлерімен үйлесім тапқан (дамыған) музыка элементтерін біріктірді. Рок музыка өзін жекелеген өнер түрі ретінде қабылдауға көшті, бұл жазз музыкасындағы бұрынғы әрекеттерге ұқсас болды (суинг бопқа уступил, бірақ бұл көрермендерге ұнамады). Осы кезеңде танымал әндер үш минуттық махаббат әнінен асып, жаңа өрнек құралына айналды, нәтижесінде тыңдаушылар үшін «жер асты» мен «басты ағым» арасында байланыс пайда болды. The Beach Boys тобының жетекшісі Брайан Уилсон топтар мен әртістерге студияға өздері продюсер ретінде кіруге мүмкіндік бергендігі үшін мақталады. Музыка 1960 жылдардың ортасында музыкалық өнерпаздар арасындағы шығармашылық адалдық пен тұтынушылық маркетингтің сәйкес келгенінен кейін бірден дамыды. 1960 жылдардың соңындағы прогрессивті поптан бұрын орындаушылар көбінесе музыкасының көркемдік мазмұнына өздері шешім қабылдай алмайтын. 1960 жылдардың ортасындағы экономикалық өркендеуге байланысты, жазба компаниялары әртістерге инвестиция жасауды бастады, оларға тәжірибе жасау еркіндігін берді және мазмұны мен маркетингін шектеулі бақылауға мүмкіндік берді. Бұл даму қара поп музыкасындағы үлкен музыкалық әртүрлілікке, күрделілікке, амбициялық лирикаға және концептуалды альбомдық бағытқа ықпал етті. Оның алдыңғы қатарлы музыканттарының ішінде Sly Stone, Stevie Wonder, Marvin Gaye, Curtis Mayfield және George Clinton болды. Джеффри Хаймстің айтуынша, «қысқа ғұмырлы прогрессивті соул қозғалысы» 1968 жылдан 1973 жылға дейін гүлденді және «әртүрлі рок-гитара, әлеуметтік саналы лирика және классикалық R&B мелодиясы» көрсетті. Музыка зерттеушісі Джей Кейстердің сөзіне сәйкес, 1970 жылдардағы прогрессивті қара музыканттар ақ музыканттар сияқты өздерінің шығармашылық бақылауын «жеке тұлғалыққа, көркемдік дамуға және болашақ ұрпақ үшін жазуға» бағыттады. Бұл ізденіс кейде Қара өнер қозғалысының ұжымдық саяси құндылықтарына қайшы келді. Осы кезеңдегі прогрессивті рок пен қара прогрессивті музыканың ортақ стильдік ерекшеліктеріне ұзартылған композициялар, әртүрлі музыкалық иемдену және билеуге емес, тыңдауға арналған музыканы жазу кірді. Әнге негізделген ұзартылған композициялар мен прогрессивті ақ музыканың сюиталарынан гөрі, 1970 жылдардағы қара музыканттар ұзартылған жазбаны ритмикалық үлгімен біріктірді. Аспаптық текстуралар ұзартылған тректің барысында бөлімдердің өзгеруін білдіру үшін өзгертілді. Бұл сипаттамалардың мысалдары ретінде Funkadelic-тің «Wars of Armageddon» (1971) және Sun Ra-ның «Space Is the Place» (1973) жұмыстарын атауға болады. Ақ музыканттар қолданған еуропалық өнер музыкасынан айырмашылығы, прогрессивті қара музыкада африкалық және африкалық-американдық музыкалық көздерден алынған музыкалық идиомалар қолданылды. Дегенмен, кейбіреулері әннің лирикалық идеясын күшейту үшін еуропалық-американдық дәстүрлерден де элементтер алды. Мысалы, Уондер «Village Ghetto Land» (1976) әніне струнный аспаптардан шыққан әдемі дыбыстарды қосып, қалалық геттодағы әлеуметтік мәселелерге қатысты қараңғы сынға ирониялық мән берді.

Сын

Рейнольдс "электрондық музыкадағы нағыз прогрессивті шекара – адамдар аспаптарды нақты уақытта ойнау арқылы іске асыра алмайтын нәрселерді жасау" деп мәлімдеді. Ол "прогрессивті" және "интеллектуалды" сияқты аталымдарды сынға алып, "әдетте бұл медиа ойындарын дайындаудың белгісі, ол авторлық жұлдыздар, тұжырымдамалық альбомдар және ұзақ мерзімді мансаптардың дәстүрлі музыка индустриясының құрылымына инвестициялауға бағытталған алғышарт болып табылады. Ең бастысы, бұл музыканың әлсіреуінің, өзіне мақтанудың және көңіл көтеруден айырылудың алға жарғысы" деді. Рейнольдс прогрессивті рок пен басқа электрондық музыка жанрлары арасындағы байланысты да анықтады, сондай-ақ "көптеген пост-рейв жанрлары прогрессивті рокқа ерекше ұқсас: тұжырымдамалық, авторлық генийлер, басқа продюсерлерге әсер ету үшін музыка жасайтын продюсерлер, [және] шоумендік шеберлік бағдарламалаудың "ғылымы" ретінде қайта жанданды" деді.

Хип-хоп

"Прогрессивті рэп" термині ғалымдар тарапынан белгілі бір хип-хоп музыкасын сипаттау үшін қолданылады. Энтони Б. Пинн оны гангста рэп және "статус рэп" сияқты тақырыптық кіші топтардың бірі ретінде қарастырады, бұл әлеуметтік мәртебе мен мобильділік туралы алаңдаушылықты көрсетеді. Гангста рэп сияқты өмірлік дағдарыстар мен философиялық қайшылықтарды зерттей отырып, прогрессивті рэп, оның айтуынша, "бұл мәселелерді қауым ішіндегі агрессиясыз, саяси және мәдени білім беру арқылы шешуге тырысады, американдық қоғамды түсіндіріп, қара американдықтарды жақсарту үшін конструктивті бағдарлама ұсынады (мысалы, өзіне деген құрмет, білім, мақтаныш және бірлік)". Ол сондай-ақ, осы жанрдағы туындылар "қара дінімен ашық диалог құрып, оны түсіндіруге" ұмтылады деп қосты. Ғалым Эвелин Л. Паркер осымен қатар прогрессивті рэп "жәбірленушілердің көзқарасын өзгерту арқылы әділетсіздік жүйелерін өзгертуге тырысады" және "африкалық американдықтардың адамдық қадір-қасиетін жоққа шығаратын әділетсіздіктерден туындаған ашуды көрсететін нақты пайғамбарлық дауысқа" ие екенін айтады. De La Soul, A Tribe Called Quest және Brand Nubian сияқты басқа да белгілі топтар жанрдың тақырыптық ерекшелігін қалыптастыруға көмектесті. 2000 жылдардың басында Outkast және The Roots хип-хоптың жаңа мыңжылдықтан кейінгі бағытын зерттеген және "музыканы дамытуға бағытталған авангардтық стильде жазбалар жасаған" прогрессивті рэп өкілдерінің санатында болды, деп мәлімдеді Майлз Маршалл Льюис. Хип-хоптың прогрессивті дәстүріндегі тағы бір ықпалды тұлға Канье Уэст 2000 жылдары білім беру тақырыбындағы үш альбомымен үлкен жетістікке жетті. Оның 2010 жылғы "My Beautiful Dark Twisted Fantasy" альбомы да прогрессивті роктан үлгі алынуы және оның әсемдікке құштарлығына байланысты прогрессивті рэппен байланыстырылады. Ұлыбритания да прогрессивті рэпте өзгеше орындаушыларды өндірді, олардың ішінде Gaika және Kojey Radical бар. Vice журналы 2016 жылы оларды "британдық grime және дәстүрлі UK хип-хопының шеңберінен шығып, АҚШ-пен шығармашылық, шұғылдық және маңыздылық тұрғысынан бәсекелесетін, радиода естілмейтін қара британдық музыканың кең ауқымын бейнелейтін шын мәнінде прогрессивті рэп жасағаны үшін" мақтады. Соңғы кезде американдық зерттеуші және медиа ғалымы Уильям Хойнс Кендрик Ламардың прогрессивті рэпін африкалық американдық өнер және белсенділік дәстүрімен байланыстырды, ол "ақтарға тиесілі медиа мен мәдениетте таратылатын нәсілшіл стереотиптерге қарсы тұру үшін негізгі ағымның ішінде де, сыртында да жұмыс істеді".