Кіріспе

Балық туысы

Амбержак балықтары – Карангидтер тұқымдасының Сериола туысына жататын Атлантика және Тынық мұхиттарында кездесетін балықтар. Олар әлемнің көптеген мәдениеттерінде кеңінен қолданылады, әсіресе Жапон асүйінде Тынық мұхитының амбержактары ерекше танымал; олар көбінесе мұхиттардың жылы аймақтарында табылсады. Амбержактардың көптеген түрлері бар, олардың ішінде үлкен амбержак (Атлантикалық), кіші амбержак (Атлантикалық), Алмако балығы (Тынық мұхиты), сары құйрықты балық (Тынық мұхиты) және жолақты рудерфиш (Атлантикалық) бар. Сериола туысының көптеген түрлері "амбержак" деп есептелсе де, Сериола гиппос (самсон балығы) олардың қатарына жатпайды.

Үлкен амбержактар

Үлкен амбержак, Seriola dumerili, барлық амбержактардың ең ірісі болып табылады. Олардың көбінесе мұрнынан арқа қанаттарының бастауына дейін қара жолақтары созылады. Оларда қосқыш қабықшалар жоқ және жұмсақ арқалық қанаттарының негізі анальдық қанаттарының негізінен екі еседен кем. Олардың салмағы көбінесе 18 кг (40 фунт) немесе одан аспайды, және олар 20-75 м (10-40 саға) тереңдіктегі тасты рифтерде, қиындықтарда және кеме қаңқаларының маңында кездеседі. Үлкен амбержактар Тынық мұхитында да таралған.

Кіші ұзындықтағы көктайғақтар

Кіші серіола фасциата (Lesser amberjacks) үлкен серіола фасциатаға (greater amberjacks) қарағанда пропорционалды түрде үлкен көздері мен терең денесі болады. Олар күміс жақтары бар зәйтүн жасыл немесе қоңыр қара түсті, көздерінен жоғары қарай созылатын қара жолақтары жиі кездеседі. Жас балықтарының денесінде тізіліп немесе толқын тәрізді жолақтар болады. Ересектердің салмағы көбінесе 5 кг-дан (10 фунт) аспайды. Олар басқа жақтағыларға қарағанда тереңде кездеседі, әдетте 50-130 м (30-70 саға) тереңдікте. Серіола фасциата – ашкөз жыртқыштар, олар кальмар, балық және қабықтылылармен қоректенеді, және жыл бойы теңіз жағасында шағылысады деп саналады. Жас балықтарды суда жүзетін заттардың жанында, шамамен 8 метр тереңдікте ұстауға болады.

Қайыспен жүретін балық

Қайыспен қапталған руль балығы (Seriola zonata) – екінші ең кішкентай амбержак. Бұл балықты балық аулаушы балықтан бірінші арқа қанатының болуымен ажыратуға болады. Жасөспірімдер балық аулаушы балық сияқты тік жолақтармен белгіленеді және ірі нысандар мен жануарлардың ізінен жүреді. 10 дюймнен асатын үлкендерде жолақтар жоқ. Бұл балық жиі ауланса да, көбінесе анықталмайды. Көзінің үстінен "енот жолағы" және денесінің бүйірінен ілдескен алтын жолағы бар үлкендерін аулағанда әдетте амбержак деп атайды, ал жасөспірімдерін балық аулаушы балық деп атайды. Олар Новая Шотландияға дейін солтүстікке қарай кездеседі. Олар балық аулаушы балыққа қарағанда акулаларға және басқа да жануарларға азық ретінде аз тәуелді. Оларды креветка, күміс балық, жалқау (мысалы, қасық) және жемдермен ұстауға болады.

Басқалар

Әлемнің басқа бөліктерінде басқа түрлер де кездеседі, мысалы: сары құйрықты алтыұста (Азиялық сары құйрық, Калифорниялық сары құйрық және сары құйрықты король балығы немесе оңтүстік сары құйрық), Алмако джегі және жапондық алтыұста (бес сәулелі сары құйрық).

Биология

Амбержактар – жыртқыш балықтар. Олар негізінен пелагикалық және бентостық балықтармен қоректенеді, бірақ олардың тағамына кальмарлар, қабықтылылар, сардиналар және үлкенкөзді скумбрия да кіреді. Жастай шағын амбержактар планктонмен және ұсақ омыртқасыз жануарлармен қоректенеді. Үлкен амбержактар шамамен 4 жасқа келгенде жетеді және көктемнің соңы мен жаздың басында (наурыз-маусым) көктемгі көші-қон жасап, шаруашылық үшін көшіп кетеді. Олар шаруашылық үшін терең суға жүзеді, жұмсақ тіндерін кемелердің құлау орындарының немесе ірі нысандардың жанындағы қауіпсіз орын ретінде туады. Әйелдер еркектерге қарағанда әлдеқайда ірілеу және ұзақ өмір сүреді. Әйелдердің ең ұзақ өмір сүру мерзімі 17 жылды құрайды, ал орташа өмір сүру мерзімі 10 жылды құрайды, себебі оларға үлкен балық аулауда және жоғары сапалы тағамдық балық ретінде үлкен сұраныс бар. Амбержактар өздерінің мекендемесінде азық тізбегінің ең жоғары сатысында емес, сондықтан олар сары тунец, акулалар және басқа да ірі балықтардың жемі болуы мүмкін.