Кіріспе

Арчи Гудвин – американдық жазушы Рекс Стоуттың детективтік әңгімелер мен романдарының ойдан шығарылған кейіпкері. Арчи 1934 жылғы «Fer de Lance» туындысынан бастап 1975 жылғы «A Family Affair» туындысына дейін өзінің бастығы Неро Вольфтың істерін әжуалы түрде баяндайтын тұлға. Арчидің лауазымы – Вольфтың хатшысы және жеке жүргізушісі болғанымен, ол іс жүзінде Вольфтың детективтік істердегі серіктесі болып табылады, ал әңгімелер көбінесе оның қарапайым, көшеде өмірге бейімделген мінезін Вольфтың аристократтық интеллектісімен салыстырады.

Кейіпкер

Арчи – Уолфтың жеке тергеу ісіндегі көмекшісі. Уолф өзінің Нью-Йорктегі батыс 35-ші көшедегі жайлы әрі сәнді үйінен жұмыс істеп, іс жүргізеді. Уолф үйден сирек шығады және жұмысына байланысты үйден ешқашан шықпауға тырысады, сондықтан Арчи тергеудің көп бөлігін жүргізеді, содан кейін тапқандарын құпияны шешетін Уолфқа хабарлайды. Арчи – жақсы байқаушы, ол ұзақ әңгімелерді ауызша немесе машинкамен жазып, сөзбе-сөз баяндау үшін есте сақтау қабілетін дамытқан. Ол сағатына орта есеппен 6-7 бет, ал асығып тұрса, 10 бетке дейін жаза алатынын айтады. Уолф үйінен тыс әлемнің логистикалық егжей-тегжейін білмейді (және оларға қызығушылық танытпайды), сондықтан ол Арчиге түрлі практикалық ақпарат пен пікірлер үшін сенеді. Сондай-ақ, Уолф Арчиге кейбір әйелдердің мінез-құлқы туралы жеке пікір білдіру үшін жүгінеді. Арчидің жатын бөлмесі үйдің үшінші қабатында орналасқан, ал оның ішіндегі барлық жиһаз оған тиесілі. Төсегінің астында түнде Уолфтың бөлме есігіне немесе терезелеріне тым жақын келсе, дабыл қағатын сигнализация жүйесіне кіретін гонг орналасқан. Ол әдетте таңғы асын ас үйде, ал түскі және кешкі асын Уолфпен бірге ас бөлмесінде жейді. Бірақ, егер кездесуге асығып бара жатса, ол ас үйде немесе мейрамханада тамақтанады, себебі Уолф ешкімнің асығыс жегенін көргісі келмейді. Арчи детективтік жұмыстан басқа, Уолфтың бухгалтерлік және банктік ісін жүргізеді, хат-хабарларын жазады және Уолфтың хоббиі ретінде өсіретін орхидеялардың өскіндері мен басқа да жазбаларын сақтайды. Оның аптасына 200 доллар жалақысы болған, бірақ кейін ол аптасына 400 долларға дейін өсті. Арчидің хоббилері – би (әдетте Фламингода), покер және бейсбол. Ол 1957 жылы Сан-Францискоға көшіп келгенге дейін Нью-Йорк Гиганттарының жанкүйері болды, содан кейін 1962 жылы құрылған Нью-Йорк Метс командасының жанкүйері болды. Манхэттенді аралап жүргенде ол Уолфтың машинасына немесе таксиге отырудың орнына жаяу жүруді жөн көреді. Арчидің жұмыс берушісінен айырмашылығы, оның екі ерекшелігі бар: оның сүйікті сусындары – сүт, және ол әрқашан уақытты біледі. Арчидің басқа кейіпкерлермен сөйлесуі көбінесе оның өткір әзілдерімен ерекшеленеді, ол Уолфты жұмысқа "балдау" үшін шайтанның адвокатын ойнауға, полиция қызметкерлерін тоқтатуға немесе қоздыруға, ирониялық байқаулармен қауіп төндіруге немесе әйел кейіпкерлерді Уолфтың кәсіби қалауларымен ынтымақтасуға көндіруге мүмкіндік береді. Әңгіме қай жылы орын алса да, Арчи мен корпустағы басқа да басты кейіпкерлер қартаюдан сақталады. Арчидің жасы 30-ға жуық. Ол Огайо штатының Чиликоте қаласында дүниеге келген. 12 жасында ол Зансвиллде тұрған. Арчи бірде Огайодағы бір әйел бауырласының (оған туған күніне жібек пижама жібергенін) есімін атады. Рекс Стоут Уолф кітаптарының біркелкілігіне аса мән бермеген, Арчи өзі де оқиға барысында болған сенімді емес ақпаратты оңай айтады, сондықтан Арчидің кейбір ерекшеліктері корпуста әртүрлі болады. "Fer de Lance" кітабында ол ата-анасы бала кезінде қайтыс болғанын айтады, онда миссис Джаспер Пайн оның өткені туралы тергеу жүргізеді. Оның баяндаған деректері басқа да әңгімелерде қайшылыққа түседі. Ол Арчиге әкесі Джеймс Арнер Гудвин екенін, анасының қыз кезіндегі аты Лесли екенін, оның екі ағасы мен екі апасы бар екенін және Огайо штатының Кантон қаласында туылғанын айтады. Арчи сериалдағы аға-інілері мен екінші апасы туралы ешқашан айтпайды. "Рекс мырза Пайн ақшаға бәрін сатып алуға болады деп ойлаған адам екенін ойлады. Ол өзіне лайық нәрсені алды", - деп жазды Стоуттың өмірбаяны жазушысы Джон Дж. МакАлир. Ол Стоуттың сөзін келтіреді: "Әрине, Арчи Чиликоттеде дүниеге келген. Мен оның қалай Пайн ханымның құйрығын бұрмалап жібергенін білмеймін". Арчидің Лили Роуэнмен ұзақ жылдар бойы жылы қарым-қатынасы бар, ол бай қоғамның әйелдері. Алайда, олар бір-бірінің әлеуметтік өмірін шектеуге тырыспайды, және Арчи серияның барысында көптеген махаббат қызығушылықтары бар. Арчи әдемі деп санайтын әйелмен кездескенде, жиі оған үйлену туралы ұсыныс жасайды. Лилиден басқа, ол оқырманмен бөлісетін жалғыз маңызды оқиға – Люси Вальдон, ол "Ана аңшылығы" кезінде ұзақ тапсырмалар сериясы бар, бұл Уолф пен Фрицті Арчидің ақыры тұрақтанатынынан қорқатады. Бұл болмайды, және Люси Вальдон басқа бірде-бір әңгімелерде пайда болған жоқ, бірақ ол "Өлу құқығы" кітабында айтылған.

Айтқыш ретінде

Арчи, Стоуттың бірінші тұлғадағы баяндаушысы ретінде, әр бір оқиғаны өткен шақта ең ұсақ-түйектеріне дейін мұқият баяндайды. Оның баянында оқиға барысындағы ойлары, ағымдағы іс бойынша толғаныстары, сондай-ақ қатысушылар туралы жеке әсерлері мен пікірлері қамтылған. Ол басқа кейіпкерлердің сыртқы түрін толық сипаттап, көбінесе оларға қатысты өзінің жағымды немесе жағымсыз бағасын қосады. Вулф Арчиді кейбір маңызды жайттар мен басқа агенттерге жүктелген маңызды тапсырмалардан хабарсыз қалдыратындықтан, Арчидің өзінің көзқарасынан оқиғаны баяндағанда оқырманмен ашық болуы Вулфтың шешімін ашып беру қаупін тудырмайды. (Дегенмен, Арчи оқырманға шыншылдық танытса да, кейде өте жеке ойларын немесе оқиғаларын жасырып отыратынын айтады.) Арчи уақыт-уақытпен оқырманға тікелей сұрақ қойып, осы немесе сол егжей-тегжейге қызығуын білдіреді, түпнұсқалары қолжетімсіз болған кезде маңызды құжаттардың көшірмелерін көрсетеді немесе оқиғаның белгілі бір жерінде біздің бірдеңе түсінген болуымыз мүмкін бе деп талқылайды. Ол кейде Вольф немесе инспектор Крамер сияқты басқа кейіпкерлер оның оқиға баянымен танысып, жазғандарына наразы болуы мүмкін деп алаңдайды. Арчидің баяндау өнерінде қайта-қайта қолданылатын кері сілтеме жасау тәсілі бар: ол ерекше немесе есімді сөз тіркесін қолданып кейіпкердің сөзін келтіреді, содан кейін сол тіркесті өзі басқа жағдайда, баянының барысында пайдаланады.

Ықпал

Лоренс Блоктың Берни Роденбарр сериясында Бернидің досы Кэролин Кайзердің Арчи Гудвин атындағы мысығы бар, ол детективтің құрметіне аталған.