Кіріспе

Өсімдіктің тамыры Жақсы тамырлары перициклден (меристемалық ұлпадан) шығады, негізгі тамырдан (радиклден) көлденеңнен созылады және уақыт өте келе тамыр жүйелерінің таңбалы тармақтану үлгісін жасайды. Олар өсімдіктің топыраққа берік орналасуына, судың сіңіруін арттыруға және өсімдіктің өсуі мен дамуына қажетті қоректік заттарды алуға көмектеседі. Жақсы тамырлар өсімдіктің тамыр жүйесінің бетін кеңейтеді және бірнеше өсімдік түрлерінде көптеп кездеседі. Мұндай бақылау әсіресе пайдалы болуы мүмкін, өйткені ауксин деңгейінің жоғарылауы жас primordia жапырақтарында жақтау тамырларының дамуына ықпал етеді. Бұл тамыр дамуын жапырақ дамуымен үйлестіруге мүмкіндік береді, көміртек пен азот алмасуы арасындағы тепе-теңдікті орнатуға мүмкіндік береді.

Морфологиясы мен дамуы

Ақырғы жақтау тамырларын тудыратын негізгі тамырдың (бағыттауыштың) жалпы аймақтары жоғарыдан төменге қарай төмендегідей ұсынылады. Ең жетіліп, дамыған ұлпа жоғарғы жағында, ал жаңадан бөлінген жасушалар төменгі жағында болады. ІІ кезең: Кішкентай орталық жасушалар периклинальді (өсімдік денесінің бетіне параллель) көлденең, асимметриялық бөліністер сериясында бөлінеді, сондықтан жас первоцвет ішкі қабаты мен сыртқы қабатынан тұратын проекция ретінде көрінеді. Ауксин тасымалдаудың спецификалық ингибиторы N 1 нафтилфталамин қышқылы (NPA) тамырдың апикалық меристемасында индолейцет қышқылының (IAA) жиналуын тудырады, сонымен бірге жақтық тамырдың өсуіне қажетті радикалды тіндегі IAA- ні азайтады. Бұл маркер Arabidopsis thalia көшеттерінде бета глюкуронидазаға (GUS) гистохимиялық бояумен боялды, бұл жақтық тамырдың бастапқы бөлігінде және гипокотил мен тамыр арасындағы ауысу аймағында белсенділікті ерекшеленді. Тұқымдар бір апта бойы күн сайын жиналып, GUS белсенділігіне қарай боялды, содан кейін негізгі тамыр ұзындығы мен тамыр ұшына дейінгі арақашықтығын өлшеді, бұл екі санның арақатынасы сәйкес келеді. Осы зерттеуден мынадай қорытынды шығарылды: Жақсы тамыр және жапырақ первожабасының басталуынан олардың апикальды меристемдеріне дейінгі арақашықтық анықталады. Жақсы тамыр бастау аймақтары бар тіндер базипеталдық ауксин тасымалына қатысатын тамыр тіндерімен бірге орналасады. ААА-ның жақтық тамыр бастау аймағына орналасуы үшін базипеталдық ауксин тасымалы қажет. ПИН ақуыздары ауксинді қажетті жерлерге бағыттайды. Өсімдіктің апикальді меристеміне енетін бұл ақуыздар ауксинді өсімдіктің бойымен төмен қарай бағыттап, ауырлық күші әсер етпейтін процесс жасайды. Тамырдың маңайына жеткенде тамыр цилиндрлі жасушалар ауксинді тамыр шапкасының ортасына қарай тасымалдауды жүзеге асырады. Кейін жақтау тамыр жасушалары AUX1 пропилазиясы арқылы фитогормонды сіңіреді. ПИН ақуыздары ауксинді өсімдіктің шыбықтарына жоғары қарай қайта айналдырады, сонда ол ұзартылған аймаққа тікелей жетеді. Мұнда пайдаланғаннан кейін ақуыздар қайтадан жақтық тамырларға және олардың сәйкес тамыр қалпақтарына жеткізіледі. Бұл процесс негіздік модель деп аталады. Арабидопсис талианада PIN ақуыздары жасушалардағы жасушааралық матрицаны жасушааралық матрицаға жалғастыратын орамының көлеміне байланысты орналасады. Қысқа PIN ақуыздары (PINs 1 4, 6, 7) жасуша ішінде және плазма мембранасына жақын орналасқан, ал ұзын PIN ақуыздары (PINs 5, 8) тек плазма мембранасында ғана кездеседі. PIN8 ақуызы өсімдіктегі жақтық тамырлардың дамуына елеулі әсер етеді. Белгінің функционалды емес мутанты pin8 плазмидке енгізілген кезде Arabidopsis thaliana жақтау тамырларының тамыр тығыздығы төмендеді. Бұл мутанттың негізгі тамырдың дамуына ұзақ уақыт әсер етпегені дәлелденді. Қосымша зерттеу барысында pin8 мутантының өсімдікте жақтық тамыр пайда бола бастаған кезде ғана маңызды екендігі анықталды, бұл PIN8 функциясының ақуызының осы әрекетке жауапты екенін көрсетеді.