Кіріспе

аутизм эпидемиологиясы аутизм спектрінің бұзылуының (АББ) жиілігі мен таралуын зерттейді. 2022 жылы аутизм спектріндегі бұзылыстардың әлемдік таралуын жүйелі түрде қайта қарау 2012 жылдан 2021 жылға дейін жарияланған зерттеулерде балаларда 1% таралудың орташа деңгейі анықталды, уақыт өте келе таралудың өсу үрдісі байқалады. Алайда зерттеудегі 1% көрсеткіш төмен және орташа табысты елдерде таралу деңгейін төмендетуді білдіруі мүмкін. АТД диагнозында ерлер мен әйелдердің арақатынасы 4,3:1-ге тең, бұл гендерлік әртүрлі популяцияларда АТД-ны есепке алмай, АТД популяцияларымен тепе-теңсіз кездеседі. Аутизммен ауыратын балалар саны 1980 жылдан бері күрт өсті, бұл диагностикалық практиканың өзгеруіне байланысты; таралуының шынымен өскен-өспегені белгісіз; Бұл бағалау 2014 жылы 1 59-дан 1 пайызды құрайды, 2006 жылы 1 110-дан 105%-ға дейін және 2000 жылы 1 150-ден 176%-ға дейін. Аутизмге шалдығу қаупі әртүрлі пренатальдық факторлардың, соның ішінде атаның қартаюы мен жүктілік кезінде ананың диабетінің болуымен көбейеді. Ол генетикалық бұзылулармен байланысты екені дәлелденді. АТБ бірнеше интеллектуалдық немесе эмоционалдық сыйлықтармен байланысты, бұл эволюциялық психиатрияның эволюциялық психиатриясының эволюциялық тарихында аутистік қасиеттер пайдалы рөл атқарды деген түрлі гипотезаларға әкелді. Аутизмнің басқа да себептері де қарама-қайшылық тудырады. Вакцина гипотезасы жан-жақты зерттелді және жалған екені дәлелденді, ешқандай ғылыми дәлел жоқ. Аутизмді соңғы үш онжылдықта салыстыру қиын, өйткені аутизмнің диагностикалық критерийлері диагностикалық және статистикалық нұсқаулықтың (DSM) әрбір қайта қаралуымен өзгерді, онда аутизм диагнозының критерийлеріне сәйкес келетін белгілер көрсетілген. 1983 жылы DSM ПДД НОС немесе Аспергер синдромын танымады, ал аутистік бұзылысқа (АБ) арналған критерийлер әлдеқайда шектеуші болды. DSM-дің алдыңғы басылымы, DSM IV аутистік бұзылу, балалық шақтағы ыдырау бұзылу, PDD NOS және Аспергер синдромын қамтыды. Диагностикадағы сәйкессіздіктерге және аутизм туралы әлі көп нәрсеге үйренгенге байланысты, ең соңғы DSM (DSM 5) тек бір диагнозға ие, аутизм спектрінің бұзылуы (ASD), ол алдыңғы төрт бұзылыстың әрқайсысын қамтиды. Аутизмнің жаңа диагностикалық критерийлеріне сәйкес, адамның әлеуметтік қарым-қатынас пен қарым-қатынаста қиындықтары болуы керек және қайталанатын мінез-құлық, қызығушылықтар мен іс-әрекеттерді шектеу керек. Аутистік тоқыраудың диагнозы қыздарға қарағанда ер балалар арасында төрт есе жиі кездеседі (1-ден 34-ке), және олар барлық нәсілдік, этникалық және әлеуметтік-экономикалық топтарда кездеседі. Бірнеше құрлықта (Азия, Еуропа және Солтүстік Америка) жүргізілген зерттеулер таралу деңгейі шамамен 1-2 пайызды құрайтынын көрсетті.

Жиілігі

Аутизм таралуын анықтау үшін жиілік көрсеткіші тікелей қолданылады, бірақ эпидемиологиялық зерттеулердің көпшілігі жиілік көрсеткіштері, әдетте, бір кезеңдегі немесе кезеңдік таралу көрсеткіші, кейде жиынтық жиілік туралы хабарлайды. Көбінесе таралуы уақыт өте келе артып бара ма деген сұраққа назар аударылады. Аурудың таралу жиілігі - бұл адам жылына жаңа жағдайлардың пайда болу жылдамдығы, мысалы, "2 мың адам жылына жаңа жағдай". Жиынтық жиілік - бұл белгілі бір уақыт аралығында жаңа жағдайға ұшыраған халықтың үлесі, мысалы, "1,5 адамнан 1000 адамға 2006 жылы жаңа жағдай пайда болды". Бір жағдайдың таралу нүктесі - бұл жағдайды бір уақытта бір уақытта болған халықтың үлесі, мысалы, "10-жылдың басында 1000 адамға 10 жағдай". Белгіленген кезең ішінде кез-келген уақытта аурудың таралуының үлесі, мысалы, "2006 жылы 1000 адамға 15 адам ауырады". Шарттардың қалай пайда болатынын зерттегенде, жағдайдың жиілігін анықтау үшін ең қолайлы көрсеткіш - бұл жиілік, өйткені олар ықтималдықты тікелей бағалайды. Алайда аутизм сияқты сирек кездесетін аурулардың жиілігін өлшеу қиын болуы мүмкін.

Венесуэла

Венесуэладағы 2008 жылғы зерттеу аутизмнің 1,000 адамға 1,1-ге, ал ASD үшін 1,000-ге 1,7 таралуы туралы хабарлады.

Азия

Бір журналда 2000 жылдан бастап Қытайда 2-6 жастағы балалар арасында аутизмнің таралуының орташа көрсеткіші 10,3/10,000 болғандығы туралы хабарланған.

Гонконг

2008 жылы Гонконгта жүргізілген зерттеуде Аустралия мен Солтүстік Америкада тіркелгенге ұқсас және еуропалықтарға қарағанда төмен аутизм ауруларының жиілігі туралы хабарланған. Сондай- ақ, 15 жасқа дейінгі балалар арасында 1000 адамға 1,68- тің таралуы туралы хабарланды.

Жапония

2005 жылы Иокогаманың тұрақты тұрғыны 300 000 адам тұратын бір бөлігінде жүргізілген зерттеуде 1989 жылы 10 000 балаға 48 аутистік тоқыраудың, ал 1990 жылы 86-ның 7 жасқа дейінгі жиынтық жиілігі туралы хабарланған. Үш рет MMR вакцинасын вакцинациялау деңгейі нөлге дейін төмендеп, MR және M вакцинасымен ауыстырылғаннан кейін, 1993 және 1994 жылдары туылған 10 000 балаға 97 және 161 жағдайға дейін өсті, бұл MMR вакцинасының аутизмге себеп болмайтынын көрсетеді. 2004 жылы Жапонияның аутизм қауымдастығы 360 000-ға жуық адамның Каннердің типтік аутизмі бар екенін хабарлады.

Израиль

2009 жылғы зерттеуде аутизм диагнозы қойылған Израиль балаларының мүгедектік жәрдемақысын алудың жылдық көрсеткіші 1982-1984 жылдардағы нөлден 2004 жылы 190 миллионға дейін өскен. Бұл сандар нақты өсуді немесе диагностикалық өлшемдердегі өзгерістер сияқты басқа факторларды көрсеткені белгісіз.

Сауд Арабиясы

Аутизм жиілігін зерттеулер Таяу Шығыста өте сирек жүргізілген. Бір шамалау бойынша Аутизмнің таралуы Сауд Арабиясында 10 000 адамға 18 адамнан, бұл дамыған елдерде 10 000 адамға 13 адамнан сәл жоғары. (АҚШ-та 10000 адамға шаққанда 168-ге тең)

Дания

1992 жылы Данияда тиомерсал құрамында вакциналар алынып тасталды. Орхус университетінің зерттеуі химиялық заттың қолданылу кезеңінде (1990 жылға дейін) аутизмнің өсуіне ешқандай тенденция байқалмағандығын көрсетті. 1991 және 2000 жылдар аралығында, тимеросалдың қолданылуын тоқтатқаннан кейін туған балаларда да, аурудың жиілігі өсті.

Франция

Франция аутизмді 2012 жылға арналған ұлттық бағыт етті, ал Денсаулық сақтау министрлігі 2012 жылы аутизмнің деңгейін 0,67%, яғни 150-ден 1-ге тең деп бағалады. Эрик Фомбонн 1992 және 1997 жылдары бірнеше зерттеулер жүргізді. Ол 10 000 адамға 16 адамнан таралған даму бұзылысын тапты. INSERM 2003 жылы аутизмге шалдыққандардың саны 10 000 адамға 27 адамнан, ал ерте жастағы балалар аутизміне шалдыққандардың саны 10 000 адамға 9 адамнан екендігін анықтады. Бұл сандар төмен бағаланған деп саналады, өйткені ДДҰ 10 000 адамға 30-дан 60-қа дейін сандарды береді. Франция Денсаулық сақтау министрі өзінің веб-сайтында аутизмнің таралуының шамасын 10 000 адамға 4,9 деп көрсетті, бірақ ол тек нәресте аутизмін ғана ескереді.

Германия

2008 жылы Германияда жүргізілген зерттеуде аутизм ауруымен ауыратын балаларды емдеуге қабылдау 2000 жылдан 2005 жылға дейін 30% -ға өскен, 2000 және 2001 жылдар аралығында ең көп өскен, ал 2001 және 2003 жылдар аралығында төмендеді. Сонымен қатар, психикалық аурулардың барлық түріне жатқызылғандардың саны 15 жасқа дейінгілер үшін де өсті, сондықтан аутистік ерекшеліктері бар аурулардың жалпы саны 1,3% -дан 1,4% -ға дейін өсті.

Норвегия

2009 жылы Норвегияда жүргізілген зерттеуде аутизмге шалдыққандардың таралу көрсеткіші бағалау әдісіне және жауап бермеу туралы болжамдарға байланысты 0, 21%-дан 0, 87% - ға дейін өзгергенін көрсетті, бұл әдістемелік факторлар әртүрлі зерттеулердегі таралу көрсеткішінің үлкен айырмашылығын түсіндіреді.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда аурудың таралуы мен уақыт өткен сайын оның өзгеруі белгісіз. Ұлыбританияда аутизмнің таралуы 1989 жылы MMR вакцинасының алғаш рет енгізілгеннен кейін көбейді. Алайда, екі арасында пайда болған алаяқтық ғылыми зерттеу нәтижелері бойынша пайда болған байланыс, кейіннен дәлелденбегеніне қарамастан, айтарлықтай дау тудырды. 2004 жылғы зерттеуде Англия мен Уэльстегі жалпы практикалық зерттеу деректер базасында таралған даму бұзылуларының жиілігі 1988-2001 жылдары тұрақты түрде өсіп, 0,11-ден 2,98-ге дейін өсті және бұл өсімнің көп бөлігі диагностикалық тәжірибедегі өзгерістерге байланысты болуы мүмкін деген қорытындыға келді.

Генетика

1970 жылдардың ортасында аутизмге генетикалық әсердің дәлелі аз болды; генетикалық эпидемиология зерттеулерінің дәлелі қазір оның барлық психикалық жағдайлардың ең тұқым қуалайтын жағдайларының бірі екенін көрсетеді. Түйежелердің алғашқы зерттеулері тұқым қуалаушылықты 90%-дан асады деп есептеді, басқаша айтқанда, аутизм жағдайларының 90%-дан астамын генетика түсіндіреді. Аутизм жағдайларының шамамен 10-15%-ы мендельдік (бір генді) жағдайды, хромосомалық аномалияны немесе басқа генетикалық синдромды анықтайды, ал ASD бірнеше генетикалық бұзылулармен байланысты. Тұқым қуалаушылық 100% -дан аз болғандықтан және аутизммен ауыратын біртекті егіздердің арасында симптомдар айтарлықтай өзгереді, сондықтан қоршаған орта факторлары да маңызды себеп болуы мүмкін. Егер кейбір қауіп гендік ортаның өзара әрекеттесуінен туындаса, 90% тұқым қуалаушылық тым жоғары болуы мүмкін; Генетикалық байланысты талдау қорытындысыз болды; көптеген қауымдастық талдаулары жеткіліксіз болды. Зерттеулер 100-ден астам кандидат гендерді зерттеді; көптеген гендерді зерттеу керек, өйткені гендердің үштен бірі мида экспрессияланады және аутизмге қатысты бірнеше ілмек бар. Аутизм тағы басқа бірнеше туа біткен факторлармен байланысты, соның ішінде ата-ананың жасы, қант диабеті, қан кету немесе жүктілік кезінде ананың психиатриялық дәрілерді қолдануы. Аутизмнің жүктілікке дейінгі семіздікке және аналардың салмағының төмендігіне жанама байланысты екені анықталды. Аутизм мен басқа да нейропсихиатриялық бұзылыстарда өздігінен пайда болатын мутациялар негізінен анадан немесе әкеден келе ме, әлде мутациялар ата-ананың жасына байланысты ма - белгісіз. Алайда, соңғы зерттеулер аталардың жасының артуы аутизм ауруының маңызды көрсеткіші болып табылады. Аутизмге шалдығудың жоғарылауы жүктілік кезінде салмағы төмен аналардан туған балалардың тез өсуіне байланысты. Аутистік адамдардың қанша бауырласы аутистік екені белгісіз. Клиникалық үлгілерге негізделген бірнеше зерттеулер мүлдем басқаша бағалаулар берді және бұл клиникалық үлгілер жалпы қоғамдастықтан алынған үлгілерден маңызды жағынан ерекшеленеді. Аутизм жоғары әлеуметтік-экономикалық жағдайы бар қала маңындағы аудандарда да кездеседі. Калифорнияда жүргізілген бір зерттеуде Лос-Анджелестің Батыс Голливудты ортаға алған 30х40 км аймақта аутизм қаупі 3-4 есеге көбейгені анықталды.

Жыныстық және жыныстық айырмашылықтар

Аутистік спектрдегі бұзылулар бар ерлер мен әйелдердің арақатынасы, ОУИД Еркектерде аутизм диагнозы қыздарға қарағанда жиі кездеседі. ASD жыныстық қатынасы орташа есеппен 4,3:1 және когнитивтік бұзылумен қатты өзгертіледі: ол ақыл-ой қабілеті бұзылған адамдарда 2: 1-ге жақын және 5,5: 1-ден артық болуы мүмкін. Соңғы зерттеулер әлеуметтік-экономикалық мәртебемен байланысты таппады және нәсіл немесе этникалық топпен байланысты байланысты сәйкессіз нәтижелер туралы хабарлады. Аутистік толысқан адамдар мен жыныстық жағынан әртүрлі топтар арасында статистикалық жағынан айтарлықтай үйлесім бар. Ерлер аутизмнің қайталанатын және шектеулі мінез-құлық сияқты жалпы белгілерін әйелдерге қарағанда көбірек көрсетеді. Бұл айырмашылық әйелдердің диагнозы дұрыс қойылмай қалуының бір себебі деп болжанады.

Қоршаған ортадағы химиялық заттарға әсер ету

Аутизмнің бір теориясы - екі айлық жастан бұрын қоршаған ортадағы химиялық заттардың әсерінен пайда болады. Адамдарды зерттеуде негізінен ұнтақ заттар мен сынапқа назар аударылды. Басқа зерттеулерде ауадағы ластаушы заттардың әсері немесе қорғасын зерттелді. Сонымен қатар, кеміргіштерде жүргізілген зерттеулерде хлорпирифостың әсері де зерттелді. Зерттеулер қоршаған ортадағы химиялық заттардың ластаушы заттардың нысанасы болатынын және оларға әсер ететінін көрсетеді. Кейбір жүйелі зерттеулер сынаппен және аутизммен байланысты екендігін көрсетті, бірақ бұған қатысты қосымша зерттеулер қажет.

Мүсіннің өзара байланысы

Аутизм спектрінің негізгі белгілері - әлеуметтік және қарым-қатынас қабілеттерінің нашарлауы, қызығушылықтың тар ауқымы мен қайталанатын мінез-құлық. Тілдің бұзылуы диагностиканың негізгі факторы болды, бірақ зерттеулер бұл симптомды ерекшелеу ретінде жіктеуге әкелді. Бір зерттеу аутизм спектріндегі аутизмнің тілдік белгілеріне әсер ететін бірнеше ми құрылымдарын анықтады. Мысалы, үлкен өлшемді оң төменгі алдыңғы гирус аутизм диагнозы қойылғандармен байланысты, олар тілдің бұзылуы кіші тобында (бірақ ондай емес) деп жіктеледі. Кейбір зерттеулер қарама-қайшы нәтижелерге әкеледі, бірақ олар әртүрлі құрылымдар мен жалпы тілдік баллдарға байланысты, мұның мүмкін бір факторы жас болуы мүмкін. Уақытша аймақтарға келетін болсақ, оңға қарай радиалды диффузивтіліктің артуы рецептивті тілдің баллдарымен байланысты болуы мүмкін. Уақыт жоспары мен оның тілдегі рөліне қатысты зерттеулер қорытындысыз болды. Алайда басқа зерттеулер дәрі-дәрмекті емдеу үшін қарастырады. Әдептілікпен емдеу тағы бір мүмкін нұсқа. Алайда, жалпы алғанда, емдеудің нұсқалары әлі де әзірленуде.