Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қала Гокирмак ("көк өзен") аңғарында, Қара теңіз жағалауына параллель өзен аңғарында, Синоптан оңтүстікке қарай 100 км жерде, жағалаудағы тау жотасы, Исфендияр таулары. Қала айналасындағы жүзден астам ауылдардың сауда орталығы болып табылады. Жақын маңдағы үлкен орталықтардан Гөкірмак аңғарының батысында Ташкопюр және Кастамону; Гөкірмак және кейіннен Қызылмақ ("қызыл өзен") аңғарының батысында шығыста Дураган, Хавза, Везиркопюр және Самсун орналасқан.
The town is in the Gökırmak ("blue river") valley, a river valley parallel to the Black Sea coast, located 100 km south of Sinop over the coastal mountain range, Isfendiyar Mountains. The town is the trade hub for over a hundred villages around it. Of larger centers nearby, up the Gökırmak valley to the west are Taşköprü, and Kastamonu; down the Gökırmak and later Kızılırmak ("red river") valley to the east you find Durağan, Havza, Vezirköprü, and Samsun.
Атауы
Боябат атауы шекараны білдіретін "бала" және "абад" (آباد) деген парсы сөзінен тұрады, бұл салынған / өсірілген қала / ауыл шаруашылығы ландшафты дегенді білдіреді. Бұл - Византия империясы мен Селжук түркілерінің арасындағы шекараның бір кездері осы жерде болғанын растайды.
The name Boyabat is said to consist of "boy" which means border and the Persian suffix "abad" (آباد) which means built/cultivated town/agricultural landscape. It bears witness to the fact that the border between the Byzantine empire and the empire of the Seljuq Turks was once here.
Тарих
Боябат қаласы 1300 жылдан бері қолданылмай жүрген, бірақ 2800 жылдай ескі болғаны мүмкін қамалдың астында салынған. Қаздыре / Газидере, Гөк өзенінің саласы, қала арқылы өтеді. Ол қамалдың тік қабырғаларының таңғажайып жұбымен орналасқан жартасты қиып алады. Қалдық жағындағы қабырғаның жартастағы терезесі төмен түсетін туннельдерді жарық қылып, жаңадан ашылған үлкен жер асты қаласына жетелейді. Сондай-ақ, олар қоршау кезінде сумен қамтамасыз ету мен қауіпсіз өту үшін пайдаланылған болуы мүмкін. Қалмақтан Гөкірмак аңғарына көз жеткізіледі. Бұл аңғар ұзын, Қара теңіз жағалауына параллель орналасқан. Есіл-Рам (өзен) аңғарымен бірге шығысқа қарай орналасқан, ежелгі дәуірден бастап сауда жолы ретінде, мүмкін жібек жолының бөлігі ретінде пайдаланылған табиғи шығыс-батыс жолын құрайды. Бұл қамал сауда бағытын қорғауға қызмет еткен болуы мүмкін. Дураган, Ханону және Ташкопурдан қолайлы қашықтықта орналасқандықтан, бұл керуендер үшін қауіпсіз аялдама болған болуы мүмкін. Боябаттың ежелгі тарихы қола дәуірінен басталған болуы мүмкін, оны каскиандар, хеттілер, пафлагондар, парсылар, лидиялықтар, Понт патшалығы және римдіктер билеген болуы мүмкін. Ол Лидия (кейіннен Рим империясы) мен Понт патшалығы арасындағы шекаралық қамал ретінде қызмет етті. Манзикерт шайқасынан (1071) кейін бірнеше онжылдықта Данияшмендердің екінші басшысы Гази Гумештигин қолға түсіргеннен бері, бұл аймақ бірнеше түрік мемлекеттерінің (Данияшмендер, Сельджук түріктері, Перванеогуллары, Жандаридтер, Осман империясы, Түрік Республикасы) билігі астында болды және соңғы 500 жыл ішінде оның аумағында әскери қақтығыстар мен шайқастардан құтылды. 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басында Боябат Осман империясының Кастамону вилайеті құрамына кірді.
Boyabat town was built below an imposing castle which probably has not been in serious use since around 1300 A. D. but may be as old as 2800 years. Kazdere/Gazidere, a tributary of Gök River, passes through the town. It cuts the rock that the castle is perched on with a dramatic pair of vertical walls. The wall on the castle side has a window on the rock face illuminating descending tunnels to a newly discovered large underground city from Roman times. The tunnels may also have served for water supply and safe passage during siege. The castle overlooks the Gökırmak valley. This valley is long and lies parallel with the Black Sea coast. Together with the similarly placed Yeşilırmak (river) valley further east, it forms a natural east west pathway used since the antiquity as a trade route, possibly as part of the silk road. The castle may have served to protect this trade route. Being a suitable distance from Durağan, Hanönü and Taşköprü, it may have provided safe stop for caravans. The older history of Boyabat may have started from Bronze Age, and it may have been ruled by Kaskians, Hittites, Paphlagonians, Persians, Lydians, Pontus kingdom, and Romans. It served as a border castle between Lydia (later Roman Empire) and the Pontus kingdom a thousand year before it was again a border between Seljuqs and Byzantians. Since it has been captured a few decades after the Battle of Manzikert (1071) by Gazi Gümüshtigin, the second leader of the Danishmends a wassal of the Seljuq Sultanate of Rum the area has been under the rule of several Turkish states (Danishmends, Seljuq Turks, Pervaneoğulları, Jandarids, Ottoman Empire, Turkish Republic) and has been spared from military conflicts and battles on its territory during the last 500 years. In the late 19th and early 20th century, Boyabat was part of the Kastamonu Vilayet of the Ottoman Empire.
Бүгін
Бұл аймақтың негізгі табыс көзі - ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы және орманға байланысты кейбір қызмет. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің ішінде Боябат күріш өсірумен танымал. Гөкірмақ пен Кизилирмақ аңғарларының түбінде күріш өсірілген. Қала жергілікті өнеркәсіппен мақтана алады, атап айтқанда кірпіш, плитка және керамика өндірісі, күрішті құрғату және жылтырату және күнбе-жүндеу. Боябат қаласының орталығында дүйсенбі күндері апта сайынғы базар өткізіледі. Бірнеше күндік "Панайр" (жәрмеңке) атты үлкен жылдық іс-шара күзде (қазанның екінші сәрсенбісінен бастап) қала орталығынан тыс жерде өткізіледі. Ол бірнеше күн бойы жалғасады және қатысушылар әлдеқайда үлкен аумақтан келеді. Боябат қаласының жергілікті сипаты қамалдың астындағы ескі үйлерде, шаруа әйелдерінде танымал қолмен тоқылған дәстүрлі шарфтарда және қала әйелдерінде ағаштан жасалған шарфтарда көрінеді. Дауыл мен зурна музыкасы - тойдың ерекше белгісі. Олар қалада той үйіне сыйлық алып барады. Барабаншы келген кезде дәстүрлі барабаншы киімін киіп, зурна музыкасына барабан биін орындайды. Боябат дәстүрінің тағы бір түрі - арнайы мейрамханаларда тұтас толғанған тоқты кебабын ұсыну. Ауылдық тойлар мен панайр / жәрмеңкеде сондай-ақ дауыл мен зурна күйіне орындалатын күрес чемпионаты, аялдамасыз эпикалық "köroğlu" әуендері (әдетте бес сегіз ырғақта) ойналады. Түркияның барлық басқа қалалары сияқты Боябаттан шыққан көп адам қазір ірі мегаполистерде, негізінен Стамбулда, 650 км немесе 10 сағат автобуста тұрады. Соңғы онжылдықта Боябат қаласының өзі тұрғын үй блоктарының құрылысы арқылы едәуір кеңейді. Қаланың жоспарын ескі сауда ауданыннан бизнес ареналарын тартқан кең жол өзгертеді. Ауылдың табиғаты да күрт өзгерді. Қаланы су басқаннан кейін су басқан кезде қала орталығынан алыс жерге қарағай ормандар, құрғақ канал, қаладан батысқа қарай жазық жерлердегі зауыттар, т.б.
The main income source of the area is agriculture, animal husbandry, and some forest related activities. Of agricultural produce Boyabat is renowned for its rice. Rice fields cover the bottom of Gökirmak and Kizilirmak valleys. The town boasts some local industry, notably brick, tiles, and ceramic production, unhusking and polishing of rice, and tanning. Mondays a weekly bazaar is held in Boyabat center and the town overflows with farmers and merchants of the area. A larger several days long yearly event "Panayır" (fair) is held in autumn (starting the second Wednesday of October) just outside town center. It lasts several days and attracts participants from a much larger area. The local character of Boyabat is reflected in the characteristic old houses below the castle, handwoven traditional scarves popular among the farmer ladies and woodprint scarves among town ladies. Davul and zurna music is the hallmark of weddings. They lead processions through the town carrying gifts to the wedding house. On arrival, the drummer in full traditional drummer outfit performs a drumplaying dance to the music of zurna. Another Boyabat tradition kept alive is the whole grilled lamb kebab served in special restaurants. Village weddings and the panayır /fair also include a wrestling championship performed to the tune of davul and zurna, playing non stop epic "köroğlu" melodies (typically in five eight rhythm) in the background. Like every other similar town in Turkey, a large number of people originating from Boyabat now live in large metropolitan centers, mainly Istanbul some 650 km or a 10 hours bus ride away. During the latest decades Boyabat town itself has also expanded greatly by the building of apartment blocks. The plan of the city is altered by a wide thoroughfare which also attracted arenas of business out from the old shopping district. The countryside around has also seen dramatic changes. A belt of planted pine forests, a dry canal diverting flash floods away from town center, factories on the plains west of the town etc
The construction of the Boyabat Dam on the Kızıl River near Duragan (operational since 2012), a tunnel to avoid the highest peak of the mountain pass towards Sinop (operational since 2009) were major infrastructure projects in the area.