Кіріспе

Көзге көрмей жүргендерге көмек көрсететін қызмет атқаратын малдар Көзге көрмей жүргендерге көмек көрсететін қызмет атқаратын шағын аттар Көзге көрмей жүргендерге көмек көрсететін иттерді пайдаланғысы келмейтін немесе пайдалана алмайтын адамдарға жол көрсететін жылқы - бұл басқа жолмен жүруге мүмкіндік береді.

Тарих

Соқыр адамға жол көрсететін жылқы идеясы 1943 жылы, егер бұрын болмаса, сол жылы жарық көрген "Блокированная тропа" фильміне негізделген, онда соқыр кеншіге жол көрсететін жәндік жылқы бар. Бёрлсонның практикалық ұсынысы бойынша, шағын атпен соқыр немесе нашар көретін адамдарға қызмет көрсету жануарлары ретінде пайдалану талап етілуі мүмкін. 1998 жылы Нью-Йоркте ат үстінде жүргенде, Солтүстік Каролина штатының Китрелл қаласынан шыққан Джанет пен Дон Бурлесон аттарының көшеден өтуге болатын уақытты өздігінен сезіп тұрғанын байқады. Жанет бір көрме ат жарысында жарысқа шыққан соқыр аттыны көріп отырғанын есіне алады. Ол менің ешқашан ұмытпайтын бағытым болды". Ол шағын атпен соқырларға жол көрсетуді үйрету мүмкін бе деп ойлады. Жанет 30 жыл бойы араб жылқыларын машықтандырып, жылқылардың мінез-құлқын жақсы білген. Бірақ оның қаладағы тәжірибесі үйдегі фермада олардың сүйікті миниатюралы жылқыларының бірі "Твинки" көрсеткен мінез-құлыққа деген көзқарасын өзгертті. Жануар Бёрлсонның артынан ит сияқты еріп, олардың шағын машинасының артқы жағына отырды. Осы тәжірибеден бастап, олар шағын аттарды көретін аттар ретінде үйретуді бастады. Олардың алғашқы оқушысы Твинки болды. Осыдан бастап Бёрлсондар шағын аттарды бағыт-бағдар иттеріне ұқсас, жүйелi түрде сезімталсыздандыруды үйретуді, көтерілістерді бақылау үшін қолданылатын аттарды үйретуді қоса отырып, қатаң оқыту бағдарламасын жасады. Бірде олар азық-түлік дүкеніне шағын ат алып барғанда, ол сөреден Сникерс барсын алып тастады. Бұл кішкентай жылқыларды соқырларға жол көрсету үшін қажетті талаптарға сай үйрету керек еді. Атты алғашқылардың бірі Дан Шоу болды. Ол 17 жасында көзінің ауруы - ретинитис пигментозамен ауырады. 1998 жылы ол Брайль қарпінде оқу сияқты негізгі дағдыларды үйрену үшін соқырлар мектебінде оқыды. Алайда ол былай дейді: " Менде таңдау мүмкіндігі тым аз болғанына таңғалдым. Мен ақ таяқпен күресуді қаламаймын, мен 10 жыл бұрын сүйікті итім қайтыс болған кездегі қайғыдан бастап, жол көрсететін итке ие болуды елестете алмадым. Мен өзімнің тәуелсіздігім үшін сүйенген жануардан айырылғанда, өзімді одан да қатты сезіндім". 1999 жылы Бурлсонс ауылдық ортада тұратын соқыр адамдарға көмекші жануарлар ретінде шағын аттарды беру үшін "Жол көрсетуші жылқылар" қорын құрды. Шоу Бёрлсонның эксперименттік бағдарламасы туралы естіді және жылқылар 30-40 жыл өмір сүретінін білгенде, ерекше қызықты. Сондықтан ол әлемдегі алғашқы атпен жүретін адам болу үшін өтініш берді. Бёрлсондар Шоу үшін "Каддлс" жаттығуларын бастады. 2002 жылдың 6 наурызында ол Солтүстік Каролина штатының Рали қаласына ұшып барып, алғаш рет Кудлспен кездесті. Кейбір кіріспе жұмыстан кейін Джанет Берлсон Шоу мен Кэдлзді дүкенге жіберді, онда дүкеннің жолақтары тауарлармен толы болды, олар дүкенді сәтті аралап шықты. Шоу былай деді: "Мен әлемдегі алғашқы нұсқаулық атты пайдаланушы боламын. Мен аттар қызмет көрсету үшін лайықты мінез-құлқы жоқ деген күмәнді адамдардың болатынын білдім. 1920 жылдары Дороти Эустис неміс қойшыларын соқырларды жетелеуге үйретуді бастағанда, көптеген адамдар бұл идеяны мазақ етті. Бірақ тәуелсіздігімді қайтарып алсам, кез келген сын-пікірден артық болатынын білдім". Басқа бір пайдаланушы 2003 жылы "Панда" атты атты алды, ал 2007 жылы Ассошиэйтед Пресс хабарлағандай, иесі оның нұсқаулығын "қорғаушы, абай және үйді үйреткен және ол әкелуді жақсы көреді. Оның биіктігі 29 дюйм, салмағы 120 фунт, ол кішкентай жылқы".

Ұлыбритания

2018 жылдың ақпан айында BBC журналисіне үйрету үшін "Дигби" атты жетекші жылқы таныстырылды. Өкінішке қарай, миниатюралы жылқы биіктігі өсіп, Манчестердегі Салфордтағы басқарушысының кеңсесіне тым биік болып шықты. Сондай-ақ, ол супермаркеттердегі сөрелерден заттарды құлату арқылы "қате" болды. Ат Лондондағы Ұлттық статистика кеңсесінің қызметкеріне берілді, ол оған тым биік емес деп сенді және метроға жұмысқа бару үшін жарамды болады деп сенді.

Ресми тану

2010 жылдың 15 қыркүйегінде Құрама Штаттарда Әділет департаменті (DOJ) мүгедектер туралы заңды (ADA) нақтылады және дұрыс оқытылған және тиісті мөлшерде шағын бағыттаушы жылқылар қызмет көрсету жануарлары ретінде танылуы мүмкін деп шешті.

Ерекшеліктері

Орташа өмір сүру мерзімі отыз жыл болатын шағын аттар иттерге қарағанда ұзақ өмір сүреді. Алайда ит үйдегі әр түрлі жағдайларға бейімделе алады, ал жылқы сыртта өмір сүруі керек, оған күзеті жоқ кезде баспана және қозғалу үшін орын қажет. Сонымен қатар, шағын аттарды шағын қоғамдық көліктермен, мысалы, автобустармен немесе таксилермен тасымалдау қиынға соғады. Сондай-ақ, кейбір адамдар жылқының күшті ұрысу немесе қашу инстинкті оны бағыт-бағдар итінен гөрі әлдеқайда күтпеген мінез-құлыққа жетелейтінін ойлайды. Жолсеріктегі жылқылар қоры үйде тәрбиеленген жолсеріктегі жылқының көк шөлін алты сағат бойы бақылай алуы керек деп болжайды; алайда тасымалдау мақсатында төрт сағат шамасында пайдалану ұсынылады.

Оқыту

Атты үйрету үшін 8 айдай уақыт кетеді. Бёрлсондар бастапқыда негізгі қорғасын жұмысына үйретілген атпен басталған оқу бағдарламасын әзірледі, онда ат ұстазының бұйрықтары бойынша жылдамдықпен қозғалуға және жалпы кедергілерді көруге үйретіледі. Содан кейін жылқыға дауыстық командаларды тануға үйретіледі, және 23 дауыстық командаға жауап беруге үйретеді. Содан соң жылқыны қозғалмайтын және қозғалмайтын кедергілерден айналып өтуді үйретеді. Осыдан кейін жылқыны баспалдақ немесе пандус бар кезде ұстанына белгі беруге үйретеді. Ақырында, жылқы үйде тұрып, үйреніп қалады, бұл әдетте оңай процесс, өйткені жылқылар нәжісті үй ішінде тастауға бейім емес. Ақылды мойынсұнбаушылық - бұл нұсқаулық атты оқытудың маңызды бөлігі, өйткені жылқы кез-келген бұйрықтарды елемеуге қабілетті болуы керек, бұл жылқыға және басқарушыға қауіпті болады.

Жарамдылығы

Жылқылар әдетте 25-35 жасқа дейін өмір сүреді. Бұл иттердің өмір сүру мерзімінен (8-16 жыл, тұқымына байланысты) әлдеқайда ұзақ. Шағын аттар үлкен аттарға қарағанда үштен бір есе ұзақ өмір сүреді. Көмекші жылқыларды даярлау үшін таңдалған шағын жылқылардың салмағы шамамен көзге көрінетіндей болады. Жылқының көзі әдетте өте жақсы көрінеді. Басының екі жағында көздері болғандықтан, олар 350 градусқа жуық көреді, көздері қозғалыс кезінде сезімтал болады және жиі көрінетін жаттықтырушыларынан бұрын қауіп төнгенін байқайды. Сондай-ақ, жылқы түнде жақсы көреді, тіпті қараңғыда да анық көре алады. Шағын аттар, әдетте, саңырау немесе есту қабілеті нашар адамдарға көмек көрсетуге жарамсыз. Иттің көбісі табиғи "күзетші ит инстинктісімен" жаратылған, бұл есту аппараттары үшін маңызды; аттарда бұл инстинкт жоқ.