Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көзге көрмей жүргендерге көмек көрсететін қызмет атқаратын малдар Көзге көрмей жүргендерге көмек көрсететін қызмет атқаратын шағын аттар Көзге көрмей жүргендерге көмек көрсететін иттерді пайдаланғысы келмейтін немесе пайдалана алмайтын адамдарға жол көрсететін жылқы - бұл басқа жолмен жүруге мүмкіндік береді.
Equine service animal assisting blind persons
miniature horses used as service animals to assist people with sight disabilities
A guide horse is an alternative mobility option for blind people who do not wish to or cannot use a guide dog.
Тарих
Соқыр адамға жол көрсететін жылқы идеясы 1943 жылы, егер бұрын болмаса, сол жылы жарық көрген "Блокированная тропа" фильміне негізделген, онда соқыр кеншіге жол көрсететін жәндік жылқы бар. Бёрлсонның практикалық ұсынысы бойынша, шағын атпен соқыр немесе нашар көретін адамдарға қызмет көрсету жануарлары ретінде пайдалану талап етілуі мүмкін. 1998 жылы Нью-Йоркте ат үстінде жүргенде, Солтүстік Каролина штатының Китрелл қаласынан шыққан Джанет пен Дон Бурлесон аттарының көшеден өтуге болатын уақытты өздігінен сезіп тұрғанын байқады. Жанет бір көрме ат жарысында жарысқа шыққан соқыр аттыны көріп отырғанын есіне алады. Ол менің ешқашан ұмытпайтын бағытым болды". Ол шағын атпен соқырларға жол көрсетуді үйрету мүмкін бе деп ойлады. Жанет 30 жыл бойы араб жылқыларын машықтандырып, жылқылардың мінез-құлқын жақсы білген. Бірақ оның қаладағы тәжірибесі үйдегі фермада олардың сүйікті миниатюралы жылқыларының бірі "Твинки" көрсеткен мінез-құлыққа деген көзқарасын өзгертті. Жануар Бёрлсонның артынан ит сияқты еріп, олардың шағын машинасының артқы жағына отырды. Осы тәжірибеден бастап, олар шағын аттарды көретін аттар ретінде үйретуді бастады. Олардың алғашқы оқушысы Твинки болды. Осыдан бастап Бёрлсондар шағын аттарды бағыт-бағдар иттеріне ұқсас, жүйелi түрде сезімталсыздандыруды үйретуді, көтерілістерді бақылау үшін қолданылатын аттарды үйретуді қоса отырып, қатаң оқыту бағдарламасын жасады. Бірде олар азық-түлік дүкеніне шағын ат алып барғанда, ол сөреден Сникерс барсын алып тастады. Бұл кішкентай жылқыларды соқырларға жол көрсету үшін қажетті талаптарға сай үйрету керек еді. Атты алғашқылардың бірі Дан Шоу болды. Ол 17 жасында көзінің ауруы - ретинитис пигментозамен ауырады. 1998 жылы ол Брайль қарпінде оқу сияқты негізгі дағдыларды үйрену үшін соқырлар мектебінде оқыды. Алайда ол былай дейді: " Менде таңдау мүмкіндігі тым аз болғанына таңғалдым. Мен ақ таяқпен күресуді қаламаймын, мен 10 жыл бұрын сүйікті итім қайтыс болған кездегі қайғыдан бастап, жол көрсететін итке ие болуды елестете алмадым. Мен өзімнің тәуелсіздігім үшін сүйенген жануардан айырылғанда, өзімді одан да қатты сезіндім". 1999 жылы Бурлсонс ауылдық ортада тұратын соқыр адамдарға көмекші жануарлар ретінде шағын аттарды беру үшін "Жол көрсетуші жылқылар" қорын құрды. Шоу Бёрлсонның эксперименттік бағдарламасы туралы естіді және жылқылар 30-40 жыл өмір сүретінін білгенде, ерекше қызықты. Сондықтан ол әлемдегі алғашқы атпен жүретін адам болу үшін өтініш берді. Бёрлсондар Шоу үшін "Каддлс" жаттығуларын бастады. 2002 жылдың 6 наурызында ол Солтүстік Каролина штатының Рали қаласына ұшып барып, алғаш рет Кудлспен кездесті. Кейбір кіріспе жұмыстан кейін Джанет Берлсон Шоу мен Кэдлзді дүкенге жіберді, онда дүкеннің жолақтары тауарлармен толы болды, олар дүкенді сәтті аралап шықты. Шоу былай деді: "Мен әлемдегі алғашқы нұсқаулық атты пайдаланушы боламын. Мен аттар қызмет көрсету үшін лайықты мінез-құлқы жоқ деген күмәнді адамдардың болатынын білдім. 1920 жылдары Дороти Эустис неміс қойшыларын соқырларды жетелеуге үйретуді бастағанда, көптеген адамдар бұл идеяны мазақ етті. Бірақ тәуелсіздігімді қайтарып алсам, кез келген сын-пікірден артық болатынын білдім". Басқа бір пайдаланушы 2003 жылы "Панда" атты атты алды, ал 2007 жылы Ассошиэйтед Пресс хабарлағандай, иесі оның нұсқаулығын "қорғаушы, абай және үйді үйреткен және ол әкелуді жақсы көреді. Оның биіктігі 29 дюйм, салмағы 120 фунт, ол кішкентай жылқы".
The idea of a guide horse for a blind person dates back to 1943 if not earlier, the film The Blocked Trail of that year having a dwarf horse guide a blind miner. The Burlesons though may appear to have a claim for the practical proposal of using a miniature horse as a service animal for the blind or partially sighted. In 1998, while on a horseback ride in New York City, Janet and Don Burleson of Kittrell, North Carolina, noticed how their horses were able to sense on their own when to cross the street. Janet recalled watching a blind rider compete in horse shows where "the woman gave the horse directions, and it took her around the obstacles and the other horses in the class. It was serving as her guide and that was something I'd never forgotten." She wondered if a miniature horse could be trained as a guide animal for the blind. Janet had trained Arabian show horses for 30 years and was familiar with equine behavior. But her urban experience changed her view of the behavior exhibited by one of their pet miniature horses, "Twinkie", on their farm back home. The animal often followed the Burlesons around like a dog, and rode in the back of their minivan. From these experiences, they began training miniature horses to be seeing eye horses. Their first trainee was Twinkie. From that start, the Burlesons developed a rigorous training program for miniature horses that was similar to a guide dog's, adding systematic desensitization training, similar to that given horses used for riot control. There were setbacks; the first time they took a miniature horse to the grocery store, it grabbed a Snickers bar off the shelf. The goal was to train these small horses to meet all requirements to become a guide animal for the blind. One of the first people to use a guide horse was Dan Shaw. At age 17, he was diagnosed with retinitis pigmentosa, an incurable eye disease that deteriorates vision over time. In 1998 he attended a school for the blind to learn basic skills, such as how to read Braille. However, he stated, " I was shocked at how few options I had. I didn't want to struggle with a white cane, and I couldn't bear the idea of having a guide dog because of the grief I had experienced when my beloved pet dog died 10 years before. I knew I'd feel the loss of an animal I had relied on for my independence even more acutely." In 1999 the Burlesons created The Guide Horse Foundation to provide miniature horses as assistance animals to blind users living in rural environments. Shaw heard about the Burlesons' experimental program, and was particularly interested when he found out that horses live thirty to forty years. So he applied to be the first person in the world to use a guide horse. The Burlesons started training "Cuddles" for Shaw. On March 6, 2002, he flew to Raleigh, North Carolina, and met Cuddles for the first time. After some introductory work, Janet Burleson sent Shaw and Cuddles into a crowded store where the aisles were jammed with merchandise, and they successfully navigated the store. Shaw stated, "I was about to become the world's first user of a guide horse. I knew that there would be skeptics—people who didn't believe horses had the right temperament to be service animals. After all, in the 1920s, when Dorothy Eustis began training German Shepherds to lead the blind, many people scoffed at the idea. But I knew that getting my independence back would outweigh any criticism." Another user received her horse "Panda" in 2003, and in 2007 the Associated Press reported the owner describing her guide as "protective, alert and house trained and she loves to play fetch. And at 29 inches tall and 120 pounds, she's a darn small horse."
Ұлыбритания
2018 жылдың ақпан айында BBC журналисіне үйрету үшін "Дигби" атты жетекші жылқы таныстырылды. Өкінішке қарай, миниатюралы жылқы биіктігі өсіп, Манчестердегі Салфордтағы басқарушысының кеңсесіне тым биік болып шықты. Сондай-ақ, ол супермаркеттердегі сөрелерден заттарды құлату арқылы "қате" болды. Ат Лондондағы Ұлттық статистика кеңсесінің қызметкеріне берілді, ол оған тым биік емес деп сенді және метроға жұмысқа бару үшін жарамды болады деп сенді.
A guide horse, "Digby", claimed to be Britain's first, was introduced to a BBC journalist for training in February 2018. Unfortunately the miniature horse underwent a height growth spurt to which proved too tall for its handler's office in Salford, Manchester. It had also become "awkward", knocking items off of supermarket shelves. The horse was able to be allocated to an Office for National Statistics worker in London who believed it would not be too tall for her and would be suitable for her to take on the Underground to work.
Ресми тану
2010 жылдың 15 қыркүйегінде Құрама Штаттарда Әділет департаменті (DOJ) мүгедектер туралы заңды (ADA) нақтылады және дұрыс оқытылған және тиісті мөлшерде шағын бағыттаушы жылқылар қызмет көрсету жануарлары ретінде танылуы мүмкін деп шешті.
In the United States, on 15 September 2010, the Department of Justice (DOJ) clarified the Americans with Disabilities Act (ADA) and ruled that properly trained and suitably sized miniature Guide Horses could be recognized as service animals.
Ерекшеліктері
Орташа өмір сүру мерзімі отыз жыл болатын шағын аттар иттерге қарағанда ұзақ өмір сүреді. Алайда ит үйдегі әр түрлі жағдайларға бейімделе алады, ал жылқы сыртта өмір сүруі керек, оған күзеті жоқ кезде баспана және қозғалу үшін орын қажет. Сонымен қатар, шағын аттарды шағын қоғамдық көліктермен, мысалы, автобустармен немесе таксилермен тасымалдау қиынға соғады. Сондай-ақ, кейбір адамдар жылқының күшті ұрысу немесе қашу инстинкті оны бағыт-бағдар итінен гөрі әлдеқайда күтпеген мінез-құлыққа жетелейтінін ойлайды. Жолсеріктегі жылқылар қоры үйде тәрбиеленген жолсеріктегі жылқының көк шөлін алты сағат бойы бақылай алуы керек деп болжайды; алайда тасымалдау мақсатында төрт сағат шамасында пайдалану ұсынылады.
Miniature horses, with an average lifespan of thirty years, live much longer than dogs, and for those allergic to or frightened of dogs, a horse could make a good alternative. However, while a dog can adapt to many different home situations, a horse must live outdoors, requiring a shelter and room to move about when not on duty. Guide horse users may also find difficulty in transporting a miniature horse on limited spaced public transportation, such as on buses or taxis. Some individuals also are concerned that a horse's powerful fight or flight instinct may lead it to have less predictable behavior than that of a guide dog. The Guide Horse Foundation suggest a house trained guide horse should typically be able to control its bladder for six hours; however for transportation purposes it is suggested a practical estimate of four hours should be used.
Оқыту
Атты үйрету үшін 8 айдай уақыт кетеді. Бёрлсондар бастапқыда негізгі қорғасын жұмысына үйретілген атпен басталған оқу бағдарламасын әзірледі, онда ат ұстазының бұйрықтары бойынша жылдамдықпен қозғалуға және жалпы кедергілерді көруге үйретіледі. Содан кейін жылқыға дауыстық командаларды тануға үйретіледі, және 23 дауыстық командаға жауап беруге үйретеді. Содан соң жылқыны қозғалмайтын және қозғалмайтын кедергілерден айналып өтуді үйретеді. Осыдан кейін жылқыны баспалдақ немесе пандус бар кезде ұстанына белгі беруге үйретеді. Ақырында, жылқы үйде тұрып, үйреніп қалады, бұл әдетте оңай процесс, өйткені жылқылар нәжісті үй ішінде тастауға бейім емес. Ақылды мойынсұнбаушылық - бұл нұсқаулық атты оқытудың маңызды бөлігі, өйткені жылқы кез-келген бұйрықтарды елемеуге қабілетті болуы керек, бұл жылқыға және басқарушыға қауіпті болады.
The process of training a guide horse is rigorous and takes about eight months for each horse. The Burlesons developed a training programme which began initially with the horse trained in basic lead work, in which the horse is taught to move at the speed that the handler commands and to navigate common obstacles. Next, the horse is trained in voice command recognition, and taught to respond to 23 voice commands. The horse is then taught to maneuver around both stationary and moving obstacles. After this, the horse is trained to signal to the handler when there is a step or ramp. Finally, the horse is housebroken, generally an easy process because of horses' natural aversion to depositing fecal waste indoors. Intelligent disobedience is a crucial part of the training of the guide horse, as the horse must be able to disregard any commands that would be unsafe to the horse and the handler.
Жарамдылығы
Жылқылар әдетте 25-35 жасқа дейін өмір сүреді. Бұл иттердің өмір сүру мерзімінен (8-16 жыл, тұқымына байланысты) әлдеқайда ұзақ. Шағын аттар үлкен аттарға қарағанда үштен бір есе ұзақ өмір сүреді. Көмекші жылқыларды даярлау үшін таңдалған шағын жылқылардың салмағы шамамен көзге көрінетіндей болады. Жылқының көзі әдетте өте жақсы көрінеді. Басының екі жағында көздері болғандықтан, олар 350 градусқа жуық көреді, көздері қозғалыс кезінде сезімтал болады және жиі көрінетін жаттықтырушыларынан бұрын қауіп төнгенін байқайды. Сондай-ақ, жылқы түнде жақсы көреді, тіпті қараңғыда да анық көре алады. Шағын аттар, әдетте, саңырау немесе есту қабілеті нашар адамдарға көмек көрсетуге жарамсыз. Иттің көбісі табиғи "күзетші ит инстинктісімен" жаратылған, бұл есту аппараттары үшін маңызды; аттарда бұл инстинкт жоқ.
Horses normally live to be 25–35 years old. This is far longer than the lifespan of a dog (8–16 years, depending upon breed). On average, miniature horses may live one third longer than large horses. Miniature horses chosen for assistance horse training weigh approximately Eyesight is vital for a guide animal for blind users. Horses generally possess excellent vision. With eyes placed on the sides of their heads, they possess nearly 350 degree vision, are sensitive to motion in their field of vision, and often detect a potential hazard before their sighted trainers. Horses also have excellent night vision and can see clearly in almost total darkness. Miniature horses are, in general, not suited for assisting people who are deaf or hearing impaired. Most dog breeds have a natural "watchdog instinct" that is important for a hearing assistance animal; horses do not have this instinct.