Кіріспе

Раджендра Чола III шолалар тағына 1246 жылы отырды. Раджендра әкімшілікке тиімді бақылау жасай бастады, ал Раджендра Чола III-дің эпиграфтары Раджараджа Чола III-дің өлімімен аяқталған азаматтық соғыс болғанын көрсетеді. Раджендраның жазуларында оны "Раджараджаны үш жыл бойы қос тәж кигізіп, өлтірген айлакер батыр" деп мадақтаған.

Солтүстік экспедициялар

Патшаның ұлы Раджендра Чола III-і Чоланың байлығын қайта қалпына келтіру үшін батыл қадамдар жасады. Ол солтүстікке сәтті экспедиция жүргізді, бұл туралы оның Куддаппаға дейінгі эпиграфтары дәлелдейді.

Пандияларға қарсы алғашқы табыстар

Патша сонымен қатар екі пандиялық ханзаданы жеңіп, олардың бірі Мараварман Сундара Пандия II болды және пандияларды қысқа уақытқа Чола иелігіне бағындырды. Вира Сомесвараның қол астындағы Хойсалалар Пандиялар жағына шығып, Чолаларды жеңді.

Хойсалалармен қақтығыстар

Бұл кезеңде Хойсалалар Тамил елінің саясатында жік салатын рөл атқарды. Тамил патшалықтарының бірлігі жоқ екенін пайдаланып, олар бір Тамил патшалығын екіншісіне қарсы қолдап, Чолалар мен Пандиялардың толық әлеуетке жетуіне кедергі келтірді. Раджараджа III дәуірінде Хойсалалар Чолалармен бірге болып, Кадав бас қолбасшысы Копперунжинга мен Пандияларды жеңіп, Тамил елінде өздерін орнықтырды.

Жатаварман Сундар Пандиямен соғыс

1251 жылы Пандия тағына отырды. Алдағы билік үшін соғыстарда ол ең жеңіске жеткен билеуші ретінде танылды және Пандия патшалығы оның тұсында 13 ғасырда өзінің ең биік сатысына жетті. Жатаварман Сундар Пандия алғаш рет оларды Кавери дельтасынан қуып, Хойсаланың араласуына тоқтам жасады және содан кейін 1262 жылы Шрирангам маңында олардың патшасы Вира Сомесвараны өлтірді. Содан кейін ол Кадаваның әміршісі Копперунжинганы жеңіп, оны өзінің вассалына айналдырды. Содан кейін ол Раджендра III-ді жеңіп, Пандияның билігін мойындатты. Содан кейін пандиялар солтүстікке назар аударып, Неллор чоласының телугу чола басшысы Виджая Гандагопаланы өлтіріп, Канчиді басып алды. Содан кейін ол Неллорға аттанды және Какатия билеушісі Ганапатиді жеңгеннен кейін Вирабишека (батырларды майлау) жасап, өзінің жеңістерін тойлады. Осы арада оның лейтенанты Вира Пандия Ланка патшасын жеңіп, арал елінің бағындыруын қолға алды.

Пандия соғысының салдары

Раджендра Чола III шайқаста қаза тапқаны туралы расталған мәліметтер жоқ, сондықтан ол 1279 жылға дейін Паджаярайда жасырын өмір сүрді, одан кейін Чолалар туралы ешқандай жазба табылмады. Бұл соғыс Тамил Надудағы Чола билігінің аяқталуын білдіреді және Чола аумақтары Пандия империясына толығымен сіңді.

Чолалардың тағдыры

Соғыстан кейін қалған шолалар патшалық қандары пандиялықтардың астанасы Мадурайда үш ғасыр бойы құлдыққа түскендері үшін жаза ретінде пандиялықтардың әскерлері басшылар дәрежесіне дейін төмендетілді. Көптеген шолалар патшалық қан тұқымы, олар британдық билікке қарсы тәуелсіздік үшін күреске қатысқанға дейін жердің кішкентай бөлігін басқарды. XVI ғасырдың басында (1520 ж.) пандияларды жеңіп, Мадурайды басып алған Верашехра Чола есімді чола әміршісі туралы айтылады. Виджаянагар империясының қол астындағы пандиялар уақыттарын зая кетірмей, Кришнадеварайяға жүгінді. Соңғысы содан кейін өзінің генерал Нагама Наякты жіберді, ол Чолаларды жеңіп, бірақ Пандияларды қалпына келтірудің орнына Мадурайдың тағын тартып алды.