Кіріспе

1951 жылы Бірінші Индокитай соғысының ұрысы 13-17 қаңтарда болған Винь Йен шайқасы - Француз одағы мен Вьетмин арасындағы Бірінші Индокитай соғысының басты ұрысы. Екінші дүниежүзілік соғыс батыры Жан де Латтр де Тассиньи бастаған француз одағы күштері Вьетмин күштеріне, олардың қолбасшысы Во Нгуен Гиап болған, шешуші жеңіске ұшырады. Бұл жеңіске Вьетмингтің бірнеше жеңісімен сипатталған соғыстың бұрылысы себеп болды.

Кіріспе

1950 жылдың қазанында Вьетмин француздардан бастаманы тартып алды. Қытай Халық Республикасындағы базалардан жұмыс істейтін Вьетмин әскерлері Гиаптың қол астында колониялық 4-жол бойындағы француз форпостарына үнемі шабуыл жасады. 17 қазандағы шабуылдардың соңында француздар 6000 әскерін жоғалтты, бұл француз үкіметін іс-қимылға шақырды: Индокитайдағы жоғары комиссар Леон Пиньон мен француз экспедициялық корпусының бас қолбасшысы генерал Марсель Карпентье екеуі де шақырылды. Пари оларды екінші дүниежүзілік соғыста француз бірінші армиясының керемет басшылығынан кейін ең ұлы француз командирлерінің бірі деп танылған генерал Жан де Латтр де Тассиньимен алмастырды. Де Латтр 17 желтоқсанда Вьетнамның Ханой қаласына келіп, Француз Индокитайының әскери және саяси бақылауын өз қолына алды. Француздық Қиыр Шығыс экспедициялық корпусының саны 190 000-ға жуық, оның ішінде 10 000-ы Француз әуе күшінде, 5000-ы Француз теңіз күшінде қызмет етті. Француздар елдің көп бөлігін басып алды, бірақ Вьетмин ауылдың едәуір бөлігін ұстады, бұл қажет болған жағдайда әртүрлі маңызды нүктелерге тез және оңай кіруге мүмкіндік берді. Гиаптың бес дивизиясы болды, олардың барлығы қытайлықтармен қаруланған және жабдықталған, әрқайсысында шамамен 10 000 сарбаз болды. Бес вьетнамдық дивизияның төртеуі Ханойдан солтүстікке қарай шамамен 150 миль жерде, Қытай шекарасына жақын Вьет Бэк аймағында орналасқан. 320-дивизия француздардың бақылауында болған Қызыл өзеннің оңтүстік-батысында орналасқан. 1951 жылдың таңертеңгі күні Вьетминнің табысқа жетуіне зор мүмкіндіктер туды. Гиап пен Коммунистік партияның стратегтері француздарды өз елінен қуып шығатын жаппай шабуыл жасауды жоспарлады. Гиап Ханойға тікелей соққы беруді шешті және басты соққы үшін Капитолиядан солтүстік-батысқа қарай 30 миль жердегі Винь Йенді және француз қорғаныс үшбұрышының ұшын таңдады.

Қаулылар

Винь Йенді әрқайсысы 3000 адамнан тұратын екі француз мобильді тобы қорғады. GM 3 қаланы өзі қорғады, ал GM 1 шығыста бірнеше негізгі блоктау позициясын ұстады. Гиап GM 3 -ті оңтүстікке қарай Дам Вак көліне қарсы қойып, француздарды егжей-тегжейлі жеңіп, екі күш арасында сынық салуға үміттенді. Желтоқсанның соңында Гиап Вьет-Бэктен 308-ші және 312-ші дивизияларды Там Дао жотасының бойындағы позицияға көшірді. 1951 жылы 13 қаңтарда ол шабуыл жасады.

Шайқас

308-ші дивизия Бао Чукқа, Винь Йеннен солтүстікке қарай екі шақырым жердегі шағын форпостқа, диверсиялық шабуыл жасады. GM 3 тез арада солтүстікке қарай 50 адамнан тұратын гарнизонды жеңілдету үшін қозғалды, бірақ оларды Дао Туда 312-ші дивизияның күштері қоршап алды. Ауыр әуе шабуылдары мен артиллерия шабуылдары нәтижесінде GM 3 Vĩnh Yên-ге қайта оралды, бірақ ол бүкіл батальонды жоғалтып, тағы бірін қатты зақымдады. Вьетмин әскерлері өздерінің табыстарын Вьень Йеннің алдындағы төбелерді басып алумен жалғастырды. 14 қаңтарда де Латтр Винь-Еньге келіп, жеке қолбасшылықты қабылдады. Ол GM 2-ге Ханойдан резерв ретінде келуге, GM 1-ге батысқа шабуыл жасап, қалаға кіруге бұйрық берді, сондай-ақ қосымша күшейтулермен бірге ауыр әуе шабуылдарын шақырды. GM 1 2 бағыт бойынша сәтті алға жылжуға және Вьетминді жақында басып алған төбелерден қуып шыққан бірқатар шабуылдар үшін GM 3-ке қосылуға мүмкіндік алды. Алайда 16 қаңтарда Вьетмин бүкіл 308-ші дивизиямен бірге адам толқыны шабуыл жасады. Де Латтр бүкіл соғыста француздардың ең ірі әуе шабуылына бұйрық беріп, оған жауап берді, онда алғаш рет жауынгерлік бомбалар кең көлемде қолданылды. Гиап әскерлері бастапқыда қашып кетеді, бірақ кейін қайтып келіп, соғысты жалғастырады. 17 қаңтарда таңертең 101-ші төбедегі француз сарбаздарының оқ-дәрісі түсіп, кері шегінді, көп ұзамай Вьетмин 47-ші төбені басып алды. Гьяп қазір орталықты, ал француздар 210 және 157 төбелерді бақылауда ұстады. Таң атқанда 308-ші дивизия тағы да шабуылға түсті. Де Латтр GM 2-ді, оның соңғы резервін Hill 47-ді қолдау үшін қолданды, ал GM 3-ті Hill 210-дағы оқшауланған француздық позицияға жіберді. Екі шабуылдан кейін тағы да әуе және напалм соққылары жасалды. Ақырында француз әуе әскерлері шешуші болды. 308-ші дивизия кері шегінуді бастады, ал 312-ші дивизия шешімді қайтару үшін тағы бір үмітсіз шабуылды бастады, бірақ тым кеш болды. 17 қаңтарда түскі уақытта Вьетминнің екі дивизиясы да тауларға қарай ұшып кетті.

Салдары

Француздардың әсерлі жеңісі қысқа мерзімге созылуды қамтамасыз етпесе де, Гиап қысқа мерзімде тағы да сызықты бұзуға тырысады. Бұл француз күштерінің моральін көтеріп, Париж де Латтреді Вьетминге қарсы күш-жігерді басқаруға таңдау арқылы дұрыс шешім қабылдағанын растады. Стратегиялық тұрғыдан алғанда, бұл шайқас соғыс жалғасатынын және соңғы жеңіске жету екі жақ үшін де оңай болмағанын білдірді.