Кіріспе

Сөз ретімен сирек ауысуы Тілдік типологияда objectverbsubject (OVS) немесе objectverbagent (OVA) - сөз ретімен сирек ауысуы. OVS белгісіз өрнектердегі objectverbsubject реттілігін білдіреді: Oranges ate Sam, Thorns have roses. Ағылшын тіліндегі пассив дауысты ОВС ретімен болуы мүмкін, бірақ бұл дәл сипаттама емес. "Сэм апельсинді жеді" секілді белсенді сөйлемде грамматикалық субъект - "Сэм" - пациентке әсер ететін әрекет етуші тұлға, яғни етістіктің мәні болып табылатын апельсинді жеді. Пассивтік дауыспен, Сэм апельсинді жеді, реті кері, сондықтан науқас етістікпен, содан кейін агентпен жалғасады. Алайда, апельсин етістіктің субъектісіне айналады, желді, ол препозициялық сөз тіркесімен өзгертіледі, Сэм, ол агентті білдіреді, сондықтан әдеттегі субъект етістік ((объект) тәртібі сақталады. Ағылшын тіліндегі OVS сөйлемдері, егер сын есімді зат есімге байланыстырса ("суық Аляска") талдау жасалуы мүмкін, бірақ суық - бұл зат есім емес, предикативтік сын есім. ОВС типологиясының ағылшын тілінде қолданылуының сирек кездесетін мысалдары "Жооп бермейді" және "Сіз не айтасыз?" Алайда бұл мысалдар өте сирек кездеседі және қазіргі ағылшын тілінде қолданылмайды.

Жіктеу

OVS - тілдерді олардың құрамдас бөліктерінің басым реті бойынша жіктеу үшін қолданылатын тілдер класы. OVS тілдерінде объект-әрекет-субъект реттілігі бар, мысалы, Äiwoo, Guarijio, Hixkaryana, Urarina, Klingon және Tapirapé.

Синтаксис тізбекті пайдалану

ОВС-ті доминантты емес болса да, объект салыстырмалы түрде еркін сөз тәртібі бар тілдерде, мысалы, румын, хорват, баск, эсперанто, венгр, фин, орыс, және белгілі бір дәрежеде неміс және голланд тілдерінде қолдануға болады. Швед және норвег тілдері сияқты кейбір тілдерде кең көлемде кейс белгілері жоқ, бірақ кейс белгісі қойылған сын есімдер қатысқанда немесе рөлдер контексттен анық болған кезде мұндай құрылымдарға рұқсат беріледі. Бұл тілдерде OVS объектіні дискурстың тақырыбы ретінде белгілеген кезде және объект туралы жаңа ақпарат қосылған кезде жиі қолданылады. Бұл, сондай-ақ, егер объектінің табиғаты немесе бірегейлігі туралы талқылау немесе сұрақ болса және бұл сұраққа жауап берілсе, жиі кездеседі. Мұнда объектіні баса көрсету үшін OVS қолданудың норвегиялық мысалдары келтірілген: Det tror jeg ikke (lit. "Мен бұған сенбеймін" деп ойлайды; Том så jeg i går (с. "Томды көрдім, мен оны көрдім" (Томды көрдім, мен оны көрдім); Fisk liker katten (lit. "Балық мысықты жақсы көреді" (Балық мысықты жақсы көреді). Соңғы мысалда балық тақырыбы болуы мүмкін емес, сондықтан сөз реті қолданылуы мүмкін. Кейбір тілдерде сөз реті бойынша қосымша ережелер OVS-ті баса пайдалану үшін жеткілікті түсініктілікті қамтамасыз ете алады. Мысалы, даниялық декларативтік мәлімдемелер әдетте SVnO, "n" - бұл теріске шығару немесе модальді қосымша сөздердің орны. Алайда, егер түсініксіздігі болмаса, OVSn объектіні баса көрсету үшін қолданылуы мүмкін. Осылайша, Susanne elsker ikke Omar (Сюзанна Омарды сүймейді) және Омар любер Сюзанна не не (Омар - Сюзанна сүймейтін адам) Омар мен Сюзаннаның кейсі белгісі жоқ, бірақ басымдылықты қоспағанда, бірдей мағынаны білдіреді. Орыс тіліндегі сөз реті икемділігі, әдетте, тақырыпты баса көрсету үшін, ОВС сөйлемдеріне мүмкіндік береді: Я закончил задание (лит. "Мен миссияны аяқтадым") қарсы Задание закончил я (лит. "Миссия аяқталды" (Миссияны аяқтаған мен едім). Түрік тілінде OVS етістікті баса көрсету үшін қолданылуы мүмкін. Мысалы, Бардағы кırdı Джон (лит. "аяқ Джонды сындырады": Джон әйнекті сындырады) "Аяққа не болды?" деген сұраққа жақсырақ жауап береді. "John bardağı kırdı" (с.ғ.с.) деген сөзден гөрі, "John bardağı kırdı" деген сөздің "John bardağı kırdı" деген сөзінен гөрі, "John bardağı kırdı" деген сөздің "John bardağı kırdı" деген сөзінен гөрі. "Сүзілген шыны Джон").

Абсолюттік етістік Термодиагностикалық

Кем дегенде бес тіл (Макуши, Арекуна, Пэри, Мангараии және Селкнам) транзитивті сөйлемдерде OVS, ал транзитивті сөйлемдерде SV ретті қолданатын құжаттандырылған. Бұл тілдердің барлығында ergativeabsolutive сәйкестігі болғандықтан, олардың сөз тәртібі дәстүрлі мағынада objectverbsubject емес, бірақ абсолютverbergative (AVE) ретінде дәл сипатталуы мүмкін (синтаксистік ergativity-ді де қараңыз). Бұл тілдердің кем дегенде үшеуі (Макуши, Арекуна және Пэри) етістіктің абсолютті келісімін префикспен және ергативті келісімді жұрнақпен белгілейді, бұл терең синтаксистік деңгейде AVE сияқты құрылымды көрсетеді.

Құрылыс тілдерінде

Объект-әрекет-субъект реті Интерлингвада да кездеседі, бірақ Интерлингва грамматикасында оның пассивті дауысты қабылдағаны туралы айтылмаған. Панораманың Интерлингвадағы бас редакторы Томас Брейнструп кейде Панорама үшін жазылған мақалаларында осы реттілікті қолданады. Бұл реті Клингон тілі үшін таңдалды, бұл тілді ғарыштан шыққан Клингон нәсілі айтады. Бұл реті, басқа бес реті сияқты, эсперантода да жарамды.

Теориялық талдау

Десмонд С. Дербишир мен Джеффри К. Пуллум кейбір SOV тілдерінде (мысалы, Вичитада) белгілі бір сөйлемдерде зат есім сөз тіркесінің оңға қарай қозғалуына мүмкіндік беретінін, бұл OVS-ті таңбаланған сөз реті ретінде шығаратынын атап өтті. Дербишир мен Пуллум әдетті OVS сөз реті бар тілдер SOV-дің бұрынғы кезеңінен дамыған болуы мүмкін деп болжайды, онда OVS белгісіз сөз реті ретінде қайта талданып, SOV белгісі қойылды.