Кіріспе
Екі сөзді, сөйлемді, тіркесті немесе тарауды байланыстыратын сөз тілінің бөлігі. Грамматикада, жалғау (қысқартылған немесе) – сөздерді, тіркестерді немесе тарауларды байланыстыратын сөз тілінің бөлігі, олар жалғаудың біріктірілген элементтері деп аталады. Бұл анықтама басқа сөз тілінің бөліктерімен қабаттасуы мүмкін, сондықтан әр тіл үшін «жалғау» дегенді қалай анықтау керектігін белгілеу қажет. Ағылшын тілінде бір сөздің бірнеше мағынасы болуы мүмкін, және сөйлемнің синтаксисіне байланысты ол тіркес немесе жалғау бола алады. Мысалы, "after" сөзі "he left after the fight" фразасында тіркес, ал "he left after they fought" фразасында жалғау. Жалпы, жалғау – өзгермейтін (көсемдемейтін) грамматикалық бөлшек, ол біріктірілген элементтердің арасында тұруы немесе тұрмауы мүмкін. Жалғаудың анықтамасы бірдей функциямен біртұтас әрекет ететін идиомалық тіркестерге де қолданылуы мүмкін, мысалы, "сондай-ақ", "егер". Жалғаудың қарапайым әдеби мысалы – "табиғаттың шындығы және қызығушылық тудыру күші" (Сэмюэл Тейлор Кольридждің "Biographia Literaria" еңбегінен). Жалғау сөйлемнің басында қолданылуы мүмкін: "Бірақ осы амалға қатысты әлі де кейбір сенімдер сақталып қалған."
In grammar, a conjunction (abbreviated or ) is a part of speech that connects words, phrases, or clauses that are called the conjuncts of the conjunctions. That definition may overlap with that of other parts of speech, and so what constitutes a "conjunction" must be defined for each language. In English, a given word may have several senses, and be either a preposition or a conjunction depending on the syntax of the sentence. For example, after is a preposition in "he left after the fight" but is a conjunction in "he left after they fought". In general, a conjunction is an invariable (non inflected) grammatical particle that may or may not stand between the items conjoined. The definition of conjunction may also be extended to idiomatic phrases that behave as a unit with the same function, e. g. "as well as", "provided that". A simple literary example of a conjunction is "the truth of nature, and the power of giving interest" (Samuel Taylor Coleridge's Biographia Literaria). A conjunction may be placed at the beginning of a sentence: "But some superstition about the practice persists."
Этимология
17 ғасырдан бастап, қосымшаның бір бөлігі конъюнкт деп аталды. Ал қосымшаның өзі сол кезде жалғаушы деп аталды. Бірақ, бұл ескі термин 20 ғасырдың басында пайдаланудан шығып қалды. Оның орнына, координациялық қосымша (19 ғасырдың ортасында пайда болған) және коррелятивтік қосымша (19 ғасырдың басында пайда болған) терминдері көбірек қолданыла бастады.
Сөйлемді бастау
Қазіргі кезде сөйлемнің "and, but, or yet" сияқты координациялық жалғаумен басталуы мүмкін екендігіне көпшілік келіседі. Кейбіреулер мұны қате деп санайды, бірақ Фоллеттің "Заманауи американ тіліндегі қолданыс" еңбегінде бұл тыйымды "негізі жоқ, қате ұғым" және "өткен заманның әдетінен қалған көзқарас" деп бағалайды. Көптеген көрнекті жазушылар сөйлемдерді жалғаулармен бастаған. Сондай-ақ, сөйлемді ешқашан "because" (неліктен) деген сөзбен бастамау керек деген жаңылыстыратын ереже бар. "Because" – бағынышты жалғау, ол тәуелді сөйлемді енгізеді. Егер басты сөйлем тәуелді сөйлемнен кейін келсе, онда "because" сөйлемді бастауға болады.
Мысалдар
"Ал енді бізде Facebook, Twitter, Wordpress, Tumblr және күнделікті өмірімізді алып, оны медиаға айналдыратын басқа да көптеген платформалар бар." "Сондықтан, егер заманауи редактор параноялық болмаса, ол ақымақ." "Сонымен қатар, ереуілдер әлемдік деңгейде қорғалады және Вагнер моделінен тыс жұмыс заңдары бар көптеген елдерде қолданылады."
Уорлпири
Австралияда сөйленетін Пама-Нюнган тілдерінің бірі – Ворлпири тілінде байланыс сөздері ағылшын және басқа герман тілдерінен өзгеше жұмыс істейді. Құрама сөйлемдерде емес, қарапайым сөйлемдерде Ворлпири тілінде "manu" координаторы қолданылады, сондықтан P manu Q – "P және Q" дегенді білдіреді. Мысалы, Cecilia manu Gloriapala yanu tawunu kurra – "Сесилия мен Глория қалаға барды". Ал жоқ деп айту контекстінде P manu Q – "не P, не Q" дегенді білдіреді. Мысалы, kularnangku yinyi rampaku manu loli – "Мен сеніңе печенье де, леденец те бермеймін", себебі kularnanagku – Ворлпири тіліндегі жоқ екенін білдіретін сөздің бір түрі.