Кіріспе

Лұқа 8 - Христиан Киелі кітаптарының Жаңа Келісіміндегі Лұқа Ізгі хабарының сегізінші тарауы. Бұл тарауды қамтитын кітаптың аты белгісіз, бірақ ертедегі христиан дәстүрі елші Пауылдың миссионерлік сапарларында бірге болған Лұқа евангелист осы Ізгі хабарды да, Елшілердің істері кітабын да жазғанын бір ауыздан растады. Бұл тарауда Исаны қолдаған әйелдер туралы айтылады, сондай-ақ оның жасаған кейбір ұлы кереметтері мен бірнеше астарлы әңгімелері жазылған.

Мәтін

Бастапқы мәтін грек тілінде жазылған. Бұл тарау 56 тармаққа бөлінген.

Исаны қолдаған әйелдер (8:13)

Иса "айтарлықтай тұрақты уақыт" өткен соң, Ғалилеядағы "барлық қалалар мен ауылдарды" аралап, уағыздауын жалғастырады. 2 және 3-ші тармақтарда Магдалалық Мәриям, Хузаның әйелі Жоханна, Сусанна және Исаның сапарларында оған материалдық жағынан көмектескен басқа да әйелдер туралы айтылған. Матай, Марқа және Жохан айқышқа шегеленген әйелдердің аттарын атағанмен, Лұқа оларды "Ғалилеядан Исаға еріп келген әйелдер" деп атаған (Лұқа 23:49), бірақ ол оларды бос қабірге барған әйелдер туралы әңгіменің соңында атаған ("Олар Магдалалық Мәриям, Жоханна, Жақыптың шешесі Мәриям және олармен бірге болған басқа әйелдер еді, олар бұл туралы елшілерге айтып берді". (Лұқа 24:10) Кейбір әйелдердің есімдері "он екі" және "апастал" (Лұқа 8:13 және Лұқа 24:10), "әдеби инклюзио" құрайтын екі үзіндіде, бұл Исаның қызметінің негізгі бөлігін қамтиды (оның ең алғашқы бөлігін ғана қалдырады). Рихард Баукхэмнің айтуынша, бұл Лұқаның өз мәліметін "бір (әдетте, Жоханнадан) не бірнеше әйелден" алғанын білдіреді. Эрик Франклин Мәриямның босатқан "жеті жынды" бұрынырақ азғындықпен айналысқан өмірін емес, "оның ауруының ауыр сипатын" көрсеткенін айтады.

Тұқым себуші туралы астарлы әңгіме (8:415)

4 - тармақтағы сөздерден көрінетіндей, Исаға әр қаладан, әрбір ауылдан адамдар келіп, жиналған еді. Протестанттық жазушы Генрих Мейер (Heinrich Meyer) καὶ τῶν κατὰ πόλιν, kai tōn kata polin дегенді қаладан қалаға келетіндер деп түсіндіреді. Иса халыққа астарлы әңгімені айтып береді. Бұл әңгіменің басында бір тұқым себуші жолға, тасты жерге және тікен арасына, "өнімнің өнімінен үміт жоқ" жерлерге тұқым сеуді, ал тұқым жоғалды; бірақ жақсы топыраққа түскен тұқым жүз есе өсті (8-аят). Бұл астарлы әңгіме, кейде "Топырақ туралы астарлы әңгіме" деп аталады, ол Лұқа кітабында да кездеседі және Лұқа кітабында Иса бұл астарлы әңгімені "барлық қалалардан" жиналған үлкен халыққа айтады (4-аят), ал Матай мен Марқа кітабында бұл Исаның Ғалилея көлінің жағалауында қайықта үйреткен астарлы әңгімелерінің бірі (Матай 13:2, Марқа 4:1). Лұқа 5 тарауда Исаның көлдегі қайықта тұрып тәлім бергенін жазған, бірақ ол жерде Исаның тәлімінің мазмұнын егжей-тегжейлі келтірмейді. Ал, осылай оқырман сөзді естіп, "жүз есе" жеміс беретіндердің, сондай-ақ "жалған тәлімге" түскендердің санын да көре алады.

Шамның астарлы әңгімесі (8:1618)

Иса бұл мысалда: "Ешкім шам жағып, оны жасырып қоймайды. Қайта, оны шам қойғышқа қояды, сонда оны көретіндер болады. Жарық арқылы көру үшін жарықты пайдалану парафразалық нұсқаларда ерекшеленеді. 16 - тармақ Лұқа 11:33 - те қайталанады. 16 және 17-аяттарда Иеміздің сөзі "күшті болып, өсіп-өніп" отыратыны айтылған. Ал 18-аятта оны "сабырлықпен" және ұқыптылықпен тыңдауға шақырылған.

Исаның анасы мен бауырлары (8:1921)

Бұл үзіндіде Исаның шешесі мен бауырларының оны іздеп келгені жазылған. Иса олардың келгенін естігенде, "Құдайдың сөзін естіп, оны орындайтындардың" бәрі отбасылық қатынаста екенін айтты. Кейіннен Мәриям мен Исаның бауырлары Киелі Рухтың сыйлығын күткен алғашқы шәкірттердің қатарына кіреді (Елшілердің істері 1:14).

Дауыл басылды (8:2225)

Бірде кешке Иса шәкірттерімен бірге қайықпен Ғалилея көлінен өтіп бара жатқанда, қатты дауыл көтеріліп, толқындар көтеріліп, қайықты соққылап жатты. Ал Иса қайықтың артқы жағында жаздыққа жатып ұйықтап жатты. Шәкірттері Оны оятып: - Ұстаз, құритын болдық! Біздің қазаға ұшырауымыз Сізге бәрібір емес пе? - деп айқайлады. Иса орнынан тұрып, желге тыйым салып, көлге: - Тыныштық, жыла! Тыныш тұрыңыз!" Сонда жел де басылып, күн тыныштық орнады. Бұл оқиға Матай (8:2327) және Марқа 4:3541 Ізгі хабарында да жазылған. Жаратылыс 1:2-де Құдай Рухының суды жарату кезінде қалай бағындырғандығы айтылғандай, Мұса Қызыл теңізге бұйрық берген (Мысырдан шығу 14; cf. Ишая 51:9 (Құдайдың Мысырдан шығу кезінде теңізге қарсы жеңіске жетуі) және Ілияс Иордан өзеніне қарсы билік жүргізді (2 Патшалар 2:8).

Герасалық жын (8:28 39)

Иса көлдің арғы бетіне, Иордан өзенінің батыс жағындағы қазіргі Жераш деген жердегі герасалықтардың (немесе гадаралықтардың) жеріне келгенде, осы керемет орын алды. Сол кезде жын соққан бір кісі Исаға жолығып, үңгірлер арасынан шықты. Ешкім оны тіпті шынжырмен де бұғаулап ұстай алмады, себебі оны бағындыруға ешбір билігі жетпеді. Ол күні - түні қабірлердің арасында және тауларда айқай салып, өзін - өзі таспен ұрғылайтын. Әлгі адам Исаны алыстан көргенде жүгіріп келіп, аяғына жығылды. Содан соң ол қатты дауыспен: - Құдай Тағаланың рухани Ұлы Иса, менде нең бар? (Құдайдан қорқудан қорқу керек) Құдай үшін жалынамын, мені азаптай көрме!" - деді. Себебі Иса оған: - Жын, шық бұл кісіден! - деп бұйырған еді. Иса одан: - Атың кім? - деп сұрады. - Менің атым - "Ұлан", себебі біз көппіз, - деп жауап берді. Содан ол Исадан оларды сол төңіректен қуып шығармауын қатты өтінді. Сол маңайда бір үлкен топ шошқа жайылып жүрген болатын. Жындар: " Бізді шошқаларға жібере гөр, соларға енейік ", - деп өтінді. Иса оларға рұқсат берді. Жындар адамнан шығып, шошқаларға енді. Сонда олар тік жардан көлге қарғып, суға батып, қырылып қалды. "Ең жоғары Құдай" деген терминді азап шеккен адам Исаның әкесіне шақыру үшін қолданған, сонымен қатар кейінірек Пауыл сауықтырған филиппидегі рухқа билік еткен құл қыз да қолданған (Елшілердің істері 16:17).

Иса Жайырдың қызын қайта тірілтіп, қан кетіп жатқан әйелді сауықтырады (8:4056)

Бұл оқиға Герасадағы жын-перілерді қуып шығару рәсімінен кейін орын алады. Ғалилеяда, Ғалилея мәжілісханасының жетекшісі Яир Исадан 12 жасар қызын сауықтыруын сұрады, ол өлім аузында жатты (Матайдың жазбасында Яир уайымдағанда: "Қызым өліп қалды" деп, гиперболалық сөздер қолданған). Олар Жайырдың үйіне бара жатқанда, қалың топтың арасынан бір науқас әйел Исаның шапанының шетіне (немесе, мүмкін, шетіне) қолын тигізіп, ауруынан сауығып кетті. Сонда Жайырдың қызының өлгені туралы хабар келді. Сондықтан Жайырға Исаны, "Ұстазды", енді қайтып мазаламауды тапсырды. Бірақ Иса үйге кіргенде, қыздың өлгені жоқ, ұйықтап жатыр екенін айтып, оны сауықтырды. Иса осы оқиғаның соңында қызды тамақтандырып, Яир мен оның әйелі болған оқиға туралы ешкімге айтпауды бұйырады.

Қимыл

Лұқа мен Матайдың жазбаларында қан кетіп жатқан әйел Исаның киіміне қолын тигізгені айтылған. Католик энциклопедиясының жазбадағы жиектер туралы мақаласына сәйкес, қазіргі раввиндік иудаизмнің түп атасы болған парызшылдар (Екінші ғибадатханалық иудаизм секталарының бірі) өте ұзын жиек немесе шүберек киюге дағдыланған (Матай 23: 5), бұл формативті çîçîth (tzitzit) дегенге сілтеме. Парызшылдардың билігі болғандықтан, адамдар жүнді жынға ұқсатып қараған.