Кіріспе

Назареттік Исаның Лұқа ішіндегі жақсы жаңалықтарында айтылған құрылыс – Силоам мұнарасы (ὁ πύργος ἐν τῷ Σιλωάμ, ho pyrgos en tō Silōam) 18 адамның үстіне құлап, олардың қаза болуына себеп болды. Силоам – Иерусалимнің Ескі қаласының оңтүстігінде орналасқан аудан. Лұқа жазған жақсы жаңалықта Иса күнә үшін жеке өкініштің қажеттігі туралы сөйлегенде, мұнараның құлауы мен 18 адамның өлімі туралы айтады. Бұл оқиға Жаңа өсиетте бір рет ғана, Лұқа 13:4-те, 13:1–5 аяттарындағы өкінішке шақыратын мысалдармен бірге келтірілген.

Киелі кітаптағы сілтеме

Онда болғандардың кейбіреулері" Исаға Понти Пилат ғибадат етіп жатқан ғалилеялықтарды өлтіргенін хабарлады. Олардың мысалы әсіресе қорқынышты болды, себебі ғалилеялықтар өлтірілген кезде яһуди дінінің заңы бойынша құрбандық шалып, Құдайға ғибадат ете жатқан еді. Хабарлағандар Исадан қарапайым адамдарға неге жамандық оқитынының себебін түсіндіруін күтті – тіпті олар өздерінің Құдайларына құрбандық әкеліп тұрғанда да. "Күнә мен апат" мәселесі ерекше қайғылы оқиғаның қандай да бір жолмен ерекше кінәлілікті білдіретіні туралы болжамды қамтиды. Ол, құрбан болған адамның Құдайдың мұндай қайғылы жағдайға жол беруі үшін қандай да бір қорқынышты іс жасаған болуы керек деп есептейді. Иса пайғамбар бұл сұраққа жауап беріп, Силоам мұнарасының құлауынан зардап шеккендердің күнәлары олардың күнәлігіне байланысты емес екенін айтты. Содан кейін ол сұрақ қоюшылардың назарын өздерінің жандарына аударуын қалады.

Силоам мұнарасының құлауы туралы айтқан сөздері бұрынғы ойына бір нюанс қосты: апаттар болады. Сондықтан, қуғын-сүргін болмаған жағдайда да, адам қаншалықты әділ не күнәкар болса да, өлім кез келгенге күтпеген жерден келуі мүмкін. Ол, Құдай тәубе етуге берген уақыт шектеулі екенін көрсетуі мүмкін. Иса: "Мен оларға мәңгілік өмір беремін, олар ешқашан жойылмайды, ешкім оларды Менің қолымнан тартып алмайды" деді. 18 адам үйдің құлаған жабдығынан қаза тапты. Бұл туралы Иерусалимнің солтүстігінде Бетседа тоғанының табылуымен айтылды. Киелі кітапты түсіндіретін басқа да сарапшылар Силоам мұнарасы Силоам тоғанына жалғасқан римдік су құбырының бір бөлігі болған деседі. Гихон бұлағынан суды алып келетін кем дегенде екі су құбыры бар екені белгілі, бірақ бұл су құбырлары мұнаралар қажет болатын биік виадуктарда емес, жер астына салынған. Сондай-ақ, мұнара Фазель мұнарасына ұқсас, қаланы қорғауға арналған бекініс болған деген болжам да бар.

Археология

Археологиялық қазба жұмыстары кейбір діни ғалымдардың пікірінше, мұнараның қираған қалдықтарын ашты. Егер осылай болса, онда бұл қираған орын бірінші мұнара құлағаннан кейін қайта салынған екінші мұнараның қалдықтары болуы мүмкін. Қираған орын шамамен 6 метр диаметрі бар дөңгелек іргетас болып табылады.