Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Seaton Sluice) - Нортумберлендтегі ауыл. Ол Ситон Берн (кіші өзен) сағасының сағасында, Уитли шығанағы мен Блайт аралығында орналасқан. 2021 жылғы санақта ауылдың тұрғындарының саны 2956 адам болды.
Seaton Sluice is a village in Northumberland. It lies on the coast at the mouth of the Seaton Burn (a small river), midway between Whitley Bay and Blyth. In the 2021 census the village had a population of 2,956.
Ерте тарих
Seaton Sluice Хартли ауылының солтүстігінде орналасқан және бір кездері оның бөлігі болған, оны Хартли Панс деп атаған, өйткені 1236 жылдан бері тұз жинау үшін қолданылатын тұздықтар болған. Хартли бір кездері Бриер-Ден Бёрннен (қазіргі Уитли шығанағы) Тайнемут монастырына қарасты Сетон Бёрнге дейінгі аймақ болды. 1100 жылы жер Вильгельм Жеңімпаздың немере інісі Хьюберт де Лавальдың меншігіне айналды. Де Лаваль (немесе Делавал) Хартли Панстан ішкі жерге қоныстанды және олардың тұратын жері Сеатон Делавал болды, "Сеатон" атауы көне ағылшын тілінен шыққан, бұл теңіз жағасындағы қоныстану (тон) дегенді білдіреді.
Seaton Sluice lies north of the village of Hartley, and was once part of it, being called Hartley Pans, because of the salt pans used to harvest salt there since 1236. Hartley was once an area stretching from the Brier Dene Burn (in present day Whitley Bay) to the Seaton Burn, which belonged to Tynemouth Priory. In 1100 the land became the property of the Hubert de Laval, nephew by marriage to William the Conqueror. The de Lavals (or Delavals) settled about inland from Hartley Pans and their place of residence became Seaton Delaval, the name 'Seaton' being derived from Old English meaning a settlement (ton) by the sea.
Кемежайларды жақсарту
1550 жылға дейін Хартли Панста өндірілген тұз Блайтқа экспорттауға жеткізілетін, бірақ сол күннен кейін ол тікелей шағын табиғи порттан жеткізілетін. Осыдан бастап ауыл Хартли Хевен деп аталып, көмір мен тұзды экспорттауға пайдаланылды. Алайда порттың құрғауына ұшырайды, бұл кемелердің кіруін шектеді. Бұл мәселені сэр Ральф Делавал (1622-1691) шешті, ол әр жоғары ағыста теңіз суын тұтқындап тұратын айлақты және шлюз қақпаларын салдырды. Бұл қақпалар судың төмендеу кезінде ашылып, порттан құмды ағызып әкетеді. Осыдан бастап ауыл Ситон Слюс деп аталды. Кемежай 1760-жылдарға дейін осылай болды, содан кейін сэр Джон Хасси Делавал қатты жынысты канал арқылы жарылтып, портқа жаңа кіру есігін жасатты, бұл "The Cut" деп аталатын, 54 фут (16 м) терең, 30 фут (9 м) ені және 900 фут (274 м) ұзындығы. Жаңа канал 1763 жылы ашылды және нәтижесінде ескі порттың кіреберісі мен жаңа канал арасындағы жер аралға айналды, ол "Rocky Island" деп аталды. Арал құрлықпен жаяу жүргіншілер көпірі арқылы байланысқан. Жаңа каналдың екі ұшы да жабылып, су деңгейіне қарамастан жүкті жүктеу жалғастырылуы мүмкін. Ескі каналдың екінші жағында, Роки аралының қарама-қарсы жағында, Санди аралы деп аталатын балласт төбесі орналасқан. Баласт төбесі мен "Кепіл" әлі де көрінеді. Жаңа кіреберіс табысты болып шықты және 1777 жылы кемелер порттан 80 000 тонна көмір, 300 тонна тұз және 1,75 миллион шыны бөтелке алып шықты. Көмір жақын маңдағы кен орындарынан портқа атпен сүйрелетін вагондар арқылы жеткізілетін. 1798 жылға дейін тұз экспортталып келді, бірақ содан кейін тұз салығын енгізу тоқтатылды.
Before 1550 the salt produced at Hartley Pans had been transported to Blyth to be exported, but after that date it was shipped directly from the small, natural harbour. The village henceforth became known as Hartley Haven, and was used for the export of coal as well as salt. However the harbour was prone to silting, which limited access by ships. This problem was tackled by Sir Ralph Delaval (1622–1691), who had a pier constructed, and sluice gates that trapped the seawater at each high tide. At low tide the gates were opened, flushing the sand out of the harbour. Henceforth the village became known as Seaton Sluice. The harbour remained like this until the 1760s, when Sir John Hussey Delaval had a new entrance made for the harbour by blasting a channel through solid rock, providing what was known as 'The Cut', 54 feet (16 m) deep, 30 feet (9 m) wide and 900 feet (274 m) long. The new channel was opened in 1763 and, as a result, the land between the old harbour entrance and the new channel became an island, known as 'Rocky Island'. A footbridge connected the island to the mainland. The new channel could be sealed off at both ends to allow loading to continue regardless of the tide level. On the other side of the old channel, opposite Rocky Island, was a ballast hill known as Sandy Island, built up from the ballast of ships entering the harbour. The ballast hill and The Cut can still be seen. The new entrance proved to be a success and, in 1777, ships sailed out of the harbour carrying 80,000 tonnes of coal, 300 tons of salt and 1.75 million glass bottles. The coal was brought to the harbour from nearby collieries via wagonways, with coal wagons being drawn by horses. Salt continued to be exported from Seaton Sluice until 1798, when a new salt tax put an end to the trade.
Шөлме өндірісі
1763 жылы сэр Фрэнсис Блейк Делавал (17271771) Сейтон Слюс жерін шыны фабрикасы ретінде дамыту үшін Парламент мақұлдауын алды. Бұл жұмыс "Royal Hartley Bottleworks" деп аталды. Фрэнсис мырзаға шыны жасау бойынша шеберлер керек болды, ал оның ағасы Том Делавал Германияның Ниенберге қаласынан шырақ жасау бойынша жергілікті ер адамдарды үйрету үшін шеберлерді әкелді. Бұл жұмыстарға жергілікті материалдар: теңіз құмы, теңіз жаңғағы, желiлердегі балшық және жергілікті көмір пайдаланылды. Шыны зауыты уақыт өте келе кеңейіп, ақыр соңында аспан сызығына үстемдік ететін алты үлкен конус пішінді пешке ие болды; оларға: Галлаган, Биас, Шарлотта, Хартли, Уотерфорд және Сәттілік деген атаулар берілді. Олардың ең үлкендері 40 метр биіктікте орналасқан. 1777 жылы өндіріс жылына 1 740 000 бөтелкеге жетті. Шөлмектер портқа тоннельдер арқылы өтетін тар телімді темір жол арқылы жіберілді. Бұл туннельдер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әуе шабуылына баспана ретінде пайдаланылған. Шөлмектер Лондонға "шөлмектерде" тасымалданады, олар ұзындығы 15 метрден аз. Олардың ерекшелігі - басты мачтаны төмен түсіріп, ескі Лондон көпірінің аркалары астынан өтулеріне мүмкіндік беру еді. Бір айға бір рет лондонға баратын шишалы шлюп, сондай-ақ, көміршілердің бригтері де солай істеді. Сонымен қатар, бөтелкелер Еуропаға экспортталды. Шөлмектер зауыты өте үлкен болғандықтан, онда нарық, сыра зауыты, астық қоймасы, кірпішхана, шіркеу, дүкендер, қонақ үйлер мен карьер бар еді. Жұмысшылар бөтелке фабрикасының айналасындағы бірнеше көшеде тас үйлерде тұратын. 1768 жылы кеме жасау зауыты құрылды. Басқа шыны өндіру орталықтарының бәсекелестігі тапсырыстардың төмендеуіне әкеліп соқты, ал бөтелке фабрикасы 1872 жылы жабылды. Соңғы бөтелкелер "Бостон бірлігі" кемесімен, Канал аралдарына жөнелтілді. Бірнеше жылдан кейін, 1897 жылы, конус тәрізді пештер бұзылып, олардың орнына үйлер салынды. Қазіргі кезде түпнұсқа бөтелке фабрикасының іздері қалмаған.
In 1763 Sir Francis Blake Delaval (1727–1771) obtained Parliamentary approval to develop of land at Seaton Sluice as glassworks. The works was known as 'The Royal Hartley Bottleworks'. Sir Francis needed skilled glassmakers, and his brother Tom Delaval brought skilled men from Nienberge, in Germany, to train the local men in glassmaking. The works used local materials: sea sand, sea kelp, clay from the links and local coal. The glassworks expanded with time and eventually had six large cone shaped furnaces which dominated the skyline; they were given the names: Gallagan, Bias, Charlotte, Hartley, Waterford and Success. The three larger cones were 130 feet (40 m) tall. In 1777 production reached 1,740,000 bottles per year. Bottles were sent down to the harbour via narrow gauge railways running through tunnels. The tunnels were used as air raid shelters during the Second World War. The bottles were carried to London on 'bottle sloops', slightly smaller than collier brigs, about 50 feet (15 m) long. A distinctive feature was that the main mast could be lowered, allowing them to pass under the arches of old London Bridge. A bottle sloop would make one round trip to London per month, as did the collier brigs. Bottles were also exported to Europe. The bottleworks were so large that they contained a market place, a brewery, a granary, a brickyard, a chapel, shops, public houses and a quarry. The workers lived in stone built houses in several streets around the bottleworks. In 1768 a shipyard was established. Competition from other glass making centres led to a decline in orders and the bottleworks closed in 1872. The last bottles to leave were on the 'Unity of Boston', bound for the Channel Islands. A few years later, in 1897, the cone shaped furnaces were demolished and replaced by houses. Nowadays there is hardly any trace of the original bottleworks.
Көмір саудасының төмендеуі
Делавал отбасы жасаған портты жақсартуға қарамастан, порт әлі де кемелерді қабылдай алатын көлемде шектелген. Сол уақытта, солтүстікке қарай Блайт, оңтүстікке қарай Тайн сияқты бәсекелес порттар портты жақсартуға ақша жұмсады. 1857 жылы Тайнда жаңа Нортумберленд докты салу аяқталды. Ситон Слюс осы үлкен нысандармен бәсекелесуді қиын деп тапты. Сейтон Слюйстен батысқа қарай 3 шақырым жердегі Нью-Хартли ауылында орналасқан Хестер орнында болған Хартли кен орнының апаты көмір саудасына тағы бір соққы болды. Гестер орлығы жергілікті көмірдің негізгі көзі болды. Алайда 1862 жылы сору машинасының арқаны сынғаннан кейін жалғыз шахтаның астына құлап, шахтаны бөгеп, жұмысшыларды жер астына қамап алды. Барлығы 204 ер адам мен бала қайтыс болды, кейде бір отбасының бірнеше мүшесі. Апаттан кейін кен орындарында әрқашан екі шахта болуы керек деген заң талаптары болды. Гестер орнының өндірісін жоғалтуы Сеатон Слюйстің көмір саудасының аяқталуын білдірді және ол тыныш суға айналды. Жақын жердегі Эрсдон ауылында Санкт-Альбан шіркеуінің зиратында қаза тапқан 204 ерлер мен ұлдарға арналған ескерткіш бар. 20-ғасырдың басында Ситон Слюсті туристік курорт ретінде дамыту әрекеті сәтсіз болды, өйткені Уитли шығанағынан жағалауға қарай солтүстікке қарай жүретін темір жол желісі ішінара салынып, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде тасталды. Сент-Мэри аралының батысында темір жол көпірлері мен бөктерінің қалдықтарын әлі күнге дейін көруге болады.
Even with the harbour improvements made by the Delaval family, the harbour was still limited in the size of ships that it could handle. Meanwhile, competing ports such as Blyth, to the north, and the Tyne to the south spent money improving the dock facilities. The new Northumberland Dock on the Tyne was completed in 1857. Seaton Sluice found it difficult to compete with these larger facilities. A further blow to the coal trade from Seaton Sluice was the Hartley Colliery Disaster that occurred at the Hester Pit in the village of New Hartley, about 2 mile (3 km) west of Seaton Sluice. The Hester Pit was the main source of local coal. However, in 1862, the beam of the pumping engine broke and fell down the only mineshaft, blocking it and trapping the miners underground. In all, 204 men and boys perished, in some cases several from the same family. The disaster led to the legal requirement in future mines, that there should always be two shafts. The loss of production from the Hester Pit spelled the end of the coal trade from Seaton Sluice and it became a quiet backwater. There is a memorial obelisk to the 204 men and boys who died in the graveyard of St Alban’s Church in the nearby village of Earsdon. An attempt in the early part of the 20th century to develop Seaton Sluice as a tourist resort failed because a railway line, intended to lead north up the coast from Whitley Bay, was partly constructed but then abandoned as the First World War intervened. The remains of railway bridges and embankments can still be seen to the west of St Mary's Island.
Сейтон Делавал залы
Делавалдар Сеатон-Слюйстен ішкі аймаққа қарай Сеатон-Делавалға қоныстанды. Ол жерде сакс шіркеуі болған, Делавалдар оған жақын бекіністі үй салды. 1100 жылы Губер де ла Вал Саксон шіркеуін қазіргі біздің әйелдің шіркеуі ретінде қайта салды. Қорғандағы үй Тюдор және Якобин дәуірінде біртіндеп кеңейтіліп, кең ауқымды әулетке айналды. 18 ғасырдың басында елорданың иесі қазіргі Сейтон Делавал залымен алмастырылды, оны сәулетші сэр Джон Ванбру жобалаған. 1822 жылы өрттен залды жарақаттады, ол ішінара қалпына келтірілді; қазір ол Ұлттық қордың меншігінде.
The Delavals settled at Seaton Delaval, inland from Seaton Sluice. There was already a Saxon church there and the Delavals built a fortified house near it. In 1100 Hubert de la Val rebuilt the Saxon church as the present Church of Our Lady on the same spot. The fortified house was gradually expanded during Tudor and Jacobean times to become an extensive manor house. In the early 18th century the manor house was replaced by the present Seaton Delaval Hall, designed by architect Sir John Vanbrugh. The hall was devastated by fire in 1822 and was partially restored; is now owned by the National Trust.