Кіріспе
Генистеин (C15H10O5) - табиғи түрде кездесетін, құрылымы жағынан изофлавон деп аталатын қосылыстар класына жататын қосылыс. Ол ангиогенезді тежегіш және фитоэстроген ретінде сипатталады. Ол алғаш рет 1899 жылы бояушының шырынынан бөлініп шықты; сондықтан химиялық атауы. Құрамы 1926 жылы анықталды, ол пранетолмен бірдей екені анықталды. 1928 жылы химиялық жолмен синтезделген. Ол Trifolium түрлерінің және Glycine max негізгі қосалқы метаболиті болып табылады.
Табиғи құбылыстар
Генистеин мен дайдеин сияқты изофлавондар көптеген өсімдіктерде, соның ішінде люпин, фава бұршағы, соя, кудзу және псоралеада кездеседі, олар негізгі азық көзі болып табылады, сонымен қатар дәрілік өсімдіктерде, Флемингия вестита және Ф. макрофиллада және кофеде кездеседі. Сондай-ақ, оны Maackia amurensis жасушалық мәдениеттерінен табуға болады.
Биологиялық әсерлері
Изофлавонның антиоксидант және антигельминт ретінде қызмет етуінен басқа, көптеген изофлавондар жануарлар мен адам эстроген рецепторларымен өзара әрекеттесіп, организмде эстроген гормонынан туындайтын әсерлерге ұқсас әсерлер тудырады. Изофлавондар гормоналды емес әсерлерді де тудырады.
PPAR- дің белсенділігі
Генистеин және дайдезин изофлавондары барлық үш PPAR изоформалары α, δ және γ- мен байланысып, транзактивтендіреді. Мысалы, мембраналық байланыстағы PPARγ байланысу сынағы генистеин PPARγ лигандының байланысу доменімен тікелей әрекеттесе алатынын және өлшенетін Ki 5, 7 мМ екенін көрсетті. Гендік репортерлік сынақтар 1 мен 100 мм арасындағы концентрациядағы генистеин KS483 мезенхималық прогенерлік жасушаларда, сүт безі қатерлі ісігінің MCF 7 жасушаларында, T47D жасушаларында және MDA MD 231 жасушаларында, мысық макрофагтарында RAW 264, 7 жасушаларында, эндотелий жасушаларында және Hela жасушаларында дозаға тәуелді түрде PPAR- ларды белсендіретінін көрсетті. Бірнеше зерттеулер ER және PPAR бір- біріне әсер ететінін және осылайша дозаға тәуелді түрде әртүрлі әсерлерді тудыратындығын көрсетті. Генистиннің соңғы биологиялық әсерлері осы плейотрофтық әсерлердің арасындағы тепе-теңдікпен анықталады.
Тирозинкиназа ингибиторы
Генистиннің негізгі белгілі белсенділігі тирозинкиназа ингибиторы, көбінесе эпидермалық өсу факторы рецепторының (EGFR) ингибиторы. Тирозинкиназалар олардың сер/тр әріптестерінен аз таралған, бірақ жасушалардың өсуі мен көбеюінің барлық сигналды каскадтарына қатысады.
Редокстық белсенділік: тек антиоксидант емес
Генистин көптеген басқа изофлавондарға ұқсас тікелей антиоксидант ретінде әрекет ете алады және осылайша тіндердегі еркін радикалдардың зиянды әсерін жеңілдетуі мүмкін. Генистеиннің дәл сол молекуласы басқа көптеген изофлавондарға ұқсас, еркін радикалдар туғызу арқылы ДНК тұрақтылығын сақтау үшін маңызды фермент - топоизомераза II-ді улайды. Адам жасушалары генстеин әсерінен пайда болатын Nrf2 детоксикациялық факторды іске қосады. Бұл жол генистеиннің аз мөлшерде денсаулықты сақтау қасиеттеріне жауап бере алады.
Артқылық
Флемингия вестита өсімдікінің түбірлі қабығының экстракты - Үндістанның Хаси тайпаларының дәстүрлі антигельминті. Оның антигельминттік белсенділігін зерттеу кезінде генистеин құрттарды жоюға жауапты негізгі изофлавон болып табылды. Кейіннен генистеиннің құс тұяғы Raillietina echinobothrida және қой бауыры Fasciola hepatica сияқты ішек паразиттеріне қарсы жоғары тиімділігі дәлелденді. Ол антигельминттік белсенділігін гликолиз және гликогенолиз ферменттерін тежеу арқылы, сондай- ақ паразиттердегі Ca2+ гомеостазын және NO белсенділігін бұзады. Сонымен қатар, адамда кездесетін эхинококк multilocularis және E. granulosus metacestodes сияқты тасқабақтарда генистеин және оның туындылары Rm6423 және Rm6426 күшті цестоцидтер екені зерттелді.
Атеросклероз
Генистин қабыну факторларының әсерінен пайда болатын қан тамырлары эндотелийлік кедергісінің бұзылуынан қорғайды және лейкоциттердің эндотелийлік өзара әрекеттесуін тежеп, содан кейін атеросклероз патогенезінің негізгі оқиғасы болып табылатын қан тамырларының қабынуын реттейді.
Қатерлі ісікпен байланысы
Генистин және басқа да изофлавондар ангиогенезді тежеушілер ретінде анықталды және олар қатерлі ісік жасушаларының бақылаусыз өсуін тежеуге мүмкіндік береді, бұл, әрине, ағзадағы жасушалар бөлінуін және жасушалардың тіршілігін реттейтін заттардың белсенділігін тежеу арқылы (өсу факторлары). Түрлі зерттеулер генстеиннің орташа дозада қолданылуы простата, жатыр мойны, ми, сүт және жоғарғы ішек қатерлі ісіктеріне кедергі келтіретінін анықтады. Фитоэстрогенді қолданудың уақыты да маңызды. Белгілі бір лимфоциттердің тыныс күйден (G0) жасуша циклының G1 фазасына өтуі генистеинге ерекше сезімтал екендігі авторларды бұл изофлавон иммунодепрессант болуы мүмкін деген тұжырымға әкелді. Генистин пре- В клеткаларын анти CD19 антителосымен конъюгациялау арқылы селективті түрде нысанаға алу үшін қолданылды. Кеміргіштерде жүргізілген зерттеулер генистеиннің лейкемияны емдеуде пайдалы екенін және оны кейбір басқа лейкемияға қарсы дәрілермен бірге олардың тиімділігін арттыру үшін қолдануға болатынын анықтады.
Эстроген рецепторлары қатерлі ісіктің көбірек байланысы
17β эстрадиолға (эстрогенге) ұқсас құрылымы болғандықтан, генистеин онымен бәсекелесе алады және эстроген рецепторларына байланады. Алайда генистеиннің эстроген рецепторына деген афинитеті эстроген рецепторына деген афинитеттен әлдеқайда жоғары. In vitro және in vivo зерттеулер генистиннің кейбір ER экспрессивті сүт безі қатерлі ісіктерінің өсу жылдамдығын арттыра алатынын растайды. Эстрогенге тәуелді сүт қатерлі ісігінің таралу жылдамдығын арттыратын генистиннің эстрогенге қарсы антигенмен бірге қолданылмаған кезде пайда болғаны анықталды. Сондай- ақ, бұл препараттың сүт безі қатерлі ісігін емдеуде жиі қолданылатын тамоксифен және летрозол препараттарының тиімділігін төмендететіндігі анықталды. Генистиннің қатерлі ісік жасушаларына қарсы иммундық реакцияны тежейтіндігі анықталды, бұл олардың тіршілік етуіне мүмкіндік береді.
Еркектердегі әсері
Изофлавондар эстроген сияқты әрекет етіп, әйелдердің ерекшеліктерін дамытуды және сақтауды ынталандырады немесе эстрогеннің туыстарын пайдаланудан жасушаларды бөгеді. In vitro зерттеулер генистеиннің белгілі бір деңгейде ұрық жасушаларының апоптозын тудыратындығын көрсетті, осылайша оның ерлердің құнарлылығына әсер етуі мүмкін екендігі туралы алаңдаушылық тудырады; дегенмен бір зерттеуде изофлавондардың "зерттеу кезеңінде эндокриндік өлшемдерге, ұрық жасушасының көлеміне немесе ұрық параметрлеріне байқалатын әсері жоқ" деп анықталды. дені сау еркектерге 2 ай бойы изофлавон қоспаларын күнделікті қабылдады.
Карциногендік және уыттылық әлеуеті
Генистин, басқа флавоноидтармен қатар, кейбір химиялық емделетін қатерлі ісікке қарсы дәрілерге ұқсас, күшті топоизомераза ингибиторы болып табылды. етопозид пен доксорубицин. Жоғары дозада ол қалыпты жасушаларға қатты улы әсер етеді. Ол қанның дақылдалған түбірлі жасушаларының ДНК- сін бұзады, бұл лейкемияға әкелуі мүмкін. Жүктілік кезінде генистинді басқа флавоноидтармен бірге қолдану сәбидегі лейкемияның қаупін арттырады деп күтілуде.
Санфилиппо синдромын емдеу
Генистин Санфилиппо синдромы кезінде гликозаминогликандардың патологиялық жиналуын азайтады. Жануарлардағы in vitro зерттеулер мен клиникалық эксперименттер генистиннің жеткілікті дозасы аурудың симптомдарын жеңілдетуге мүмкіндік береді. Генистиннің ми жасушаларына да улы әсері бар екені анықталды. Генистиеннің көптеген жолдарын ынталандырудың ішінде аутофагия ауруда автофагияның елеулі түрде бұзылуынан заттың байқалатын тиімділігін түсіндіре алады.
Танымдық
50 жастан асқан итальяндықтарды зерттеу барысында генстеинді көп тұтынушылар когнитивтік бұзылудың аз мүмкіндігі бар екені анықталды.