Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Дар-Фертит (Дар-Фартит) - Дарфурдың оңтүстігіндегі (Дар-Фур) және қазіргі Орталық Африка Республикасының шығысындағы биік жерлердің шығысындағы, Ақ Ніл өзенінің қоныстары бар таулы жерлер үшін тарихи термин. Бұл аймаққа оңтүстік-батыс Судан мен солтүстік-батыс Оңтүстік Суданның бөліктері кірді. Қазіргі заманда Фертит - Оңтүстік Суданның Бахр-эль-Газалдағы диңке, араб, луо, фур емес тайпалар мен тайпаларға арналған сөз. Бұл топтар әр түрлі тілдерде сөйлесе де, тайпааралық зорлық-зомбылық тарихы болса да, олар уақыт өте келе бірігіп келеді, көбінесе динка халқына қарсылық танытудан. Тарихи жағынан және қазіргі уақытқа дейін бұл аймақта көптеген этностар мен тілдер өмір сүрді, олардың кейбіреулері 1800 жылға дейін, ал басқалары содан бері көшіп келді. Дар-Фертит ешқашан бірлікте тұрған мемлекет болған емес. 1840-шы жылдарға дейін қазіргі Оңтүстік Суданның қалған бөлігімен бірге, кез-келген мемлекет, әсіресе қазіргі оңтүстік Чад пен Орталық Африка Республикасының солтүстігін (олардың ішінде Дар Фур, Дар Рунга, Уаддай, Дар әл Кути және т.б.) толтырған құлға негізделген экономикасы бар мұсылман сұлтандарының талабы болмаған. Сол уақыттан кейін Осман империясының доманы болған Мысыр ақ Ніл бойымен, содан кейін батысқа қарай кеңейіп, ақырында 1873 жылы аймақты өзіне қосып алды. Қазіргі Дар-Фертит көбінесе Бахр-эль-Газалдағы Рага округінің батыс бөлігін құрайды. Фертиттер Батыс Экваторияның солтүстік-батыс бөлігінде және Солтүстік Бахр-эль-Газальдың солтүстік-батыс бұрышында да тұрады.
Dār Fertit (also spelled Dar Fartit) is a historical term for the lowlands south of Darfur (Dar Fur) and east of the highlands in the east of the modern day Central African Republic that contain tributaries of the White Nile River. This region included parts of southwestern Sudan and northwestern South Sudan. In the present era, Fertit is a catch all word for non Dinka, non Arab, non Luo, non Fur groups and tribes in Western Bahr el Ghazal, South Sudan. Even though these groups often speak different languages and have a history of inter tribal violence, they have become more unified over time, mostly out of opposition to the Dinka people. Historically and down to the present, the region has been home to many ethnic groups and languages, some going back before 1800, others having migrated there since then. Dar Fertit has never been a united polity. Until the 1840s it, along with the rest of modern day South Sudan, was unclaimed by any state, in particular the Muslim sultanates with slave based economies that filled modern day southern Chad and the northern Central African Republic (among them Dar Fur, Dar Runga, Waddai, Dar al Kuti, etc.). After that time, Egypt, then a domain of the Ottoman Empire, steadily expanded up the White Nile and then westwards, eventually annexing the region in 1873. Today's Dar Fertit consists mostly of the western part of Raga County (pronounced 'raja') in Western Bahr el Ghazal. The Fertit also live in the northwestern part of Western Equatoria and in the northwesternmost corner of Northern Bahr el Ghazal.
Тарих
Бұл аймақ және сол ендіктердегі көршілес аймақтарда жауын-шашын кезінде өту мүмкін емес болып табылатын қас-қабаты бар. 1700 жылдан бастап Дар Фур және басқа мұсылман сұлтандары бұл аймаққа құлдар үшін шабуыл жасады немесе сол жердегі қауымдастықтардан құлдарды алды. "Фертит" атауы, оның этимологиясы тарихқа жоғалып кетті, Дар Фурдың оңтүстігінде тұратын халықтарға қолданылды және мұсылман еместерді, заңды түрде құлдыққа түскен адамдарды білдірді. 1800 жылдары батыс пен солтүстіктен адамдар мен халықтар құл шабуылдарынан құтылу үшін "Дар-Фертитке" қашты. Мысыр қазіргі Оңтүстік Суданға дейін кеңейген сайын, жеке саудагерлерге пил сүйегі мен құлдарды жинауға рұқсат берді. Бұл саудагерлер Зариба деп аталатын өздері салған бекіністерден жұмыс істеді. 1800 жылдардың ортасында осы саудагерлердің бірі әл-Зубайр Дар-Фертитті басып алып, оны өзінің жеке меншігіне айналдырды. Оның зарибасы, Деим Зубейр (Зубайрдың лагері) қазіргі заманғы осы есімді қаланың өзегі болды.
The region, and adjacent regions at the same latitudes, have an inhospitable terrain which becomes impassable during the wet season. From the 1700s on, Dar Fur and other Muslim sultanates would raid this region for slaves or would levy slaves from the communities there. The name "Fertit", whose etymology has been lost to history, came to be applied to the populations living south of Dar Fur, and it signified non Muslims, people who were legally enslavable. Throughout the 1800s, individuals and peoples from the west and north fled to "Dar Fertit" seeking escape from slave raids. As Egypt expanded into what is now South Sudan, it granted concessions to private merchants for gathering ivory and slaves. These merchants operated out of forts they constructed, called zaribas. For a time in the mid 1800s, one of these merchant warlords, al Zubayr, conquered Dar Fertit and made it his personal domain. His zariba, Deim Zubeir (Zubayr's Camp), was the nucleus of the modern town of the same name.