Кіріспе

2004 жылы Хайямда жүк пойызының жолдан шығып, жарылуы Нейшапур пойызы апаты - 2004 жылы 18 ақпанда Нишапур маңындағы Хайям ауылында болған үлкен жарылыс. Түн ортасында қашықтан жүретін пойыз вагондары қоғамдастыққа соқтығысып, жарылып, Иранның ең қасіретке ұшыраған темір жол апатына әкеліп соққан кезде 300-ге жуық адам қаза тауып, бүкіл ауыл қираған. Қалай болғаны әлі де түсініксіз, қалайда тоқтаған пойыз босатқышы мен күзетшісі жоқ, ұзақ жол жүріп кетті.

Оқиғаның басталуы

Оқиға Нишапур қаласында басталды, онда күкірт, тыңайтқыш, бензин және мақта жүретін 51 темір жол вагоны Әбу Муслим станциясындағы жолдың бойындағы жолдан шығып, қайырымдылықтан шығып, Хайям қаласына дейін дөңгелектермен құлап түсті. Апат кезінде вагондарда немесе бортта ешкім болған жоқ. Жергілікті құтқарушылар апат болған жерде қалғандарды құтқару үшін және апаттан шыққан шағын өрттерді сөндіру үшін көрші қалалардан келді.

Химиялық ақау

Вагондардағы заттардың барлығы жарылғыш немесе тұтанатын (егерде Иран темір жол басқармасы олардың ешқайсысын оқиғаға дейін "қауіпті" деп санамаса да) және апаттан кейін ағып кеткен. Шағын өрттер тараған сайын, жергілікті тұрғындардың үлкен тобы, соның ішінде бірнеше жергілікті саясаткерлер мен жоғары лауазымды теміржол қызметкерлері, апаттық операцияны көруге жиналды.

Жарылыс

Тазалау операциясы кезінде вагондардағы жүк жарылды. Жарылыс 180 тонна ТНТ-ға тең болды деп хабарланған Хайямды қиратып, жақын маңдағы Айшабад, Дехнов және Тақиябад қалаларына қатты зақым келтірді және Машхад қаласында сезілді. Бүкіл ауыл қираған, жергілікті апаттан құтқару қызметі мен үкімет қызметкерлерінің барлығы жарылыстан қаза тапқан немесе ауыр жарақат алған. Пойыздың қираған жері мен ауыл суық ауа райына қарамастан бірнеше күн бойы өртеп, жарылып жатты.

Өлім-жітім

Мемлекеттік органдар 295 адамның өлгенін және 460-тан астам адамның жарақаттануын анықтады, оның ішінде 182 құтқарушы және мемлекеттік қызметкер.

Ислам революциялық күзет корпусы

Жарылыстан кейін Ислам революциялық гвардиясының әскерлері шақырылды және қауіпсіздікті қамтамасыз ете алды, ал жүздеген құтқарушылар жараланғандарға, тұтқында қалғандарға, жоғалғандарға және өлгендерге көмек көрсетуге жіберілді. Бес ауыл "жойылды" деп сипатталды.

Себеп

"Жер сілкінісі" вагондарды қозғалтты деген алғашқы мәліметтер сәтте сенімсіз болып қалды, ал тергеулер әлі күнге дейін вагондардың Нишапурдан Хайямға қалай өздігінен бара алатынын, неге соншалықты көп жанғыш жүктер сақталып, бірге тасымалданатынын және неге апаттың егжей-тегжейі ертерек анықталмады, мүмкін эвакуацияны ұйымдастыру үшін уақытында. Иранның көлік министрі Ахмад Хоррам оқиғадан кейін көп ұзамай мәлімдемесінде апатқа табиғи себептер себеп бола алмағанын және вагондардың тоқтаған жерінен босауына теміржол қызметкерлерінің құзырсыздығы немесе қаскөйлігі себеп болғанын анықтау үшін тергеу жүргізіліп жатқанын хабарлады.