Кіріспе
Бутанның патшалық отбасы Ванчук әулеті 1907 жылдан бері Бутанның Друк Гьялпо ("Аждаһа патшасы") мұрагерлік позициясын ұстап келеді. Біріктіруден бұрын Вангчук отбасы Дункар Чоджи ұрпақтары ретінде Тронгса округін басқарды. Олар басқа аймақтық иелерді жеңіп, Британ империясының ықыласына ие болды. Билікті нығайта отырып, Тронгса Гонсаның 12-ші Пенлопы Угьен Вангчук Друк Гьялпо болып сайланды, осылайша әулеттің негізін қалады. Бутанның патшалық отбасының басшысы Друк Гьялпоның лауазымы ағылшын тілінде көбірек Бутан патшасы деп аталады, алайда "Друк Гьялпо" сөзбе-сөз "Аждаһа патшасы" (немесе аз таралған "Аждаһалар патшасы" немесе "Түндіргі Аждаһа патшасы") деп аударылады. Ванчук әулеті Бутандағы үкіметтік билікті басқарды және оның алғашқы екі монархы кезінде Британ империясы мен Үндістанмен қарым-қатынас орнатқан. Үшінші, төртінші және бесінші (қазіргі) монархтар патшалықты демократияға, орталықсыздандыруға және дамуға бағыттады.
The Wangchuck dynasty have held the hereditary position of Druk Gyalpo ("Dragon King") of Bhutan since 1907. Prior to reunification, the Wangchuck family had governed the district of Trongsa as descendants of Dungkar Choji. They eventually overpowered other regional lords and earned the favour of the British Empire. After consolidating power, the 12th Penlop of Trongsa Gongsar Ugyen Wangchuck was elected Druk Gyalpo, thus founding the dynasty. The position of Druk Gyalpo – who heads the royal family of Bhutan – is more commonly known in English as the King of Bhutan, however "Druk Gyalpo" would be translated literally as "Dragon King" (or less commonly, "King of the Dragons", or "Thunder Dragon King")
The Wangchuck dynasty ruled government power in Bhutan and established relations with the British Empire and India under its first two monarchs. The third, fourth, and fifth (current) monarchs have put the kingdom on its path toward democratization, decentralization, and development.
Шығу тегі
Бутанның ертедегі теократиялық тибеттік қос басқару жүйесі кезінде орталық үкіметтің тиімділігі төмендеуі Шабдрунгтың кеңсесінің Шабдрунг Нгаванг Намгьялдың 1651 жылы қайтыс болғаннан кейін іс жүзінде ыдырауына әкелді. Екілік үкімет жүйесінде Деси немесе уақытша билеушілер азаматтық басқаруды, ал Дже Кхенпос діни істерді қолға алды. Екі мұрагер Шабдрунг - Нгаванг Намгьялдың ұлы (1651) және өгей ағасы (1680) - Друк Деси мен Дже Кхенпоның бақылауында болды, бірақ сөйлеу, ақыл-ой және дене бейнелерін бейнелейтін бірнеше Шабдрунг инкарнацияларының жаңашылдығы арқылы билік одан әрі бөлінді. Өсе келе әлемдік аймақтық иелер (пенлоптар мен дзонгпондар) Шабдрунг пен Тибет пен Моңғол империясының шабуылдарынан туындаған азаматтық соғыс аясында билік үшін жарысты. Тронгса мен Пароның пенлоптары және Пунаха, Тхимпху және Вангдуе Пходрангтың дзонгпондары аймақтық үстемдік үшін бәсекелесте айрықша көрнекті тұлғалар болды. Чоголь Минжур Тенпа (1613-1680) Шабдрунг Нгаванг Намгьял тағайындаған Тронгсаның (Тонгсаб) алғашқы Пенлопы болды. Ол Тибеттің Мин-Чхуд қаласында Дамчхо Лхундруб қаласында дүниеге келді және бала кезінен бастап монастырь өмірін өткізді. Тонгсаб болып тағайындалғанға дейін ол Умзи (Песняр) лауазымында болды. Шабдрунгтың сенімді ізбасары Минжур Тенпа Бумтанг, Лхунце, Трашиганг, Чемганг және Тронгса Дзонгтың басқа иелерін бағындыруға жіберілді. Осылай жасағаннан кейін Тонгсаб өзінің шығыстағы билігін сегіз аймаққа (Шахо Хорло Цегей) бөлді, оларды дунгпалар мен кутшабтар (мемлекеттік қызметкерлер) бақылады. Ол Жакар, Лхунце, Трашиганг және Жемганг дзонгтарын салған. Осы саяси ландшафтта Ванчук отбасы Бутанның орталық бөлігіндегі Бумтан аймағынан шыққан. Отбасы Nyö кланына жатады және Бутанның Nyingmapa қасиеттісі Пема Лингпадан тараған. Нё кланы жергілікті аристократия ретінде пайда болды, бұл Бутанға шабуыл кезінде Тибет жағында болған көптеген ежелгі тибеттік аристократиялық отбасыларды алмастырды. Осылайша, клан Тронгсаның Пенлопасының тұқым қуалайтын орнын, сондай-ақ маңызды ұлттық және жергілікті мемлекеттік лауазымдарды иеленді. Тронгсаның Пенлопы орталық Бутанды басқарды; Пардың бәсекелес Пенлопы батыс Бутанды басқарды; және дзонгпондар өздерінің дзонгтарын қоршаған аумақтарды басқарды. Пэноп Паро, Тронгсадан айырмашылығы, Друк Дезидің орталық үкіметі тағайындаған лауазым болды. Пароның Пенлопының батыс аймақтарында табысты сауда жолдары болғандықтан, ол аристократиялық отбасылардың арасында бәсекеге айналды. Бұл кезеңнің батыс және орталық Бутан арасындағы және оның ішінде Тибет пен әсіресе Британ империясының сыртқы күштерімен бірігіп, Тронгсаның Пенлопының үстемдігі үшін жағдай жасады. Ұлыбританияны жақтаған Пенлоп Угьен Вангчук 1882 және 1885 жылдар аралығында бірқатар азаматтық соғыстар мен көтерілістерден кейін Тибет жақтауы және Ұлыбританияға қарсы Паро Пенлоптарына қарсы жеңіске жетті. 1881 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Угьен Вангчук Тронгсаның Пенлоп лауазымы үшін қақтығысқа түсті. 1882 жылы 20 жасында Бумтанг пен Тронгсаға аттанған, Пародан басқа Тронгсаның Пенлопасын жеңіп алған. 1885 жылы Угьен Вангчук Пунха мен Тымпху дзонгпендері арасындағы қақтығысқа араласып, екі жақты да босатқан және Симтоха дзонгты басып алған. Осы уақыттан бастап Дези қызметі тек рәсімге айналды. Тронгсаның Пенлопа немесе Чотсе Пенлопа, Тронгсаның басқа аты, мұрагерлік княздер жалғастырды. Бутанның патшасы ретінде Угьен Вангчук Пунаха келісімін (1910) бекітті, оның негізінде Ұлыбритания Бутанның тәуелсіздігіне кепілдік берді, Бутан Корольдік үкіметін стипендияға ие етті және Бутанның сыртқы қатынастарын бақылауға алды. Таққа отырғызылғаннан кейін Ұйген 1911 жылы британдық Дели Дурбар алтын медаліне ие болды; 1911 жылы Үндістан жұлдызы орденінің кавалер-командующийы (KCSI); және 1921 жылы Үнді империясының орденінің кавалер-көпші командующийы (GCIE). 1926 жылы Угьен Ванчук патша қайтыс болды. Екінші патша Джигме Вангчуктың (1926-1952 жж.) билігі үнемі күшейіп келе жатқан орталық үкімет пен инфрақұрылымның дамуының басталуымен сипатталды. Бутан сонымен қатар екіжақты достық туралы келісім бойынша Үндістанмен алғашқы дипломатиялық қарым-қатынасын орнатты, ол негізінен бұрынғы Пунаха келісімінен кейін қалыптасқан. Үшінші патша Джигме Дорджи Ванчук (1952-1972) Англия мен Үндістанда білім алғаннан кейін 16 жасында таққа отырды. Үшінші патшаның тұсында Бутан саяси және құқықтық реформаларды жүргізіп,...