Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлы Отан соғысы кезінде 1945 жылғы Екінші дүниежүзілік соғыс. Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі шайқас
1945 battle of World War II, during the Great Patriotic War. the battle during World War II
1945 жылғы 6 сәуір
Фронттың оңтүстік секторында шабуыл күн шыға бастады, үш сағатқа созылған ауыр оқ атыс болды, содан кейін алғашқы шабуыл толқыны болды. Кеңес атқылаушы дивизиялары тез арада бірінші қорғаныс желісінен өтті, өйткені оның қорғаушылары негізінен жойылып, қалғандары бірнеше күндік қатаң бомбалаудан кейін деморализацияланды. Түске қарай кеңестердің жетекші полктары екінші қорғаныс сызығына жетті, онда олардың ілгерілеуі күшейген қарсылықпен тоқтатылды, бұл кеңес командирлерін резервтік күштерін пайдалануға мәжбүр етті. Үш сағаттан кейін екінші қорғаныс желісі бірнеше жерде басып алынды. Әсіресе, Форт-От маңында жанжал қызу жүрді. 19 ғасырдың соңында салынған және содан бері жаңғыртылған қамалдың қалың қабырғалары, айтарлықтай атыс күші және терең ормен қоршалған, бұл фронталды шабуылды мүмкін емес етті. Қалың артиллерия атысына қарамастан, оның қорғаушылары қабырғаларға жақындауға тырысудың кез келгеніне жол бермеді. Тек қараңғыда ғана Кеңес әскерлері орға жетіп, қабырғаларды бұзып шығуға ұмтылатын жарылғыш заттарды қолдана бастады. Солтүстіктегі негізгі шабуыл осі бір уақытта басталды. Түске қарай бірінші қорғаныс желісі құлап, екінші желі қатты сілкініп, бірнеше жерде сынған. Алайда, түстен кейін ілгерілеу баяулай бастады, әсіресе оң жақ флангіде, қаланың батыс шетінде орналасқан неміс күштері (Самланд тобы деп аталатын) бірнеше флангтық шабуыл жасауға тырысты. Бес форт бүкіл Кенигсберг позициясының ең жақсы бекінісі деп танылған, ол күшті қарсылық нүктесін құрады. Мұндай жағдайға тап болған кеңес қолбасшылары оны қоршап алып, артта қалдырып, арткы қарауыл әскерлеріне жаңа шабуылға дайындалуға уақыт қалдырды. Түске қарай ұрыс тоқтап, екі жаққа да өздерінің желілерін нығайтуға, күштерін қайта топтастыруға және резервтерді майдан шебіне әкелуге мүмкіндік берді. Бұл алғашқы күннің нәтижесі әртүрлі болды, өйткені кеңестік прогресс күтілгендей жақсы болмады. Алайда қала қорғанысы да, қорғаушылардың моральдық жағдайы да қатты қиындады, әскерлер, оның ішінде офицерлер де, мезгіл-мезгіл беріле бастады. Шабуылдың алғашқы күні ауа райының нашарлауы совет әскерлеріне дәлдікпен бомбалауды қалағандай тиімді қолдануға кедергі болды. Сонымен қатар, тіпті бекіністі болған жағдайда да, осы күні совет әскерлері жаулап алған жер орталық қаладағыдай тығыз қоныстанбаған, бұл қалалық соғысқа байланысты проблемаларды азайтты.
In the southern sector of the front, the assault began at sunrise with heavy shelling, enduring three hours, trailed by the primary assault wave. The Soviet rifle divisions quickly went through the first defense line, because its defenders had been largely eliminated and the remainder were demoralized by several days of intense bombing. By noon, the Soviet leading regiments reached the second defensive line, where their progression was halted by stronger opposition, forcing Soviet commanders to use their reserve forces. Three hours later, the second defense line was overrun in several places. An especially bitter fight raged in the vicinity of Fort Eight. Built at the end of the 19th century and modernized since, the fort had thick walls, considerable firepower and was surrounded by a deep moat, making a frontal assault almost impossible. Despite heavy artillery fire, its defenders prevented any attempt to approach the walls. Only at dusk were Soviet forces able to reach the moat and start using explosives to try to breach the walls. In the main attack axis in the north, the attack started at the same time. By noon, the first defense line had fallen and the second line was badly shaken and broken in several places. In the afternoon, however, progress became increasingly slow, especially on the right flank, where German forces stationed in the western outskirts of the city (the so called Samland Group) attempted several flanking attacks. Fort Five, claimed to be the best fortification of the entire Königsberg position, formed a strong resistance point. In front of such a situation, Soviet commanders decided to surround it and leave it behind, leaving the rear guard troops time to prepare a new assault. At dusk the battle stalled, allowing both sides to consolidate their lines, regroup their forces and bring reserves to the front line. This first day had mixed results, since Soviet progress was not as good as expected. However, both city defenses and the defenders' morale were seriously shaken, and troops, including officers, began to surrender periodically. During this first day of assault, bad weather prevented the Soviet troops from using precision bombing with as much effect as they would have liked. Additionally, even fortified, the terrain conquered by the Soviet troops during this day was not so densely populated as the central city would be, reducing problems associated with urban warfare.
1945 жылғы 7 сәуір
Түнде неміс әскерлері соңғы резервтерін пайдаланып, бірнеше рет қарсы шабуыл жасауға тырысты. Екі жақта да ауыр жарақаттар мен ауыр шығынға қарамастан, қарсы шабуылдар тоқтатылды. Фронттың ең белсенді бөлігі әлі де Самланд тобымен бетпе-бет келген, ондаған осындай қарсы шабуылдар жасалды. Жақсы ауа райы Қызыл Армияға күндізгі дәлдікті бомбалауды жақсы пайдалануға мүмкіндік берді. Балтық флотының авиациясымен қолданатын 1-ші, 3-ші және 15-ші әуе әскерлеріне жататын бірнеше жүздеген бомбалаушылар қала орталығын және Самланд тобының көпірлерін бомбалады. Сол уақытта Кеңес әскерлері қоршап тұрған Сегіздік форты әлі де берік қарсылық білдіретін жер болды. Бірнеше рет сәтсіз шабуылдан кейін, әлдеқайда айлакер жоспар жасалды. Түтін экрандарын пайдаланып, жаудың жақындауын жасырып, жалынға қарсы қаруларды қолданып, қорғаныс позицияларын әлсіретті. Сыртқы қорғанысы әлсірегеннен кейін, жаппай майдан шабуылдары басталды. Ақыры шабуыл сәтті аяқталып, гарнизонның қалған бөлігі берілді. Күндіз 11-ші гвардиялық армия Прегель өзеніне жетуге тырысты, оңтүстік жақтағы барлық қарсылықты жойды. Алайда олардың алға жылжуы қаланың орталық бөлігінде баяулады, онда әрбір ғимаратты қорғаушылармен бірге сөзбе-сөз бөлшектеу керек болды. Әсіресе, басты теміржол вокзалында және оның платформаларында қатал шайқас болды, онда әрбір вагон атыс нүктесіне айналды, ал кеңес әскерлері үлкен шығынға ұшырап, алға жылжу үшін броня мен қару-жарақ қолдауына ие болды. Тек кешке қарай аймақ толығымен бейтараптандырылды, бұл шабуылшыларға үшінші ішкі қорғаныс периметріне жақындауға мүмкіндік берді, бұл қаланың орталығына кіруді қорғады. Солтүстіктегі Бес форт қарсылық білдірудің мықты бөлігі болып шықты. Кеңес саперлері ақыры қабырғалардың түбінде жарылғыш заттарды орналастырып, оларды бұзып, тікелей шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Форт-Сегізге шабуыл жасағанда сияқты, фортта да қатал жау соғысы басталды, ол түн бойы жалғасып, таңертең соңғы әскерлер берілсе ғана тоқтады. Күннің соңында қарсылық көрсетудің ешқандай пайдасы жоқ екенін көріп, генерал Отто Лаш радио арқылы Адольф Гитлер штабына хабарласып, берілуге рұқсат сұрады. Гитлер: "Соңғы сарбазға дейін күресу керек" деп жауап берді.
During the night, the German troops attempted several counterattacks, using their last reserves. Despite the bitter engagements and heavy losses on both sides, the counterattacks were driven off. The most active part of the front was still the one facing the Samland group, where a dozen such counterattacks were attempted. Better weather conditions allowed the Red Army to make good use of daylight precision bombing. Several hundred bombers belonging to 1st, 3rd and 15th Air Armies, supported with Baltic Fleet aviation, bombarded the downtown and the Samland Group's bridgeheads. Meanwhile, Fort Eight, blocked by Soviet troops, was still a strong pocket of resistance. After several unsuccessful attacks, a more cunning plan was developed. Using smoke screens to conceal their approach and flamethrowers to weaken the defense positions, several hundred men managed to cross the moat and enter the fortress, where bitter close combat began. Once the outer defenses were weakened, a massive frontal assault began. Finally, the assault succeeded and the remainder of the garrison surrendered. During the day, the 11th Guards Army sought to reach the Pregel river, eliminating all resistance on the southern side. However, their advance was slowed in the central area of the city, where every building had to be literally taken apart along with its defenders. A particularly bitter skirmish took place in the main railway station and its platforms, where almost every railcar was transformed into a firing point, and Soviet troops had to use armor and gun support to advance, taking heavy losses. Only by dusk was the area completely neutralized, allowing the attackers to approach the third inner defence perimeter, protecting the entrance to the city centre itself. In the north, Fort Five proved to be a strong pocket of resistance as well. Soviet sappers finally managed to place explosives at the base of the walls, breaching them and allowing for a direct assault. As with the assault on Fort Eight, bitter close combat began in the fort, lasting all night and ceasing only in the morning when the last troops surrendered. At the end of the day, seeing that further resistance was pointless, General Otto Lasch radioed Adolf Hitler's headquarters and asked for permission to surrender. Hitler's answer was "fight to the last soldier".
1945 жылғы 8 сәуір
Түнде Прегельді 11-ші гвардиялық армия кесіп өтті және таңертеңге дейін жаудың атысына қарамастан қарама-қарсы жағалауда толық көпір басы құрылды. Солтүстікке қарай алға жылжуды жалғастыра отырып, олар солтүстік әскерлерімен қосылып, қоршауды аяқтады және Самланд тобының қаладан алыстауын болды. Түстен кейін маршал Александр Василевский қорғанысқа шыққандарды тағы да берілуге шақырды. Бұл ұсыныс қабылданбады және неміс күштері қоршаудан шығуға тырысты, қала орталығынан да, Самланд көпірінен де шабуыл жасады. Соңғысы тоқтатылғанға дейін бірнеше шақырымға дейін алға жылжуға қол жеткізді. Тағы бір шабуыл дайындалса да, немістердің әуе қорғанысының жоқтығы кеңестердің Ілюшин Ил-2 шабуыл ұшақтарына көп сандаған әскерлерді жоюға мүмкіндік берді. Бұл жорықта кеңес авиациясы өте тиімді болды. Күннің соңында Самланд тобының қоршаудан шығу әрекеті бекер болатыны белгілі болды. Алайда, жеңіске жетпеді, өйткені қала орталығында 40 000 адам гарнизонға орналасты, ол үнемі қатты оқ атудың құрбаны болды.
During the night, the Pregel was crossed by the 11th Guards Army and despite enemy fire by dawn a full bridgehead was established on the opposite bank. Continuing their advance northwards, they linked up with the northern troops, completing the encirclement and cutting off the Samland group from the city. In the afternoon, Marshal Aleksandr Vasilevsky once again asked the defenders to surrender. This offer was refused and the German forces attempted to break out of the encirclement, attacking both from the city centre and the Samland bridgehead. The latter managed to advance several kilometres before being stopped. Although another attack was prepared, the Germans' lack of air defenses allowed Soviet Ilyushin Il 2 ground attack aircraft to destroy a large number of troops. During this campaign, Soviet aviation generally proved very effective. By the end of the day, it was clear that any attempt by the Samland group to break out of the encirclement would be pointless. However, victory was nowhere near, as almost 40,000 men were garrisoned in the city centre, which was regularly subjected to heavy shelling.
1945 жылғы 9 сәуір
Соңғы күні қоршауға алынған неміс қорғанышы жеңіліп, қорғаныс үйлестірілуі бұзылып кетті. Толық жеңілгеннен кейін әрі қарай қарсы тұрудың пайдасыз екенін түсінген Отто Лаш өз бастамасымен тапсырылу туралы келіссөздер жүргізу үшін елшілерін жіберуді шешті. Сағат 18:00-де елшілер Кеңес шекарасына жетіп, делегация Лаштың бункеріне жіберілді. Түн ортасына дейін сәл уақыт қалғанда, берілу туралы хабар келді.
During the last day of the battle, the besieged German defenders were overwhelmed and the defence coordination fell apart. Having been comprehensively defeated, and in the realisation that further resistance was futile, Otto Lasch decided on his own initiative to send emissaries to negotiate the surrender. At 18:00, the emissaries arrived at the Soviet lines, and a delegation was sent to Lasch's bunker. Shortly before midnight, the surrender was acknowledged.
Салдары
Қаланың 80% -ға жуығы жойылған; алдымен 1944 жылдың тамызында Корольдік әуе күштері, содан кейін 1945 жылдың сәуірінде совет бомбалауымен. Операция барысында Германияның Шығыс Пруссия тобының негізгі күштері жойылды. Тек Самланд әскер бөлімшесі ғана жұмыс істеді, бірақ 25 сәуірде Кеңес әскерінің Самланд шабуылдары кезінде жойылды. Операция Кеңес армиясы үшін үлкен жетістік болды, себебі қатты бекіністі бекіністі басып алу кезінде болған салыстырмалы түрде аз зардап шекті. Мәскеуде қолға түсіруді 324 артиллериялық сальвамен атап өтті. "Кенигсбергті басып алған үшін" медалі құрылды және Кенигсберг операциясы бойынша 98 әскери бөлім аталды. Соғыстан кейін Шығыс Пруссияның солтүстік жартысы Ресейдің КСРО-на берілгеннен кейін Кенигсберг Калининград деп аталды және оған негізінен Ресей (және аздап, белорустар мен украиндықтар) қоныс аударушылар қоныстанды. Бұл аймақ қазір Калининград облысы деп аталады. Ресейдің бір бөлігі болып қала берді, ол СССР құлағаннан кейін, ол қазір Польша мен Литвамен шекаралас.
Almost 80% of the city was destroyed; first by the Royal Air Force in August 1944, and then by Soviet shelling in April 1945. During the operation the main forces of German East Prussia group were destroyed. Only the Army Detachment Samland remained operational, but was annihilated by 25 April, in the Soviet Samland offensive. The operation was a major success for the Soviet Army due to the comparatively low casualties suffered during the capture of the heavily fortified stronghold. The capture was celebrated in Moscow with an artillery salvo by 324 cannons firing 24 shells each. A Medal "For the Capture of Königsberg" was established and 98 military units were named after the Königsberg operation. After the war, following the transfer of northern half of East Prussia to the Russian SFSR, Königsberg was renamed Kaliningrad, and was installed with predominantly Russian (and, to a lesser extent, Belarusian and Ukrainian) settlers from other areas of the Soviet Union. This area is now known as the Kaliningrad Oblast. it has remained part of Russia as an exclave after the collapse of the USSR, it now borders Poland and Lithuania.