Кіріспе
Румын тарихшысы және саясаткері Ион И. Нистор (1876 жылы 16 тамыз - 1962 жылы 11 қараша) - румын тарихшысы және саясаткері. Ол 1915 жылдан бастап Румын академиясының титулярлы мүшесі және Чернауци мен Бухарест университеттерінің профессоры болды, сонымен қатар Буковинаның мемлекеттік министрі, қоғамдық жұмыстар министрі, еңбек министрі және 1918 жылдан 1940 жылға дейін бірқатар үкіметтерде діни істер және өнер министрі болды.
Ion I. Nistor (August 16, 1876 – November 11, 1962) was a Romanian historian and politician. He was a titular member of the Romanian Academy from 1915 and a professor at the universities of Cernăuți and Bucharest, while also serving as Minister of State for Bukovina, Minister of Public Works, Minister of Labor, and Minister of Religious Affairs and the Arts with a number of governments from 1918 to 1940.
Ерте өмір және білім
Нистор Буковинадағы Викову де Сус ауылының Биволяри ауылында шаруалар отбасында дүниеге келді; ол сол кезде Австрия-Мажарстанда, қазір Румынияның Сучава округіне кіреді. Ол жергілікті мектепте оқыды Викову де Сус, содан кейін Радутиде, алдымен бастауыш мектепте, содан кейін неміс орта мектебінде оқыды, 1897 жылы Матураны алды. Содан кейін ол Черновиц университетінде философия мен әдебиетті оқыды және 1898-1900 жылдар аралығында Аустрия-Мажарстан армиясында әскери қызметін аяқтады, ол Полейде және Венада қызмет етті. Ол 1902 жылы университетті бітіргеннен кейін Сучаева классикалық орта мектебінде тарих және география мұғалімі болып тағайындалды. Кейбір достарымен бірге Нистор 1904-1914 жылдар аралығында "Junimea Literară" атты журнал редакциялады, ол алдымен Радутиде, содан кейін Сучавада жарық көрді. 1904 жылы Нистор Бурладан шыққан румын православ діни қызметкері Георге Паулюктың қызы Вирджиния Паулюкке үйленді; бір жылдан кейін, 1905 жылы 5 шілдеде оның жалғыз баласы Олтеа дүниеге келді. Содан кейін ол православиелік орта мектепте сабақ беріп, Молдавия тарихы бойынша зерттеулеріне қолайлы мекеме кітапханасын пайдаланды. 1908-1909 және 1910-1911 жылдары Вена университетінде оқып, докторлық дәрежесін алды. Д. Константин Йозеф Жиречектің басшылығымен, Покуттяға қатысты Молдавияның ұмтылыстары туралы диссертациямен. Содан кейін ол Мюнхен, Лейпциг және Берлин университеттерінде білімін жалғастырып, 1911 жылы доцент атағын және Venia legendi-ді алды; бұл оған Вена университетінде оқытушылық қызмет атқаруға мүмкіндік берді, онда ол румындар тарихы туралы дәріс берді.
Мансап
Бір жылдан кейін, 1912 жылы, Нистор Оңтүстік-Шығыс Еуропа тарихы кафедрасын атқару үшін Черновицке көшті, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін ол Румынияның Ескі патшалығына көшіп барды, онда ол Буковина тарихы бойынша әртүрлі зерттеулер жариялады. 1915 жылы Румын академиясының мүшесі болып сайланды. Сонымен қатар ол 1910 жылғы санаққа негізделген Австрияның үстемдігі астындағы Буковинаның этнографиялық картасын (Cisleithania қараңыз) жазды. Румыния Антанта жағында соғысқа кірген кезде Яшиде тұратын Нистор Румыниядан Румыния науқанының шыңына дейін, Орталық державалардың әскерлері аймақты қауіпке ұшыратып кеткен кезде кетіп қалды. 1917 жылдың шілдесінде ол Ресейдің Уақытша үкіметі ұстаған аумақтағы Одессаға көшіп барды және Новороссия университетінде (негізінен Бессарабия) студенттерге румын тарихын оқыта бастады. 1917 жылы қарашада қарулы орыс революционерлері университет ғимаратына кіріп, курсты тоқтатты. Алайда, Нисторды оның аудиториясының бір бөлігі болған Бессарабияның кейбір сарбаздары қауіпсіз түрде сыртқа шығарып салды. 1918 жылдың ақпан айында Нистор басқа австро-венгерлік босқындармен бірге (оның ішінде Октавиан Гога) Овидиополға, Cetatea Albă-ға кетті, содан кейін ақыры Кишиневке жетті. Ол қалада қалып, молдаван университетінің құрылуын талап етті және көп ұзамай румындар тарихы бойынша дәріс бере бастады. Ол 1923 жылы жарық көрген Бессарабия тарихында Кишинев мұрағатынан жиналған деректерді пайдаланды. Нистор сонымен қатар Румыниямен одақ құруға дауыс берген Sfatul Țării сессиясының куәсі болды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол туған Буковинаға оралды және 1918 жылы 28 қарашада Румыниямен одақ құруға дауыс берген Чернауцидегі Буковинаның Ұлттық Ассамблеясының мүшелерінің бірі болды. Нистор сонымен қатар Румыния королі Фердинанд I-ге Одақ актісін ұсынған он бес Буковиннің бірі болды. Нистор орталықтық күн тәртібі бар Демократиялық одақ партиясына төрағалық етті. 1918 жылдың 18 желтоқсаны мен 1919 жылдың 2 мамыры аралығында ол Буковина министрі ретінде Үлкен Румынияның Ионы И. К. Братиану үкіметінің мүшесі болды, ал 14 ақпан мен 27 ақпан аралығында Бассарабия министрі лауазымын да атқарды, ал номиналды министр Париж бейбітшілік конференциясына жіберілді. 1920 жылдың мамыр айынан 1922 жылдың қаңтарына дейін Нистор Румыния парламенті сенаторы болды. Соғыс аралығы кезеңінде Нистор көптеген тарихи еңбектер жазды, соның ішінде Румынияның шығу тегі және Фессалия мен Эпирдің влахтары және Трансднестровьедегі румыниялықтардың тарихы (1925). Сондай-ақ, ол 1924-1939 жылдар аралығында жарық көрген "Кодри Косминулы" тарихи журналының директоры болды. 1920 жылы Чернауци университетінің ректоры болып сайланды, 1921 жылға дейін қызмет етті, 1933 жылдан 1940 жылға дейін қайтадан қызмет етті. Сондай-ақ 1920 жылы Ұлттық либералды партияға (PNL) қосылды және ол тағы да Буковинаның алтыншы Иоан И. К. Браттиану кабинетінде (1922-1926), Винтиля И. К. Браттиану кабинетінде (1927-1928), мемлекеттік министр және кейін бірінші Татараску кабинетінде (1934) және екінші Татараску кабинетінде (1934-1935) еңбек министрі болды. 1938 жылы ол ПНЛ-мен ажырасып, Король Кароль II құрған Ұлттық қайта өрлеу майданы режимімен бірге болды және Бесінші Татараску кабинетінде діни істер және өнер министрі болды (24 қараша 1939 10 мамыр 1940). Сол жылы зейнеткерлікке шығып, 1943 жылдан бастап Румын академиясының кітапханасын басқарады. Нистор соңғы лауазымын коммунистік режим орнағаннан кейін, Академиядағы антикоммунистерді тазалау басталғанға дейін (1948) сақтады. Бастапқыда 24 айға сотталған, содан кейін жазасы 60 айға дейін көтерілді. Ол бес жыл екі айдан кейін босатылды. Содан кейін ол жазуын жалғастырып, "Буковина тарихы" және "Румыния тарихы" атты еңбектерін аяқтады. Нистор 1962 жылы қарашада Бухарест қаласында қайтыс болды. Оның жерлеу рәсіміне 300-ге жуық адам, көбінесе Буковиналықтар мен либералды партияның бұрынғы мүшелері келді; діни рәсімді бұрын Ольтеня митрополиті болған Ро өткізді.
Nistor presided upon the Democratic Union Party, which had a centralist agenda. Between December 18, 1918 and May 2, 1919, he was a member of Greater Romania's Ion I. C. Brătianu government, as a Minister for Bukovina, and, between February 14 and February 27, also held the rank of minister for Bessarabia, while the nominal minister was delegated to the Paris Peace Conference. Between May 1920 and January 1922, Nistor was a Senator in the Parliament of Romania. In the interwar period, Nistor wrote many historical works, including The Origin of Romanians and the Vlachs of Thessalia and Epirus and The History of Romanians in Transnistria (1925). He was also the director of the historical magazine Codrii Cosminului, which was published between 1924 and 1939. Elected rector of the University of Cernăuți in 1920, serving as such until 1921, and again from 1933 to 1940. Also in 1920, he joined the National Liberal Party (PNL), and was again the Minister of State for Bukovina in the Sixth Ion I. C. Brătianu cabinet (1922–1926), Minister of Public Works in the Vintilă I. C. Brătianu cabinet (1927–1928), Minister of State and then Labour in the First Tătărăscu cabinet (1934), and Minister of Labour in the Second Tătărăscu cabinet (1934–1935). In 1938, he broke with the PNL and sided with the National Renaissance Front regime established by King Carol II, and was Minister of Religious Affairs and the Arts in the Fifth Tătărăscu cabinet (November 24, 1939 – May 10, 1940). He was pensioned in the same year, and, starting 1943, he was in charge of the Library of the Romanian Academy. Nistor kept the latter office until after the establishment of the Communist regime, when the purge of anti communists in the Academy began (1948). Originally sentenced to 24 months in prison, his sentence was subsequently raised to 60 months. He was freed five years and two months later. After that, he continued writing, completing his works, History of Bukovina and The History of Romanians. Nistor died in Bucharest in November 1962. Some 300 people, mostly Bukovinians and ex members of the Liberal Party, came to pay respects at his funeral; the religious ceremony was officiated by ro, previously the metropolitan bishop of Oltenia.
Мұра
Бухаресттегі (Сектора 3), Кишинев, Яссы, Радути және Сучава көшелері Нистордың есімімен аталған. Оның туған қаласы Викову-де-Суста оның есімімен аталған технологиялық орта мектеп бар, сондай-ақ 2002 жылы ашылған оның бюсті бар.