Кіріспе

NZR RM 88 орындықтар класы Жаңа Зеландияда пайдаланылатын вагон класы болды. Жаңа Зеландияның мемлекеттік темір жолдары (NZR) оларды RM (Rail Motor) деп жіктеді, бұл барлық темір жол вагондарына қолданылатын белгі, 35 жиынтықты RM100-ден RM134-ке дейін нөмірлейді. Олар NZR қызметіндегі ең көп вагондар болды. Олардың сатып алуы мен енгізілуі бумен жүретін провинциялық жолаушылар пойыздары мен аралас пойыздардың жойылуына әкелді және жеке автокөліктердің бәсекелестігі артып жатқан уақытта NZR жолаушылар қызметін жаңғыртуға бағытталған қайырымды әрекеттің бөлігі болды. Дизельмен жұмыс істейтін және жеңіл теміржол вагондары жұмыс істеуге арзан және жылдам кестелерді ұстауға қабілетті болды, бірақ механикалық және электрлік проблемалармен күресті, содан кейін сыныптың бірқатар бөлігі локомотивтермен сүйрелетін вагондарға айналдырылды және AC класы "Грасгрубс" ретінде қайта жіктелді.

Өмірбаян

1950 жылдардың басында NZR бумен жүретін қозғалтқышты дизельмен алмастыру және темір жолды жаңғырту процесінде болды. Осы жаңғырту процесінің бір бөлігі ретінде аптасына бірнеше рет жүретін бумен жүретін жолаушылар пойыздары мен жүк тасушы пойыздарды біріктіріп, жолаушылар тасымалын жақсарту туралы шешім қабылданды. NZR бірнеше түрлі вагондармен тәжірибе жүргізді, бірақ екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана вагондар провинциялық жолаушылар қызметін жаппай алмастыра бастады. 1940 жылдары енгізілген Вулкан вагондарының табысынан кейін, NZR 1940 жылдардың ортасында ескі Уайрарапа класындағы вагондарды үлкен дизельді электр вагондарымен ауыстыруды зерттей бастады. 1944 жылы министрлер кабинеті 25 алмастыру вагонына арналған тендерді мақұлдады, бірақ екінші дүниежүзілік соғыс 1947 жылға дейін жауап беруді кешіктірді. 1948 жылы NZR бұл тендерді өткізуден бас тартты, өйткені алынған бағалар тым жоғары деп танылды. 1949 жылы Министрлер кабинеті Ваирарапа вагондарын және басқа да бумен жүретін қызметтердің орнын толтыру үшін жаңа тендерді мақұлдады, олар 88 орындық және Римутака еңістігіндегі орталық рельс үшін тежегіш жабдықтары бар болатын. Қазір барлығы 35 вагон анықталды. Желі вагондарының қозғалтқыштары жолаушылар сыйымдылығын арттыру үшін еден астына, сондай-ақ посылкалар мен багажға арналған бөлмеге орнатылуы керек деп шешілді. English Electric және Drewry Car компаниясынан ұсыныстар келіп түсті. Дрюридің тендерінде 88 жолаушыға арналған, Hercules немесе Fiat қозғалтқыштары бар буыны бар вагонның жобасы ұсынылды. 1950 жылдың наурыз айында Ұлыбританиядағы Дрюри компаниясына Fiat қозғалтқыштары бар вагондар тапсырысы берілді. Drewry бұрын NZR-ге бірнеше кішігірім дизельдік маневрлік локомотивтерді (DSA класының және DSB класының локомотивтері) жеткізген болатын. Римутака туннельінің (ал 1955 жылы қарашада ашылды) ілгерілеуіне және Римутака еңістігінің жабылуының қарсаңында NZR орталық рельсті тежеу және тежеу жабдықтарын ұстауға қажетті шассиді алып тастау туралы шешім қабылдады.

Кіріспе

Вагондарды Дрюридегі Бирмингем теміржол вагондары мен вагондары компаниясы субконтракт бойынша құрастырған. Желі вагондарын жеткізуде едәуір кешіктірулер болды, олардың бірі (RM 120) транзит кезінде зақымдалды және басқа вагондар үшін қосалқы бөлшектер көзі ретінде пайдаланылды. Бірінші вагон 1954 жылдың қарашасында, соңғысы 1958 жылдың мамырында жеткізілді. Жаңа Зеландияда алғашқы вагондардың келуін жергілікті газеттер құлшыныспен қарсы алды және оларды "ұзақ қашықтыққа темір жолмен жүрудің жаңа таңғы жарығы" деп сипаттады. 1955 жылдың наурыз айында бірқатар "министрлік арнайы" жарнамалық қызметтер жүргізілді, ал 88 орындық вагонмен жұмыс істейтін алғашқы қызмет 1955 жылдың 6 сәуірінде Веллингтон Гисборн күн сайынғы қызметі болды. Оларды енгізгеннен кейін вагондар балласт тозаңдарынан және қозғалтқыштың істен шығуынан қызып кетті, бұл вагондардың әр екі-үш күнде 20-30 минут кешігіп жүруге әкелді. Бұл екі Fiat монтаждаушылары Жаңа Зеландияда теміржол вагондарының пайдалануға берілуіне қарамастан болды. Вагондар жиі ішкі өртке ұшырап, бұл жол бойындағы егістік жерлер мен жапырақта өртке әкелді. Өрттің екі түрі де ауаға шығарылған газдарда шамадан тыс ыстық көміртек бөлшектерінің болуымен байланысты. Бұл проблемалар ең көп Оңтүстік аралдағы батыс жағалаудағы темір жол желілерінде және Солтүстік магистральдың Скаргилл мен Дашвуд учаскелерінде байқалды. Бұл машиналар дизельдік қозғалтқыштардың күшін сіңіре алмады. Бұл мәселелер өте маңызды деп саналды, сондықтан NZR 1957 жылдың наурызында Дрюри мен Фиатпен кездесу өткізді. Он вагонда машинаның корпусы бұзылып, қозғалтқыштары жарылды. Кездесуден кейін 1957 жылдың соңында бірнеше алмастыру моторлары мен коленка корпустарына тапсырыс берілді. Fiat-тың қосымша қызметкерлері мен монтаждаушылар Италиядан Жаңа Зеландияға келді және барлық вагондардың қозғалтқыштары мен қуат жүйелерін қайта жасады. Қайта құру 1959 жылдың наурыз айында аяқталды, ал министр вагондар нәтижесінде "қайта жақсы қызмет" көрсеткенін хабарлады.

Екінші партия

15 вагондардың екінші партиясына үкімет 1955 жылдың қазан айында рұқсат берді, бірақ 1956 жылы вагондардың бірінші партиясының қанағаттанарлықсыз жұмыс істеуі, атап айтқанда, олардың жөндеудегі жоғары құны және білікті жұмыс күшін шамадан тыс аудару, әсіресе Оклендте.

Операция

Бастапқыда теміржол вагондары механикалық проблемалармен кездесті, олардың басты мәселесі салқындату болды, сонымен қатар олардың өмірінің соңына қарай кранкхастың істен шығуы және электрлік өрттер болды. Өзгерістер енгізілгенімен, олар бүкіл мансабында сенімді емес деген атаққа ие болды, көбінесе бір қозғалтқышпен жұмыс істеуге тура келді. 1950 жылдар өркендеудің кезеңі болды және жеке автокөліктердің саны күрт өсті, сонымен қатар негізгі автомобиль жолдарын қазбегімен жабу және Окленд порт көпірі сияқты жаңа жолдар құрылысы сияқты жолдарды жақсарту. Жол қозғалысының артуы 1956 жылы барлық вагондарда барлық уақытта жарық беретін жарық шамдары болуы керек деген талапқа әкелді. Роторуа бағытында вагондарды енгізудің кешігуі (1959) және Нортленд пен Бай-Оф-Плэнти қызметінің қиын географиясы нашар меценаттықты білдірсе, вагондар NZR-дің ұзақ қашықтыққа арналған темір жол меценаттығын тұрақты етті. 1959 жылдан 1964 жылға дейін жыл сайын 3 миллион жолаушы. Бірақ 1960 жылдардың ортасына қарай вагондар ескірген, патронаж құлдырап, қызмет көрсету рентабелділіксіз болды.

Негізгі магистральдық қызметтер

1952 жылғы Корольдік комиссия Солтүстік аралдың негізгі магистраліне теміржол вагондарын қызмет көрсетуді және күндізгі бірнеше аялдамаларды алмастыруды ұсынды. Пойыздар Дунединнен 8:05 және Крайстчерчтен 9:40-да дүйсенбі, сәрсенбі және жұма күндері кетеді және Окленд пен Гамильтон, Веллингтон мен Палмерстон Солтүстік, Крайстчерч пен Эшбертон арасындағы жергілікті пойыздарды алмастырады. Бұл қызметтер 1956 жылы темір жол вагондарының екінші партиясын жою туралы шешім қабылданғаннан кейін жүзеге асырылмады.

Ауыстырғыш қозғалтқыштар

NZR 1966 жылдың шілдесінде барлық 35 вагонға арналған жаңа қозғалтқыштар мен колендар вагондарына арналған тендерлерді шақыруды сұрады. 1967 жылдың қаңтар айында Министрлер кабинеті Ваирарапа, Веллингтон Нейпьер Гисборн және Окленд Нью-Плимут бағыттарында бес жыл бойы вагондарды жалғастыру үшін және Окленд пен Гамильтон (кейін "Көк жолақ" қызметі деп аталады) және Веллингтон мен Палмерстон Норт арасындағы жылдам жаңартылған вагондар қызметін сынау үшін тек алмастыру бұрандаларын мақұлдады. Сол кезде Оңтүстік аралдағы барлық вагондық қызметтерді жою жоспарланған, Пиктондағы Вулканды қоспағанда (Вулкан вагондары мен жазғы жолаушылар пойыздары осы бағыттағы 88 орындықтарды 1967 жылдан 1968 жылға дейін алмастырды) және Батыс жағалаудағы қызметтер.

Қызметті тоқтату

1967 жылдың 31 шілдесінен бастап Окленд пен Нортленд арасындағы барлық теміржол қызметтерін, Окленд пен Гамильтоннан Тауранга мен Те Пукеге дейінгі қызметтермен бірге тоқтатылды. Жаңа Плимутқа теміржол көлігі қызметтері сақталды, бірақ 1971 жылы Жаңа Плимут пен Таумарунуи арасында жұмыс істеуге қысқартылды, жолаушылар Солтүстік аралдың негізгі магистральдық пойыздарына қосылды. Бұл қызмет 1978 жылдың 11 ақпанына дейін жалғасты, содан кейін оны жүк пойызымен алмастырды. 88 орындық вагонның соңғы рейсі 1978 жылы Грейммуттан Крайстчерчке дейін болды. Соңғы сапардың ақыры қорқынышты болды, себебі қозғалтқыштың істен шығуы мен өрттен кейін жолаушылар Отирадан автобусқа жүруге мәжбүр болды. Барлық пойыздар Жаңа Зеландияның темір жол қызметі автобустарымен ауыстырылды.

Қайтарып алулар

1971 жылы бастапқы 35 вагондардың 10-ы қозғалтқыштағы проблемалар немесе автокөлікпен соқтығысулар салдарынан шығарылды. 1976 жылы теміржол вагондарына күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілмейтіндігі және олардың тозуына байланысты қызметтен шығарылатыны туралы хабарланды. Қалған қызметтер жолмен жақсы қызмет көрсетілмейтін аймақтарға бағытталса да, теміржол вагондарының механикалық жағдайы 1970-ші жылдардың ортасына қарай оларды ауыстырудың шұғыл бола бастағанын білдірді. 1978 жылы NZR қызметінде қалған жалғыз теміржол вагондары Silver Ferns болды.

Көк жолақ

1968 жылы Гамильтон қалалық кеңесінің ұсынысы бойынша 88 орындық жаңа жылдам қызмет үшін жаңартылды Гамильтон мен Окленд арасында бизнес клиенттерге бағытталған, ол дүйсенбіде, 1968 жылдың 8 сәуірінде басталды. Ол кілеммен жабдықталды және матамен қапталған орындықтар қайтадан қапталды және жаңа екі түсті көк түске боялды, бұл Blue Streak лақап аты болды. Отырғыштар саны 84-ке дейін қысқарды, сонда жеңіл тағамдар мен алкогольді және алкогольсіз сусындарды сатып алуға болатын серверлік аймақ болды. Бұл Жаңа Зеландияда тұрақты жолаушылар пойызының бірінші рет қайтадан борттағы тамақтандыруды қалпына келтіргені, өйткені бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде экономика шарасы ретінде желіде тамақтану вагондары алынып тасталған болатын. Бұл алғашқы қызмет табысты болу үшін қажетті деңгейден төмен қамқорлықпен сәтті болмады. Қызмет таңертең Гамильтоннан Оклендке кері бағытта жүрсе, сәтті болар еді, бірақ 1968 жылы Веллингтон Окленд Лимитед пен Экспресс әлі де таңертеңгі таңертеңгі жолаушылар нарығын Гамильтон мен Хантлиден немесе Палмерстон Норт пен Левиннен басқа бағытта және кешке Уайкато немесе Манавату немесе Хорокуануаға Оклендтен немесе Веллингтоннан кететіндерге қызмет көрсету үшін кестеленген, ал NZR ұзақ мерзімді Жаңа Плимут Окленд теміржол қызметін сақтауды қалайды, өйткені ол адамдарды таңертең Оклендке әкеліп, Таумарунуиді таңғы сағат 6.30-да және Гамильтонды таңғы сағат 9.30-да тастап, кешке қарай қайта оралды. Сондықтан, Гамильтонның жолаушылар нарығын 1968 жылы екінші сыныптың төменгі бағасы бойынша көптеген басқа қызметтермен қамтамасыз етті және Blue Streak эксперименті жай ғана дұрыс емес уақытта дұрыс бағытта болды. Ол үшін пойыз вагонын күндізгі уақытта Окленд пен Веллингтон арасында пайдалануға беру туралы шешім қабылданды. 1968 жылы 23 қыркүйекте басталған бұл қызмет өте сәтті болды және үлкен қызмет көрсету аймақтарын орналастыру үшін әрқайсысы 82 орындық тағы екі вагонды қайта құруға және кейіннен осы қызмет үшін Silver Fern дизельді электр вагондарын сатып алуға түрткі болды. Бастапқыда, Main Trunk Blue Streak вагоны Веллингтоннан Оклендке дүйсенбі, сәрсенбі және жұма күндері, ал сейсенбі және бейсенбі күндері Оклендтен Веллингтонға дейін жүретін, ал екінші вагоны 1968 жылғы Рождество мен 1969 жылғы Жаңа жыл мерекесіне және 1969 жылғы Пасха мерекелеріне қайта жаңартылған. Бұл қызмет өте танымал болғандықтан, екі вагондардың бірнеше рет жүретінін көру жат емес еді. 1972 жылы 18 желтоқсанда Blue Streak қызметтерін жаңа Silver Fern вагондары алмастырды және Standard вагондарының орнына Wellington-New Plymouth қызметіне ауыстырылды. Олар осы қызметте 1977 жылдың 30 шілдесіне дейін болды. Ол кезде олар жарамсыз болды, патронаж азайып, қызмет автобустармен ауыстырылды.

Шөпті бұталар

1976 жылдың наурыз айында NZR бас менеджері Том Смолл өзінің бас инженеріне 14 вагондарды қозғалтқышы жоқ вагондарға ауыстыру жоспарларын дайындауды тапсырды. 1976 жылы сәуірде бас инженер-механик 23 вагондарды локомотивпен сүйрелетін жолаушылар вагонына ауыстыруға жарамды екенін хабарлады. 1976 жылдың 23 шілдесінде Қазынашылыққа ресми ақ кітап ұсынысы берілді. Қағазда вагондарды локомотив сүйрейтін вагондарға ауыстыру ең тиімді нұсқа деп айтылды, өйткені механикалық проблемаларға байланысты 1977 жылдың ортасына дейін вагондардың көпшілігі шығарылады деп күтілуде. Газетте локомотив сүйрейтін вагондар сияқты вагондар да бірдей кестеге сай келе алмайтыны, сүйрегенде баяу жүруге тура келетіндігі айтылған. Құжатта қайта құру ұсынылса да, қайта құрулар тек жолаушылар теміржол қызметін сақтау үшін орта мерзімді шешім болып табылатынын атап өтті. Министрлер кабинеті Қазынашылықтың ұсынысы бойынша 14 вагондарды қайта жаңарту туралы ұсынысты 1976 жылдың 27 қыркүйегінде мақұлдады. NZR цехтары вагондарды қайта жөндеуді бастады. Жұмыс орындары вагондардың қозғалтқыштарын және жүргізуші кабиналарын алып тастады, жаңа жарықтандыру, орындықтар, жылытқыштар, генераторлар және жаңа винил еденін қосты. Вагондар "АК" деп жіктелді. Бұл вагондар қайта жаңартылып, бірегей шөп жасыл түске боялды ("Тренді жасыл" деп аталатын Резена бояуы). "Грассгрубс" деп аталды, бұл "Пресс" газетінде 1977 жылы 1 желтоқсанда вагондардың сынақ жүрісі туралы мақалада "Грассгруб экспресс" деп сипатталған. Смоллдың бас менеджері Тревор Хейвардтың мұрагері осы схемаға баса назар аударды, өйткені теміржол тарихшысы Дэвид Лейч Хейвардқа жазған хатында дәстүрлі Мидленд қызыл түсті нашар қызметпен байланысты деп, егер жұртшылық вагондарды локомотивтермен сүйрейтін ескі қызыл вагондар ретінде көрсе, бұл теріс мағынаға ие болады деп дәлелдеді. Бірінші Грасгруб пойызы 1977 жылы 5 желтоқсанда Пиктоннан Крайстчерчке дейін жүрді. Нейпер Гисборн Грасгруб қызметі 1978 жылы 20 наурызда басталды және танымал болды. Мамыр мен тамыз айлары аралығында орташа тәуліктік жолаушылар саны 61% құрады. Грассбрбс сонымен қатар Нью-Плимуттан Таумарунуиге, Веллингтоннан Палмерстон-Нортқа Уайрарапа және Крайстчерчтан Греймутқа дейін пайдаланылды. Грасгрубтардың тағдыры жаман болды. Олардың сүйемелдеуі мен денелері локомотивпен сүйреуге арналған емес және олар тез тозығып кетеді. 1985 жылы олардың барлығы металл қажытуына байланысты қызметтен шығарылды. Оңтүстік аралдағы Грассгрубс 1983 жылы Пиктон Крайстчерч пен Крайстчерч Греймут қызметтерінде 56 аяқты вагондармен алмастырылатын алғашқы болды. Қалған Grassgrubs Веллингтонға көшірілді және Веллингтон Гисборн, Веллингтон Вайрарапа қызметтерінде қолданылуда қалды. Гисборн қызметі Грасгрубс 1984 жылы, Веллингтон Уайрарапа қызметі 1985 жылы шығарылды. Жолаушылар рейстерінің көпшілігі олардың жойылғаннан кейін жалғастырылды, бірақ Нью-Плимут Таумарунуи қызметі 1983 жылы 23 қаңтарда аяқталды (оның жылжымалы құрамдары 56 аяқты вагондармен алмастырылды). Веллингтон мен Гисборн арасындағы қызмет ақырында 1988 жылдың наурыз айында Бола циклонынан кейін Непьерде тоқтатылды. 1988 жылдың шілдесінде Веллингтон Вайрарапа қызметі Мастертоннан аяқталады, өйткені Мастертон Палмерстон Солтүстік бөліміндегі патронаж көбінесе автокөлік жолдары мен автобус қызметтерінің жақсаруына байланысты саяхатқа 20 жолаушыдан аз болатын. Грасгрубтар Дугласқа, Таранакиге, олардың пайдалы бөліктері Истаун цехтарында алынып тасталғаннан кейін, бөлшектеуге жіберілді. Бір жиынтық Окленд халықаралық әуежайындағы өрт сөндіру қызметіне арналған ӨКМ-ге сатылды және сақталды (төменде қараңыз).

Сақтау

Қызметтен шығарылғаннан кейін 88 орындықтың кейбірі ел бойынша сақталды. Бірнеше бірлік, сондай-ақ Вулкан вагоны Крайстчерктегі Оңтүстік теміржолдың сақтау жобасына сатылды, олар кейіннен бұзылды; No1 аяғындағы RM 119 No1 аяғындағы кабина мен багаж вагоны бөлімі алдыңғы богиде кейбір қозғалтқыштармен және беріліс қораптарымен бірге осы уақытта сақталды. Жоба аяқталғаннан кейін RM 119-дың ішінара бөлігі Линвуд локомотив депосына көшірілді, онда бірнеше жыл бойы сақталып қалды. Кейіннен, тек кабина мен багаждың бір бөлігін құрайтын RM 119 қысқаша атауы Бромлидегі қоқыс үйірілімінде сақталды, оны RM 133 Траст-координациясы тауып алды. RM 121 жолының екі ұшы қазір Пахиатуада қалпына келтірілуде; No 2 ұшының екі жартысы қайтадан біріктірілді және жаңа кабина құрылымы мен сыер аулаушы салынды. No 1 ұшы Вайтомода болған кез-келген арматурадан босатылды және әртүрлі қайта құру жұмыстары жүргізілуде. Нәтижесінде шығатын автомобиль RM 133 телеграфын пайдаланады. RM 133 екі ұшы да Пахиатуадағы қоймада сақталған.