Кіріспе
1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың шығыс майданында неміс шабуылы Бірінші дүниежүзілік соғыста Горлице-Тарнов шабуылы бастапқыда шығыс майданында оңтүстікке қарай австро-венгрлерге Ресей қысымын жеңілдету үшін кішігірім неміс шабуылы ретінде қарастырылды, бірақ Орталық державалардың 1915 жылғы басты шабуылымен аяқталды, бұл ресейлік желілердің толық құлдырауына және олардың Ресейге кері шегінуіне әкелді. Әрекеттердің жалғасуы 1915 жылғы науқанның басым бөлігін жалғастырды, мамыр айының басында басталып, қазан айында ауа райының нашарлауы салдарынан ғана аяқталды. Маккенсен прорысты қамтамасыз етуді операцияның бірінші кезеңі ретінде қарастырды, бұл содан кейін орыстардың Дукла асуынан және Висладан солтүстікке қарай шегінуіне әкеледі. Сонымен қатар, австро-венгер армиясы Галисия шайқасы деп аталатын бірқатар шабуылдарды бастады, олар бастапқыда сәтті болды, бірақ көп ұзамай Карпат тауына жеткенге дейін тоқтамаған шегінуге айналды. Келесі апталарда Ресей әскерлері Галисияның оңтүстігіндегі Карпат өткелдеріне қарай алға жылжуды жалғастырды. Қыстың қатал күндері Австрия-Венгрия армиясының штаб бастығы генерал Франц Конрад фон Хоцендорф ресейліктерге шабуыл жасап, оларды кері итермелеуге тырысты. Екі жақ та қатты зардап шекті, бірақ ресейліктер өз позициясын сақтады. Осы уақытқа дейін соғысқа қатысқан австро-венгер армиясының жартысы құрбан болды. Конрад өткелдерді ұстап тұру үшін қосымша неміс күштерін шақырды. Неміс Бас штабының басшысы Эрих фон Фалькенхайн бас тартты, бірақ 1915 жылдың сәуірінде Конрад немістер көмектеспесе, жеке бейбітшілік орнатумен қорқытты. Прит Буттардың айтуынша, "Ресей армиясы соңғы науқандар салдарынан әлсіреп қалған сияқты көрінді. АОК пен ОХЛ ресейліктердің шығындары мен оқ-дәрімен қамтамасыз етудегі қиындықтар туралы білген. Сондықтан, тек қана К.у.к. армиясына қысымды азайту жеткіліксіз болар еді; Фалькенхайн Ресей армиясының болашақта шабуыл жасау қабілетін тұрақты түрде төмендететін соққы беруді қалаған. Фалькенхайн 13 сәуірде Конрада жазған хатында: "Сіздің мәртебеңізге Ресейдің экстремалды (оң) қанатын қоршауға тырысуды қайталауды жөн деп санамайтындығымды білесіз. Меніңше, Карпат майданында неміс әскерін оны қолдау үшін ғана орналастыру да дұрыс емес. Екінші жағынан, мен сізге келесідей жоспарды ұсынамын: Германияның кем дегенде сегіз дивизиясы мықты артиллериямен батысқа дайындалып, Мучин Грибов Бочняға қарай жүзіп, Горличе Громниктің шекарасынан Санокқа қарай қарай алға жылжиды". Конрад Фалькенхейнмен 14 сәуірде Берлинде кездесті, онда Фалькенхейннің жоспарының соңғы егжей-тегжейі келісілді, ал екі күннен кейін Он бірінші армияны құру туралы бұйрық берілді. Буттардың айтуынша, 11-армия 119-дивизиямен күшейтілген "Гвардия корпусынан", 11-Бавариялық жаяу әскер дивизиясымен күшейтілген XLI резервтік корпусынан және X корпустан тұрады. Архиегер Иосиф Фердинандтың Төртінші әскері жаңа неміс армиясына бағынышты болады. Ақырында 119-шы жаяу әскер дивизиясы мен 11-ші бавариялық жаяу әскер дивизиясы Корп Кнеуссль құрамына біріктірілді, ал 11-ші армияға австро-венгерлік VI корпус түріндегі қосымша әскерлер қосылды". Буттар былай деп жалғастырады: "Фалькенхайн 1914 жылдың аяғында және 1915 жылдың басында француздар шабуылдаған кезде Батыс майдандағы неміс әскерлерінің төзімділігіне таң қалды. Ол полк офицері Эрнст фон Висбергтің ұсынысын қабылдады және кейбір дивизияларға төрт полкінің бірінен бас тартуға және олардың артиллерия батареяларын алтыдан төртке дейін азайтуға бұйрық берді". Бұл күштер жаңа Он бірінші армия үшін жаңа дивизиялар құру үшін пайдаланылды. Конрад Фолкенхайнның шарттарына мойынсұнуға мәжбүр болды. Бірлескен шабуыл австрогермандық армия тобының командасымен неміс, оның бұйрықтары Фалькенхайн австро-венгерлік команда арқылы жіберіледі. Топта тәжірибелі сарбаз болған эрцгерцог Иосиф Фердинандтың қол астында Австрия-Венгрияның төртінші армиясы (сегіз жаяу әскер және бір атлы әскер) болады. Немістер батыста шабуыл жасау тактикасына үйренген сегіз дивизиядан тұратын жаңа Он бірінші армияны құрды. Олар шығысқа 500 пойызбен әкелінді. Тағы бір маңызды артықшылық - шабуылдаушылармен бірге алға жылжыған неміс далалық телефон қызметі, осылайша майданның бақылаушылары артиллерия отын бағыттауға мүмкіндік алды. Жаман жолдарда қозғалыс қабілетін арттыру үшін әр неміс дивизиясына 200 жеңіл австро-венгерлік вагон мен жүргізуш�...
The Gorlice–Tarnów offensive during World War I was initially conceived as a minor German offensive to relieve Russian pressure on the Austro Hungarians to their south on the Eastern Front, but resulted in the Central Powers' chief offensive effort of 1915, causing the total collapse of the Russian lines and their retreat far into Russia. The continued series of actions lasted the majority of the campaigning season for 1915, starting in early May and only ending due to bad weather in October. Mackensen viewed securing a breakthrough as the first phase of an operation, which would then lead to a Russian retreat from the Dukla Pass, and their positions north of the Vistula. At the same time, the Austro Hungarian Army launched a series of attacks collectively known as the Battle of Galicia that were initially successful but soon turned into a retreat that did not stop until reaching the Carpathian Mountains in late September. Over the next weeks, Russian troops continued to press forward into the Carpathian passes in the south of Galicia. In fierce winter fighting General Franz Conrad von Hötzendorf, the chief of staff of the Austro Hungarian Army, attacked the Russians in an attempt to push them back. Both sides suffered appallingly, but the Russians held their line. By this time half of the Austro Hungarian Army that had entered the war were casualties. Conrad pleaded for additional German reinforcements to hold the passes. German Chief of German Great General Staff Erich von Falkenhayn refused, but in April 1915 Conrad threatened a separate peace if the Germans would not help. According to Prit Buttar, " it did seem as if the Russian Army had been gravely weakened by the recent campaigns both AOK and OHL knew about Russian losses and difficulties with ammunition supply. Therefore, merely reducing the pressure on the k. u. k. Army would not be sufficient; Falkenhayn wished to strike a blow that would permanently diminish the ability of the Russian Army to mount offensives in future " Falkenhayn wrote Conrad on 13 April, "Your excellency knows that I do not consider advisable a repetition of the attempt to surround the Russian extreme (right) wing. It seems to me just as ill advised to distribute any more German troops on the Carpathian front for the sole purpose of supporting it. On the other hand, I should like to submit the following plan of operations for your consideration An army of at least eight German divisions will be got ready with strong artillery here in the west, and entrained for Muczyn Grybów Bochnia, to advance from about the line Gorlice Gromnik in the general direction of Sanok." Conrad met Falkenhayn in Berlin on 14 April, where final details of Falkenhayn's plan were agreed upon, and two days later orders were issued for the creation of the Eleventh Army. According to Buttar, the Eleventh Army would consist of the " Guards Corps reinforced by the 119th Division, XLI Reserve Corps reinforced by 11th Bavarian Infantry Division, and X Corps. Archduke Joseph Ferdinand's Fourth Army would be subordinated to the new German army. Eventually, 119th Infantry Division and 11th Bavarian Infantry Division were grouped together in Korps Kneussl, and additional troops in the form of the Austro Hungarian VI Corps were added to the Eleventh Army." Buttar goes on to state, "Impressed by the resilience of German troops on the Western Front when the French attacked in late 1914 and again in early 1915, Falkenhayn had adopted the proposal of Oberst Ernst von Wrisberg and ordered some divisions to give up one of their four regiments and to reduce their artillery batteries from six guns to four." These forces were used to create new divisions for the new Eleventh Army. Conrad had to bow to Falkenhayn's conditions. The joint attack would be by an Austro German Army Group commanded by a German, whose orders from Falkenhayn would be transmitted via the Austro Hungarian command. The Group would contain the Austro Hungarian Fourth Army (eight infantry and one cavalry divisions) under Archduke Joseph Ferdinand, an experienced soldier. The Germans formed a new Eleventh Army made up of eight divisions, trained in assault tactics in the west. They were brought east on 500 trains. Another significant plus was the German field telephone service, which advanced with the attackers, thereby enabling front line observers to direct artillery fire. To increase their mobility on the poor roads, each German division was provided with 200 light Austro Hungarian wagons with drivers. The German Eleventh Army was ready to start artillery operations by 1 May, with the Korps Kneussl deployed southwest of Gorlice, with the XLI Reserve Corps led by Hermann von François, Austro Hungarian VI Corps led by Arthur Arz, and the Guards Corps led by Karl von Plettenberg, deployed south to north, while the X Corps was held in reserve. Joseph Ferdinand's Fourth Army was deployed north of the Germans at Gromnik. The Russian Third Army was deployed with the X Corps led by Nikolai Protopopov, XXI Corps led by Jakov Shchkinsky, and IX Corps led by Dmitry Shcherbachev, deployed south to north. On 22 April, the Germans launched the first poison gas attack near Ypres, divulging what might have been a decisive weapon merely to distract the Allies in the west. Mackensen had ten infantry and one cavalry divisions (126,000 men, 457 light guns, 159 heavy pieces, and 96 mortars) along the length of the breakthrough sector. Facing him were five Russian divisions consisting of 60,000 men but desperately short on artillery. For fire support, the Russians could only count on 141 light artillery pieces and four heavy guns. One of the four burst as soon as the battle began. The Russian supreme commander, the Grand Duke Nicholas Nicholaevitch, learned that Germans had arrived on their flank but did not make a counter move. On 1 May, the Central Powers' artillery opened harassing fire, zeroing in their guns. The following morning at 0600 they began a sustained bombardment from field guns to heavy howitzers, at 0900 the mortars joined in. The huge mortar shells were especially terrifying, their blast killed men tens of meters from the explosion. The Russian fortifications were " more ditches than trenches." According to François, "The mortars began their destructive work. The ground trembled, hell seemed to be let loose." According to Arz, "Our tension peaked as the infantry set off from their assault positions precisely at 10 o'clock." Mackensen had already defined "lines that should be reached in a uniform and if possible simultaneous manner, without preventing the troops from collectively moving on to secure the next sector where possible." After the first day, Mackensen reported, So far, everything is proceeding well", and on 3 May he reported 12,000 prisoners had been captured. François reported, "Gorlice was almost demolished; the section of the town that had been fighting resembled a sea of ruins." Mackensen then issued orders for the advance upon the River Wisłoka as the next objective, which constituted the Russian third and final line of defense. In the meantime, Russian reserves in the form of the III Caucasian Corps, could not provide relief for at least a day. Yet, since this corps was committed to battle piecemeal, they proved of limited value in hindering the German advance.
Қаза тапқандар мен шығын
Буг және Злота Липа өзендеріндегі шайқастар Горлице-Тарнов шабуылдарын аяқтады, оның барысында Орталық державалар әскерлері Ресей империясының әскерлеріне ең үлкен жеңіліс әкелді. Операция, ол созылып, 70 күн бойы созылып, әскерилер саны бойынша (жауынгерлік және жауынгерлік емес зардаптарды есепке ала отырып, екі жақта да 4,5 миллион адам), қарсыластардың зардаптары бойынша (екі жақта да 1,5 миллионнан астам адам), трофейлер бойынша Бірінші дүниежүзілік соғыста ең үлкен болды. Майдағы шайқастарда ауыр зардап шеккен ресейлік әскерлер 1915 жылдың маусым айының басында Галисиядан кері шегінуге мәжбүр болды. 22 маусымда Львовтан кеткен ресейлік 8-армия әскерлерінің тұрақтылығының төмендігі майдан штабының өткір сөгістеріне себеп болды. Пилица өзенінен оңтүстікке қарай орналасқан орыс әскерлерінде 70 күн ішінде 26 жаяу әскер дивизиясы көшіріліп, соғысқа жіберілді, тағы екі күзет дивизиясы резервте қалды. Бірақ Орталық державалар әскерлері үшін жеңіске қол жеткізу өте қымбат болды. Шабуыл кезінде әрекетке енгізілген резервтер (6,5 дивизия) шілде айының басында толық пайдаланылды. Ресей әскерлері ұрыстардың белгілі бір сәттерінде артиллериялық снарядтардан (жарандар тұтыну соғыстың басынан бері ең жоғары болған кезде) жетіспегенімен, олар мылтық патрондарымен жақсы жабдықталған және пулеметтер саны бойынша артықшылықты сақтады. Қол қаруынан шеберлікпен бағытталған атыс өте тиімді болды, ал жаппай майдан шабуылдары жеңімпаз әскерлерге қымбат шықты, бұл прорыв фронтының біртіндеп тарылуында көрінді. Соғыс тараптарының жеңімпаздары туралы ресми мәліметтер операцияда қаза тапқандардың санын анықтауға мүмкіндік береді. Бұл сан тұтқынға алынбаған, қаза тапқандар мен жоғалғандардан тұрады. Австрия-Венгрияның жоғары қолбасшылығы (AOK) және Шығыс барлық неміс күштерінің жоғары қолбасшысы (Ober Ost) 1915 жылдың мамыр айында - шілде айының басында Галиция, Буковина және Польша Корольдігінде 3 генерал, 1354 офицер және 445 622 ресейлік әскердің сарбаздары, 350 зеңбірек, 983 пулемет ұсталғанын жариялады. Ресей тарапы 1915 жылдың мамыр-маусымында 100 476 тұтқынның (оның ішінде 1366 офицер), 68 қарудың, 3 миномет пен 218 автоматтың тұтқындалғанын ресми түрде жариялады. Осы деректерге сүйенсек, операция кезінде Ресей әскерлерінің 170 628 адамы, ал Орталық державалардың 140 420 адамы қаза тапты деп болжауға болады. Ресей әскерлерінің Галисиядан кері қайтқаннан кейін, тек Краков, Львов (Лемберг) және Пржемышль әскери округтерінде соғыстың басынан бері қаза тапқан ресейлік, неміс және австро-венгерлік әскерлердің 566 833 сарбазы ресми түрде жерленді. Сонымен қатар, соғыс мемориалдарының желісін құруға негіз қаланды.
Талдау
Горличе-Тарнов шабуылдары және одан кейінгі АОК-тің Солтүстік әскерлерінің Галициядағы шабуылдары Ресейдің операциялар театрында Орталық державалардың ең үлкен, егер негізгі болмаса, жеңісі деп саналады. 10 апта бойы Оңтүстік-Батыс майданының орыс әскерлері мен Солтүстік-Батыс майданының сол жақ флангі Галисияда Буг, Злота Липа және Днестр өзендері арқылы кері шегініп, Австрия-Мажарстанның тек кішкентай бөлігін ғана ұстады. Польша Корольдігінде олар Висладан ары қарай Юзефовке, Танев өзенінен, Краснистов пен Хрубишовке, шамамен 1914 жылдың тамызында Галисияға ресейлік шабуыл басталған сызықтарға дейін кері шегініп кетті. Соғыс майданына келген барлық әскери техника соғыста жойылып кетті. Ресей империясының әскері тұңғыш рет стратегиялық қорғанысқа толық ауысты. Орталық державалар әскерлері орыс әскерлерін қоршауға алып, Ресей империясын соғыстан шығара алмады, бірақ мұндай мақсат Горлице-Тарнов шабуыл басталғанға дейін белгіленбеді. Галисиядағы операцияны Австрия-Венгрия армиясының жоғары қолбасшылығы мен Шығыс барлық неміс күштерінің жоғарғы қолбасшысы (Обер Ост) жоспарлаған, ол қол жеткізілген нәтижеге байланысты кезең-кезеңмен жүргізілді. Алдымен мақсат - орыс әскерлерін Карпат жотасынан шығару, бұл ресей әскерлерінің Сан және Днестр өзендерінің артына шегінгенінен кейін қол жеткізілді; содан кейін орталық Галисия мен Пржемыслиді қайтару міндеті қойылды, содан кейін Лембергті басып алу және шығыс Галисияны азат ету. Ақырында, ресейлік әскерлерді Висла мен Буг аралығында мүмкіндігінше солтүстікке қарай итермелеу мақсаты қойылды (осы себепті А. фон Маккенсен өзінің армия тобының 1915 жылдың шілде-тамыз айларындағы шабуылдарын Горлице-Тарнов шабуылдарының жалғасы деп қарастырды). Красниктегі ресейлік қарсы шабуыл нәтижесінде қол жеткізілмеген соңғы мақсат Горлице-Тарнов шабуылдарының дамуының шегіне айналды, өйткені, біріншіден, Орталық державалардың Ресейге қарсы одан әрі іс-қимылдары бүкіл майдан бойында жалпы шабуылға айналды, ал екінші жағынан, олар ресейлік тараптан мақсатты қорғаныс сипатын алды, ал күрестің ағынын бұрып, шабуыл бастамасын қолға алуға тырыспады, үшіншіден, олар жаудан екі әскерді қайта орналастыруды қоса алғанда, операцияға жеке дайындықты жүргізуді талап етті. 1915 жылғы науқанда Ресей әскерлерінің еңсесінен айырылу себептері, ең маңызды операцияға айналды, әдетте Орталық державалардың сан жағынан басымдығы, жеткіліксіз техникалық жабдықтар мен артиллериялық оқ-дәрілердің жетіспеушілігі және Ресей штабының жаулап алынған Галицияны қорғаудағы тым табандылығы деп аталды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы зерттеушілерінің бірі Андрей Зайончковский жеңілістердің себептерін бірінші кезекте ресейлік әскерлердің командалық және бақылау жүйесінің кемшіліктерінде көрді: бірыңғай іс-қимыл жоспарының болмауы (соның нәтижесінде бастамашылық жауға берілді), жердің мүмкіндіктерін және әскерлердің позициясын бағалауды елемеу (соның нәтижесінде "жақсы резервтерді бір жақтан екінші жаққа лақтыру"), техникалық дайындықтың әлсіздігі (резервтерді құру, жабдықтауды ұйымдастыру), жауға деген бейтараптық қарым-қатынас және оны бағаламау, әскерлерге және жеке командирлерге сенімсіздік. Осының барлығы Ресей тарапынан жоғары команданың екі тәуелсіз органына айналды. және әскерлер өз командирлерімен", және "орыс армиясында он тоғызыншы ғасырда уағыздалған шоғырланған соққы туралы ілім іс жүзінде жеке әрекет ететін ұяшықтарды әкелді.
Салдары
Зеект 11-армияның солтүстікке қарай Брест-Литовскке қарай өрлеуін ұсынды, олардың флангілерін Висла және Буг өзендері қорғайды. Маккенсен мен Фалькенхайн Польшадағы ресейлік белдеуге шабуыл жасап, шешуші шайқасқа мәжбүрлеу стратегиясын қолдады. Пол фон Гинденбург пен Эрих Людендорф бастаған Обер Ост оңтүстік-шығысқа қарай шабуыл жасады, ал Маккенсен солтүстікке қарай бұрылды, ал Австрия-Мажарстанның екінші армиясы шығысқа шабуыл жасады. Бұл үлкен қозғалысты 1915 жылғы Ұлы шегіну деп атайды. Варшава 5 тамызда босқындардан босатылып, жаңа 12-ші неміс армиясының қолына түсті, ал айдың соңында Польша толығымен австриялық неміс қолдарына өтті (Буга Нарев шабуылдарын қараңыз).