Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Вими төбесі шайқасы

Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыс шайқасы (1917 жылдың сәуір айы)

Вими қырқасының шайқасы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияның Па-де-Кале департаментындағы Аррас шайқасының бір бөлігі болды. Басты күштер – Бірінші армия құрамындағы Канада корпусының төрт дивизиясы және неміс 6-шы армиясының үш дивизиясы. Шайқас 1917 жылдың 9-12 сәуірінде өтті, Аррас шайқасының басталуын белгіледі және Нивель шабуылының алғашқы шабуылы болды. Мақсаты – бірнеше күннен кейін Эйн және Шем де Дам жоталары бойындағы маңызды шабуылға дайындалып, француз күштерінен неміс резервтерін аударту еді. Канада корпусы Аррас майданының солтүстік жағындағы немістер бақылауындағы Вими қырқасын басып алуға міндеттелді. Бұл Бірінші және үшінші армияларды оңтүстікке қарай неміс артиллериясының тікелей отынан қорғауға тиіс еді. Үздіксіз артиллериялық қолдаумен, Канада корпусы бірінші күні қырқаның көп бөлігін басып алды. Екінші күні Телюс ауылы түсті, сондай-ақ, канадалық корпус күшті неміс қарсылығын жеңгеннен кейін қырқаның биік бөлігі де басылды. Соңғы мақсат – Живенши-ан-Гоэль ауылының сыртындағы нығайтылған төбе 12 сәуірде канадалықтардың қолына көшті. Содан кейін неміс 6-шы армиясы Оппи-Мерикур шебіне шегінді. Тарихшылар Канада корпусының табысын техникалық және тактикалық жаңаруларға, ұқыпты жоспарлауға, қуатты артиллериялық қолдауға және жан-жақты дайындыққа, сондай-ақ 6-шы армияның жаңа неміс қорғаныс доктринасын тиімді қолдана алмауына байланысты деп есептейді. Бұл шайқас Канада экспедициялық корпусының төрт дивизиясының бірге шайқасқа түскен алғашқы жағдайы болды және ол Канаданың ұлттық жетістіктері мен құрбандықтарының символына айналды. Бұрынғы шайқас алаңының бір бөлігі ескеретін парк және Канаданың Ұлттық Вими ескерткішінің орны болып табылады.

Вими қырқасы 1914-1916

Вими қырқасы – Дуай жазығының батыс шетінде, Аррастың солтүстік-шығысында орналасқан жартас. Оның батыс жағы біртіндеп көтеріліп, шығыс жағы тік түседі. Шамамен ұзындығы бар, ал биіктігі Дуай жазығынан немесе одан жоғары, бұл қырқа барлық бағытта ондаған шақырымға кедергісіз көрініс ашады. 1914 жылғы қазан айында «Теңізге жарыс» кезінде бұл қырқа неміс әскерлерінің бақылауына көшті, себебі франко-британдық және неміс күштері Францияның солтүстік-шығысы арқылы бір-бірін айналып өтуге тырысты. 1915 жылғы мамыр айында Артуадағы екінші шайқаста француздың 10-армиясы Вими қырқасы мен Нотр-Дам-де-Лореттедегі неміс бекіністеріне шабуыл жасап, оларды осы аймақтан ығыстыруға әрекеттенді. Француздың 1-марокколық дивизиясы қырқаның биіктігін қысқа мерзімге басып алды, бірақ күштердің жетіспеуіне байланысты оны ұстап тұра алмады. Француздар 1915 жылғы қыркүйекте Артуадағы үшінші шайқаста тағы да әрекет жасады, бірақ қырқаның батыс жағындағы Сушез ауылын ғана басып алды. Шабуылдан кейін Вими секторындағы жағдай тынышталып, екі тарап та көбінесе «тірі қалғанды қалдыру» тәсілін қолданды. Француз әскері Вими қырқасы мен айналасындағы аумақты бақылауға алуға тырысқанда шамамен 150 000 адамнан шығын көрді.

1916-1917 жылдар

Француздық 10-армия 1916 жылдың ақпан айында британдық XVII корпусы (генерал-лейтенант сэр Джулиан Бинг)мен алмастырылды және Верден шайқасына қатысу үшін жіберілді. Британдықтар көп ұзамай неміс туннельдер компанияларының жер бетіндегі салыстырмалы тыныштықты пайдаланып, кең туннельдер желісі мен терең миналарды салғанын анықтады. Олар француздық позицияларға шабуыл жасап, окоптардың астында жарылғыш зарядтарды қоса шабуылдады. Корольдік инженерлер неміс кен өндіру операцияларына қарсы күресу үшін арнайы туннельдеу компанияларын жотаға жіберді, ал 1916 жылдың мамыр айының басында неміс артиллериясы мен траншеялық миномет атысы күшейді. 1916 жылдың 21 мамырында, британдық алдыңғы траншеялар мен дивизиялық артиллерия позицияларын жотаның артқы беткейіндегі сексен жасырын батареядан оққа тостырғаннан кейін, неміс жаяу әскері «Unternehmen Schleswig Holstein» операциясын бастады – британдықтарға қарсы шабуыл. Неміс әскері бірнеше британдықтар бақылауындағы туннельдерді және мина кратерлерін жаулап алды, содан кейін шабуылын тоқтатып, бекінді. 140-шы және 141-ші бригадалардың батальондары 22 мамырда шағын қарсы шабуылдар жасады, бірақ олар тиімсіз болды. 1916 жылдың қазан айында Канада корпусы Вими қырқасының батыс беткейлерінде IV корпусын ауыстырды.

Стратегия

1916 жылы 28 мамырда Бинг генерал-лейтенант сэр Эдвин Алдерсоннан Канада корпусының басшылығын қабылдады. 1916 жылы 21 қарашада Бірінші армия штабында өткен корпус командирлерінің ресми кеңесінен кейін Аррас маңында көктемгі шабуылды жоспарлау бойынша ресми талқылаулар басталды. 1917 жылдың наурыз айында Бірінші армия штабы Бингке Вими қырқасын Аррас шабуылында Канада корпусының мақсаты ретінде белгілейтін ресми бұйрық берді. 1917 жылдың наурыз айының басында қабылданған ресми шабуыл жоспары Верден шайқасының кезінде француз армиясының тәжірибесінен үйрену үшін жіберілген штаб офицерлерінің есебіне көп сүйенді. Алғаш рет төрт канадалық дивизия бірлесіп шайқасатын болды. Шабуылдың масштабы мен сипаты Канада корпусының мүмкіндігінен асып түсті; британдық 5-дивизия, артиллерия, инженерлік және жұмысшы бөлімдері корпусқа қосылды, бұл Канада корпусының жалпы құрамын шамамен 170 000 адамға жеткізді, оның ішінде 97 184-і канадалықтар еді.

Тактикасы

1917 жылдың қаңтар айында Канада корпусының үш офицері басқа британдық және Доминион офицерлерімен бірге Верден шайқасы кезінде француз армиясының тәжірибесі туралы лекцияларын тыңдады. Генерал Роберт Нивель жасаған француз контршабуылы 1916 жылғы одақтастардың бірнеше жеңістерінің бірі болды. Ұзақ дайындықтан кейін сегіз француз дивизиясы екі толқынмен майданның бойындағы неміс бекіністеріне шабуыл жасады. Өте қуатты артиллерияның қолдауымен француздар жоғалған аумақтарды қайтарып алып, бес неміс дивизиясына ауыр шығын келтірді. Лекциялардан оралғаннан кейін Канада корпусы штаб офицерлері Верден шайқастарының тактикалық талдауын жасады және артиллерияның маңыздылығын, сондай-ақ роталар мен взводтардың икемділігін және тұрақты отпен мазалаудың қажеттілігін көрсету үшін корпус және дивизия деңгейінде лекциялар оқыды. 1-ші Канада дивизиясының командирі Артур Кьюри француздардың тәжірибесінен Канада корпусы нені үйрене алатынын атап көрсетті. Вими қырқасына шабуылдың соңғы жоспары Верден лекцияларына қатысқан офицерлердің тәжірибесі мен тактикалық талдауына негізделген. Бірінші армия қолбасшысы генерал Генри Хорн 1917 жылдың 5 наурызында жоспарды бекітті. Жоспарға сәйкес, Канада корпусының алға жылжуы төрт түрлі түсті мақсатты сызыққа бөлінді. Шабуыл Вими ауылына қарама-қарсы, қырқаның шығысындағы майданның бойында жасалатын еді. Бірінші мақсат – Қара сызық, ол немістердің алдыңғы қорғаныс позициясы болды. Солтүстік фланктің соңғы мақсаты – Қызыл сызық, ол қырқаның ең биік нүктесін, «Пимпл» деп аталатын бекінілген төбені, Ла-Фоли фермасын, «Zwischen Stellung» (аралық позицияны) және Ле-Тийёль ауылын қамтыды. Оңтүстік екі дивизия тағы екі мақсатқа жететін еді: Көк сызық Телюс ауылын және Вими ауылының сыртындағы орманды, ал Қоңыр сызық – «Zwölfer Graben» (Он екі траншеясын) және немістердің екінші позициясын басып алуды көздеді. Жаяу әскерлер артиллерияның жақыннан ұшып өтетін оқтарының артынан жылжып, белгілі уақыт интервалдарымен ілгерлейтін еді. Орта және ауыр гаубицалар жаяу әскердің қорғаныс позицияларына қарсы алдын ала тұрақты оқ ату арқылы қолдау көрсететін еді. Жоспарға сәйкес, бөлімдер шабуыл кезінде қарқынды ұстау үшін бір-бірінің үстінен секіріп өтуі керек еді. Алғашқы толқын Қара сызықты басып алып, бекітіп, содан кейін Қызыл сызыққа жылжуы керек еді. Резервтік бөлімдерге қосылу үшін оқ ату тоқтатылып, содан кейін Қызыл сызықтың артынан Көк сызыққа жылжу үшін алға жылжуы керек еді. Корпус Көк сызықты басып алғаннан кейін, алға жылжыған бөлімдер тағы да бекініп алғандардың үстінен секіріп өтіп, Қоңыр сызықты басып алуы керек еді. Егер жоспар дұрыс орындалса, неміс әскерлеріне терең бекіністерінен шығып, жаяу әскерге қарсы қорғануға уақыт болмайтын еді. Корпус кестесін сақтаса, әскерлер бірінші күні сағат 13:00-ге дейін қырқаның көп бөлігін басып алып, алға жылжитын еді.

In January 1917, three Canadian Corps officers accompanied other British and Dominion officers attending lectures by the French Army regarding their experiences during the Battle of Verdun. The French counter offensive devised by General Robert Nivelle had been one of a number of Allied successes of 1916. Following extensive rehearsal, eight French divisions had assaulted German positions in two waves along a front. Supported by extremely powerful artillery, the French had recovered lost ground and inflicted severe casualties on five German divisions. On their return from the lectures, the Canadian Corps staff officers produced a tactical analysis of the Verdun battles and delivered corps and divisional level lectures to promote the primacy of artillery and stress the importance of harassing fire and company and platoon flexibility. The report of 1st Canadian Division commander Arthur Currie highlighted the lessons he believed the Canadian Corps could learn from the experiences of the French. The final plan for the assault on Vimy Ridge drew on the experience and tactical analysis of the officers who attended the Verdun lectures. The First Army commander, General Henry Horne approved the plan on 5 March 1917. The plan divided the Canadian Corps advance into four coloured objective lines. The attack would be made on a front of , with its centre opposite the village of Vimy, to the east of the ridge. The first objective, the Black Line, was the German forward defensive position. The final objective of the northern flank was the Red Line, taking the highest point on the ridge, the fortified knoll known as the Pimple, la Folie Farm, the Zwischen Stellung (intermediate position) and the hamlet of Les Tilleuls. The southern two divisions were to achieve two further objectives, the Blue Line encompassing the village of Thélus and the woods outside the village of Vimy and the Brown Line, which aimed at capturing the Zwölfer Graben (Twelve Trench) and the German second position. The infantry would proceed close behind a creeping barrage by field guns, advancing in timed increments. The medium and heavy howitzers would establish a series of standing barrages further ahead of the infantry against defensive positions. The plan called for units to leapfrog over one another, as the advance progressed, to maintain momentum during the attack. The initial wave would capture and consolidate the Black Line and then push forward to the Red Line. The barrage would pause, for reserve units to move up and then move forward with the units pushing beyond the Red Line to the Blue Line. Once the corps secured the Blue Line, advancing units would once again leapfrog established ones and capture the Brown Line. Conducted properly, the plan would leave the German forces little time to exit their deep dugouts and defend their positions against the infantry. If the corps maintained its schedule, the troops would advance as much as and have the majority of the ridge under control by 1:00pm of the first day.

Германия қорғанысы

Сомма шайқасының тәжірибесі неміс қолбасшылығын Антанта армиялары жинақтаған өрт күшіне қарсы окоптық позицияны қатаң қорғау саясатының тиімсіздігіне көндірді. Людендорф 1916 жылдың желтоқсанында жаңа қорғаныс доктринасын жариялады, онда тереңдетілген қорғаныс құрылыстары салынуы керек еді, онда гарнизон траншеялардың тізбектерін қатаң ұстаудың орнына маневр жасауға мүмкіндік алатын кеңістікке ие болар еді. Вими жотасы бойында неміс әскерлері екі жыл бойы қатаң қорғанысқа арналған бекіністерді салған. 1917 жылдың сәуіріне дейін жаңа тереңдік бойынша қорғаныс доктринасына негізделген қайта құру шамалы ғана орындалды, себебі жер бедері оны тиімсіз етті. Вими шайқас алаңының топографиясы тереңдікте қорғанысты қиын етірді. Жота ең тар жерінде, шығыс жағында тік құлпыратындықтан, егер жота басып алынса, қарсы шабуыл жасау мүмкіндігі жоқ болатын. Немістер Вими жотасының қорғанысының туа біткен әлсіздігінен үрейленді. Олардың қорғаныс схемасы, бастапқы шабуылға қарсы тұруға және жау өз жетістіктерін консолидациялай алмас бұрын немесе қалған неміс позицияларын басып алмастан бұрын операциялық резервтерді алға жылжытуға жеткілікті күшті алдыңғы қорғаныс желісін сақтау болды. Вими жотасындағы неміс қорғанысы көбінесе пулеметтерге сүйенді, олар қорғаныстағы жаяу әскердің күшін арттырушы ретінде әрекет етті. Жеті жаяу әскер полкінен тұратын үш дивизия жотаның тікелей қорғауын жүзеге асыруға жауапты болды. Әр дивизияның штатында шамамен 15 000 адам болды, бірақ олардың нақты саны айтарлықтай төмен болды. 1917 жылы толық құрамды неміс мылтық ротасы 264 адамнан тұрды; Вими жотасында әр мылтық ротасында шамамен 150 адам болды. Әр неміс полкі артқы жаққа дейін шамамен ұзын аймақты бақылады. Канада корпусы шабуыл жасағанда, әр неміс ротасы әрқайсысы шамамен 1000 адамнан тұратын екі немесе одан да көп батальонмен кездесті. Резервтік дивизиялар тереңдіктегі қорғаныс теориясына сәйкес екінші желінің артына жиналудың орнына, артқа қарай сақталды.

The experience of the Battle of the Somme led the German command to conclude that the policy of rigidly defending a trench position was no longer effective against the firepower that the Entente armies had accumulated. Ludendorff published a new defensive doctrine in December 1916, in which deeper defences were to be built, within which the garrison would have room to manoeuvre, rather than rigidly holding successive lines of trenches. Along Vimy Ridge, the German forces spent two years constructing fortifications designed for rigid defence. Little reconstruction based upon the new defence in depth doctrine had been accomplished by April 1917 because the terrain made it impractical. The topography of the Vimy battlefield made defence in depth difficult. The ridge was across at its narrowest point, with a steep drop on the eastern side, all but eliminating the possibility of counterattacks if the ridge was captured. The Germans were apprehensive about the inherent weakness of the Vimy Ridge defences. Their defensive scheme was to maintain a front line defence of sufficient strength to defend against an initial assault and move operational reserves forward, before the enemy could consolidate their gains or overrun the remaining German positions. The German defence at Vimy Ridge relied largely on machine guns, which acted as force multipliers for the defending infantry. Three divisions, comprising seven infantry regiments were responsible for the immediate defence of the ridge. The paper strength of each division was approximately 15,000 men but their actual strength was significantly lower. In 1917, a full strength German rifle company was made up of 264 men; at Vimy Ridge, each rifle company contained approximately 150 men. Each German regiment held a zone approximately wide as far back as the rear area. When the Canadian Corps attacked, each German company faced two or more battalions of approximately 1,000 men each. Reserve divisions were kept about back instead of assembling close behind the second line according to the defence in depth theory.

Артиллерия

Канада корпусының сегіз далалық артиллерия бригадасы дивизиялық артиллерия және екі ауыр артиллерия тобы британдық артиллерия бөлімшелерімен күшейтілді. Канада корпусына төрт ауыр артиллерия тобы, тоғыз далалық артиллерия бригадасы, үш дивизиялық артиллерия тобы және 5-дивизияның артиллериялық құрамы қосылды. I және XVII корпустардың он ауыр артиллерия тобы Канада корпусына қолдау көрсету үшін тапсырмалар алды. I корпустың артиллерия батареялары өте маңызды болды, өйткені олар Вими қырқасының артындағы неміс қаруларын тікелей нысанаға алды. Британдықтар жиырма төрт бригадалық артиллерия тобын ұсынды, олардың құрамында төрт жүз сексен 18 фунттық далалық зеңбірек, жүз отыз сегіз 4,5 дюймдік гаубица, тоқсан алты 2 дюймдік траншеялық миномет, жиырма төрт 9,45 дюймдік миномет, сондай-ақ 245 қоршау пулеметі мен ауыр миномет болды. Бұл оттық күш корпустың фронтының әр километріне бір ауыр зеңбірек және бір далалық зеңбірек дейтін тығыздықпен қамтамасыз етті, бұл 1916 жылғы Сомма шайқасындағы артиллерия таралуымен салыстырғанда, орташа есеппен айтарлықтай артықшылықты білдірді, оның ішінде ауыр зеңбіректер үш есе көп болды. 8 ақпанда Бірінші армия Хорн мен оның бас артиллерия командирі генерал-майор Х.Ф. Мерсер жасаған 3000 сөздік артиллерия жоспарын жариялады. Бригад генерал Эдвард Моррисон 35 беттік көп кезеңдік оттық қолдау жоспарын әзірледі және кейіннен Вими қырқасын басып алу үшін Канада корпусының артиллериялық нұсқаулығы №1 деп атады, бұл жоспар жаяу әскердің күш-жігерін қолдауға арналған. Канада корпусы әдеттегідей корпустың операцияларына тағайындалған артиллериядан үш есе көп қару алды. Артиллерияның артқан мөлшерін басқару үшін Корольдік артиллерия штабының офицері майор Алан Брук байланыс және көлік жоспарларын, сондай-ақ оттық жоспарларды үйлестірді. 1,6 миллион снарядтық квота Канада корпусының фронтындағы артиллерияға жоғары темпте ату мүмкіндігін берді. Соғыстың басында қолданылған снарядтармен салыстырғанда снарядтардың сапасы жақсартылып, жарамсыз снарядтардың саны азайтылды. No. 106 типті жылдам қозғалмалы оқшаулау құрылғысының енгізілуі артиллерияның тиімділігін едәуір арттырды, өйткені бұл құрылғы ескі уақыттық оқшаулау құрылғыларынан айырмашылығы, ең аз жанасумен де сенімді түрде жарылып, алға жылжу алдында тікенді сымдарды кесуге өте тиімді болды. Ұрыс кезінде байланысты сақтау үшін, әсіресе артиллериямен, далалық бөлімшелер телеграф және далалық телефон кабельдерін төседі, олардың жалпы ұзындығы шамамен 1,6 миллион метрден асты, әдетте 2,13 метр тереңдікте. Корпус ұрысқа дейін қарсы батареялық атуды үйлестірілген түрде жүргізді. Бірінші армияның далалық зерттеу компаниясы барлық батареялар үшін оттық карталарды басып шығарды, артиллериялық кестелер жасады және олардың жарқылдаған жерлерді байқау топтары мен дыбыс өлшеу бөлімдері арқылы қарсы батареялық қолдау көрсетті. 16 эскадрилья және Корольдік әуе күштерінің (RFC) 1 және 2 шары компанияларынан алынған флэш-талдау, дыбыс-талдау және әуеде барлау деректерін пайдалана отырып, ұрысқа дейін күндері лейтенант-полковник Эндрю Макнотон басқаратын қарсы батареялық артиллерия 125 900 снаряд атып, неміс қару-жарағының шамамен 83 пайызын басып тастады.

The eight field artillery brigades of the Canadian Corps divisional artillery and two heavy artillery groups were reinforced with British artillery units. Four heavy artillery groups, nine field artillery brigades, three divisional artillery groups and the artillery complement of the 5th Division was attached to the Canadian Corps. Ten heavy artillery groups of the flanking I and XVII Corps were assigned tasks in support of the Canadian Corps. The artillery batteries of I Corps were particularly important because they enfiladed German gun positions behind Vimy Ridge. The British provided twenty four brigade artillery groups consisting of four hundred and eighty 18 pounder field guns, one hundred thirty eight 4.5 inch howitzers, ninety six 2 inch trench mortars, twenty four 9.45 inch mortars, supported by 245 siege guns and heavy mortars. This firepower gave a density of one heavy gun for every and one field gun for every of the corps frontage, representing a considerable average increase, including three times the heavy guns, over the distribution of artillery at the Battle of the Somme in 1916. On 8 February, the First Army issued a 3,000 word artillery plan devised by Horne and his principal artillery commander, Major General H. F. Mercer. Brigadier General Edward Morrison developed and subsequently issued a 35 page multi phased fire support plan called Canadian Corps Artillery Instruction No.1 for the Capture of Vimy Ridge to support the efforts of the infantry. The Canadian Corps received three times the artillery normally assigned to a corps for regular operations. To manage the supply of the increased amount of artillery, Royal Artillery staff officer Major Alan Brooke coordinated communication and transport plans to work with the barrage plans. A 1.6million shell allotment allowed the artillery along the Canadian Corps front to maintain a high rate of fire. Improvements in the quality of the shells compared to those used earlier in the war ensured fewer duds. The introduction of the instantaneous No. 106 fuze greatly improved the effectiveness of the artillery since this fuse burst reliably with the slightest of contact, unlike older timed fuses, making it especially effective at cutting barbed wire before the advance. To maintain communications during the battle, particularly with the artillery, field units laid over of telegraph and field telephone cabling, normally at a depth of 2.13 m. The corps conducted coordinated counter battery shoots before the battle. The First Army Field Survey Company printed barrage maps for all batteries, produced artillery boards and provided counter battery support with their flash spotting groups and sound ranging sections. Using flash spotting, sound ranging and aerial reconnaissance from 16 Squadron and 1 & 2 Balloon Companies of the Royal Flying Corps (RFC) in the week before the battle, the counter battery artillery under command of Lieutenant Colonel Andrew McNaughton fired 125,900 shells, harassing an estimated 83 per cent of the German gun positions.

Оқыту

1917 жылдың ақпан айында британдық Бас штаб SS 143 оқулық-нұсқаулық шығарды. Ол соғысқа дейінгі от пен қозғалыс тактикасына қайта оралуды және взводты негізгі тактикалық бөлім ретінде пайдалануды қолдады. Нұсқаулықта қол гранатасы, мылтық гранатасы, мылтық және Льюис мылтығының мамандандырылған бөлімдерінің дұшпанның бекіністерін басып тастаудағы маңыздылығы, түрлі қару түрлерін пайдаланып алға жылжуға мүмкіндік беруі атап көрсетілді, бұл басқа бөлімдерге шабуыл жасауға жол ашты. 1917 жылғы қаңтарда Верден лекцияларынан кейін Керри ұсынған есептегі байқаулармен және ұсыныстармен бірге, Канада корпусы тактикалық өзгерістерді белсенді түрде енгізді. Корпус кіші бөлімдерге арналған тактикалық доктринаны взвод деңгейіне дейін міндеттерді жүктеу арқылы іске асырды. Шабуыл жасаушы жаяу әскер батальондары майданның толық масштабты моделі ретінде жеке батальондардың артындағы төбелерді пайдаланды. Таспамен белгіленген сызықтар неміс окоптарының шекарасын көрсетті, ал атқа мінген офицерлер артиллериялық атыстың алға жылжуын білдіретін туларды алып жүрді. Жетекшілердің жараланғаны немесе қаза болғаны мүмкін екенін ескере отырып, сарбаздар өздерінің жанындағы және жоғарыдағы әріптестерінің жұмысын үйренді. Бірінші армия штабында Вими секторының үлкен пластилиннен жасалған моделі құрастырылды, ол офицерлерге және аға офицерлерге майданның топографиялық ерекшеліктерін және неміс окоп жүйесінің толық суретін көрсету үшін пайдаланылды. 40 000-нан астам топографиялық окоп карталары басылып, тіпті взвод сержанттары мен бөлім командирлерінің майдан туралы кеңірек білуін қамтамасыз ету үшін таратылды. Жаңа шаралар әр взводқа өзінің жалпы шайқас жоспарына қалай сәйкес келетінін нақты көрсетті, соның салдарынан Бірінші дүниежүзілік соғыс операцияларын қиындатқан басқару мәселелерін азайтты.

Жер асты операциялары

Вими жотасы бойындағы операциялар ауқымды жер асты қазбаларымен бірге жүргізілді. Арас-Вими секторы жер астындағы крейдің жұмсақ, кеуекті, бірақ өте берік болуына байланысты туннель салуға өте қолайлы болды. 1915 жылдан бері Вими секторында жер асты соғысы жүргізіліп келді. Бавария инженерлері 1915 жылдың наурызына дейін осы секторда жиырма минаны жарыққызып, жойды. 1916 жылдың басында неміс кеншілері француздық әріптестерінен басымдыққа ие болды. 1916 жылдың ақпан және мамыр айлары аралығында британдық Royal Engineers туннельдік компаниялары француздардан кезең-кезеңмен жауапкершілікті қабылдады. Олар келгеннен кейін британдықтар неміс кеншілеріне қарсы шабуылға көшті, бірінші кезекте немістердің жер астындағы ілгерілеуін тоқтатып, содан кейін немістердің тау-кен арқылы тактикалық артықшылыққа ие болуына кедергі келтіретін қорғаныс стратегиясын әзірледі. Немец тарихи қызметінің мәліметінше, 6-шы армия 1917 жылдың сәуір және мамыр айларында 79 418 адамнан зардап шекті, ал 22 792 адам жоғалып кеткен деп есептелді. Тақ мұрагері Руппрехт 6-шы армияның 85 000 қаза болғанын, Вими жотасында 3404 адам тұтқынға алынғанын хабарлады. 79-шы резервтік дивизияның 1-11 сәуір аралығындағы шығыны 3473 адамды құрады, ал 1-ші бавариялық резервтік дивизияда – 3133 адам. Күшейтілген күштер мен Eingreif дивизиялары арасындағы бомбалаудан болған зардаптар да қосымша. Жеңіліске ұшырағаннан кейін неміс генерал-штабының бастығы, фельдмаршал Пол фон Гинденбург, Oberste Heeresleitung (OHL, Жоғарғы армия бас қолбасшылығына) Аррас секторындағы қорғаныстың күйреуіне қатысты тергеу жүргізуді бұйырды. Тергеу комиссиясы 6-шы армия штабының майдан желісіндегі қолбасшылардың шабуылға дайындық туралы ескертулерін елемегенін және резервтік бөлімдердің канадтықтар бекініп үлкермес бұрын қарсы шабуыл жасауға тым алыс болғанын анықтады. Комиссия 6-шы армия қолбасшысы генерал Людвиг фон Фалькенхаузеннің неміс қорғаныс доктринасына сәйкес икемді қорғанысты қолданбағанын тұжырымдады. Оның орнына қорғаныс жүйесі мықты бекіністер мен қарсылық шебінен тұрды, оларды одақтас артиллериясы оқшаулап, жойды. Гинденбург Фалькенхаузенді қызметінен босатып, оны Бельгияға ауыстырды, онда ол соғыс аяқталғанша генерал-губернатор болып қызмет етті. Немістер Вими жотасын канадтық корпусының басып алуын жеңіліс деп қарастырмады. Заманауи неміс деректері шабуылдан кейін ешқандай үзіліс болмағандықтан, оқиғаны ең нашар жағдайда теңдік деп бағалады. Немістер тіпті көктемгі шабуыл кезінде де жотаны қайта басып алуға тырыспады және ол соғыстың соңына дейін британдықтардың бақылауында қалды. Вими жотасын жоғалту немістерді аймақтағы қорғаныс стратегиясын қайта қарауға мәжбүр етті. Олар қарсы шабуыл жасаудың орнына, күйдірілген жер саясатын ұстанды және Оппи-Мерикур желісіне шегінді. Арас шабуылынан кейінгі аптада француздық Нивель шабуылының сәтсіздігі фельдмаршал Дуглас Хейгке француздық шығынды азайту үшін немістерді Арас секторында ұстап тұруға қысым жасады. Канадтық корпусы осы әрекеттердің бірнешесіне қатысты, соның ішінде Арлеу шайқасы мен 1917 жылдың сәуір айының соңы мен мамыр айының басындағы Скарптың үшінші шайқасы. Соғыс аяқталғаннан кейін, Бинг 1919 жылдың 7 қазанында Эссекс графтығындағы Торп-ле-Сокеннің Вими бароны Бинг ретінде жұртына көтерілді. Келесі айда ол әскери қызметтен кетті.

Operations along the Vimy Ridge were accompanied by extensive underground excavations. The Arras–Vimy sector was conducive to tunnelling owing to the soft, porous yet extremely stable nature of the chalk underground. Underground warfare had been conducted on the Vimy sector since 1915. Bavarian engineers had blown twenty mines in the sector by March 1915. By early 1916, German miners had gained an advantage over their French counterparts. British tunnelling companies of the Royal Engineers took over progressively from the French between February and May 1916. On their arrival, the British began offensive mining against German miners, first stopping the German underground advance and then developing a defensive strategy that prevented the Germans from gaining a tactical advantage by mining. The German Historical Service estimated that the 6th Army suffered 79,418 casualties during April and May 1917, 22,792 were classified as missing. Crown Prince Rupprecht estimated 85,000 casualties for the 6th Army, with 3,404 men taken prisoner at Vimy Ridge. Losses of the 79th Reserve Division from 1 to 11 April were 3,473 and in the 1st Bavarian Reserve Division 3,133. Casualties from the bombardment amongst reinforcements and Eingreif divisions are additional. Following the defeat, the chief of the German General Staff, Field Marshal Paul von Hindenburg, ordered Oberste Heeresleitung (OHL, Supreme Army Command) to conduct a court of enquiry into the defensive collapse of the Arras sector. The court concluded that the 6th Army headquarters had disregarded reports from commanders in the front line noting a possible imminent attack and reserve units were too distant to counter attack before the Canadians could consolidate. The court concluded that 6th Army commander General Ludwig von Falkenhausen failed to apply an elastic defence according to German defensive doctrine. Instead, the defensive system comprised strong points and lines of resistance, which the Allied artillery had isolated and destroyed. Hindenburg removed Falkenhausen from his command and transferred him to Belgium, where he served the remainder of the war as governor general. The Germans did not see the capture of Vimy Ridge by the Canadian Corps as a loss. Contemporary German sources viewed the action, at worst, as a draw, given that no breakthrough occurred following the attack. The Germans did not attempt to recapture the ridge, even during the Spring Offensive, and it remained under British control until the end of the war. The loss of Vimy Ridge forced the Germans to reassess their defensive strategy in the area. Instead of mounting a counterattack, they pursued a scorched earth policy and retreated to the Oppy–Méricourt line. The failure of the French Nivelle Offensive in the week after the Arras Offensive placed pressure on Field Marshal Douglas Haig to keep the Germans occupied in the Arras sector to minimize French losses. The Canadian Corps participated in several of these actions including the Battle of Arleux and the Third Battle of the Scarpe in late April and early May 1917. After the end of the war, Byng was raised to the peerage as Baron Byng of Vimy, of Thorpe le Soken in the County of Essex, on 7 October 1919. The next month, he retired from the military.

Канадаға әсері

Вими қырқасының шайқасы Канада үшін зор маңызға ие. Бұл шайқас стратегиялық маңызы немесе алынған нәтижелері тұрғысынан Канада корпусының ең үлкен жетістігі деп есептелмесе де, елдің барлық аймақтарынан келген әскерлерден құралған төрт канадалық дивизияның бірінші рет бірігіп соғысқа шыққан оқиғасы болды. Бірқатар жақындағы патриоттық әңгімелерге сәйкес, ұлттық бірлік және жетістік бейнесі бастапқыда Канада үшін шайқастың маңыздылығын арттырды. Пирстің сөзімен айтқанда, "соғыстың тарихи шындығы, Канаданың ұлт ретінде есейгенін көрсететін оқиғаға мақсат пен мән беру үшін саналы түрде қайта өңделіп, жаңаша түсіндірілді". Канаданың ұлттық санасы мен мемлекеттілігі осы шайқастан туды деген пікір ХХ ғасырдың соңында Канаданың әскери және жалпы тарихтарында кеңінен қабылдады. Маккей мен Свифт Вими қырқасының Канаданың ұлт болып қалыптасуының бастауы деген теорияға күдіспен қарап, оның ХХ ғасырдың соңында, Ұлы соғысты бастан өткерген көптеген адамдар қайтыс болғаннан кейін дамығанын айтады. Алайда, 1919 жылы Хопкинс Ф.А. Маккензиге "Ортақ жүк көтеріп жатқан доминиондар Империяның соғыс саясатын бірлесіп жүргізеді" деген мойындауды және Ллойд Джорджтың доминиондар кеңеспестен соғысқа тартылмайды деген уәдесін жатқызды.

Вими ескерткіші

Канаданың қайғылы мүсінінің алдында орналасқан, тумен жабылған сахнада тұрған бір тұлға. Мыңдаған адамдар бақылап отыр. Канаданың Ұлттық Вими ескерткіші – Канаданың шетелдегі ең ірі соғыс ескерткіші. Вими қырқасының ең жоғары нүктесінде орналасқан бұл ескерткіш Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан Канадалық экспедициялық корпусының мүшелерін және Бірінші дүниежүзілік соғыста Францияда, қабірі белгісіз жерлерде қаза тапқандарды еске алады. Сақталған қазбалардың бір бөлігі мен туннельдің бір бөлігіне саяхатшылардың кіруіне мүмкіндік берілген. Торонтолық сәулетші және мүсінші Уолтер Сеймур Оллвард бұл ескерткішті "соғыстың бекерлігіне қарсы уағыз" деп сипаттаған. Ескерткіштің құрылысы он бір жылға созылып, 1,5 миллион долларға (қазіргі шақтағы құнымен – миллиондаған доллар) бағаланыпты. Ашылу рәсімі 1936 жылдың 26 шілдесінде Франция президенті Лебрунмен бірге король Эдуард VIII қатысуымен және 50 000-нан астам адамның, оның ішінде кем дегенде 6 200 канадалық ардагер мен олардың отбасыларының қатысуымен өтті. Канаданың премьер-министрі Маккензи Кинг соғыста өзі қатыспағандықтан, ардагерлермен кездесуге құлшынбады. 1926 жылғы Король Бинг дауасы кезінде Маккензи Кингтің Бингке қатыгездікпен қарауы көптеген ардагерлердің оған деген наразылығына себеп болды және ол оның орнына Кабинеттен соғыс ардагерінің қатысуы керек деп ойлады.