Кіріспе
VALS (Values and Lifestyle Survey) - психографиялық нарықты сегменттеу үшін қолданылатын меншік зерттеу әдістемесі. Нарықты сегменттеу компанияларды өз өнімдері мен қызметтерін сатып алу мүмкіндігі бар адамдарға тартымды ету үшін бағыттауға арналған.
Тарих және сипаттама
VALS 1978 жылы әлеуметтік ғалым және тұтынушы фьютуристи Арнольд Митчелл және оның SRI International-тағы әріптестері әзірледі. Оны жарнама агенттіктері бірден қабылдады және қазіргі уақытта SRI-дің консалтингтік қызметтер бөлімшесінің өнімі ретінде ұсынылады. ВАЛС-тың негізгі негіздері Гарвард университеті әлеуметтанушысы Дэвид Рисман мен психолог Абрахам Маслоудың еңбектеріне негізделген. Митчелл ересек америкалық тұтынушыларды тоғыз өмір салтының біріне жіктеуге көмектесетін көзқарастық және демографиялық сұрақтарды анықтау үшін статистиканы қолданды: аман қалғандар (4%), қолдаушылар (7%), тиесілілер (35%), эмуляторлар (9%), жетістіктерге жетушілер (22%), мен өзіммін (5%), тәжірибелік (7%), әлеуметтік саналы (9%) және интеграцияланған (2%). Сұрақтар 1980 жылы SRI International сауалнамасына жауап берген 1635 америкалық пен олардың маңызды адамдарының үлгісінен алынған деректерді пайдалана отырып, салмақталды. VALS жүйесінің негізгі өлшемдері - ресурстар (вертикальдық өлшем) және негізгі мотивация (горизонтальдық өлшем). Вертикальдық өлшем адамдарды инновациялық деңгейіне және олардың табысы, білімі, өзіне деген сенімі, ақыл-ойы, көшбасшылық қабілеті және энергиясы сияқты ресурстарға ие болуына байланысты бөліп көрсетеді. Көлденең өлшем негізгі мотивацияларды білдіреді және үш түрлі түрді қамтиды: Білім мен қағидаларға негізделген тұтынушылар, ең алдымен, идеалдарға негізделеді. Бұл тұтынушылар арасында "Ойлаушылар мен сенушілер" деп аталатын топтар бар. Өздерінің табысты екендерін басқаларға көрсету арқылы ынталандырылған тұтынушылар, ең алдымен, жетістіктерге жетеленеді. Бұл тұтынушылар арасында "Ахиверлер" және "Стрейверлер" деп аталатын топтар бар. Әлеуметтік немесе дене белсенділігі, әртүрлілігі және тәуекелге ұмтылу құштарлығымен қозғалған тұтынушылар, ең алдымен, өзін-өзі білдіруге ынталандырылады. Бұл тұтынушылар "тәжірибе алушылар" және "жұмыс жасаушылар" деп аталатын топтарды қамтиды. Төртбұрыштың жоғарғы жағында инноваторлар тұр, олардың ресурстары өте жоғары, сондықтан үш негізгі мотивациялардың кез келгеніне ие болуы мүмкін. Төртбұрыштың төменгі жағында аман қалғандар, олар жоғарыда аталған типтердің негізгі ынтасы жоқ, өз мүмкіндіктері бойынша және өз мүмкіндіктері бойынша өмір сүреді. VALS негіздемесі әр топқа қатысты егжей-тегжейлі мәлімет береді.
Consumers driven by knowledge and principles are motivated primarily by ideals. These consumers include groups called Thinkers and Believers. Consumers driven by demonstrating success to their peers are motivated primarily by achievement. These consumers include groups referred to as Achievers and Strivers. Consumers driven by a desire for social or physical activity, variety, and risk taking are motivated primarily by self expression. These consumers include the groups known as Experiencers and Makers. At the top of the rectangle are the Innovators, who have such high resources that they could have any of the three primary motivations. At the bottom of the rectangle are the Survivors, who live complacently and within their means without a strong primary motivation of the types listed above. The VALS Framework gives more details about each of the groups.
VALS
Зерттеушілер VALS әдісімен кейбір қиындықтарға тап болды, ал жауап ретінде SRI 1978 жылы VALS2 бағдарламасын әзірледі; сонымен қатар, SRI оны 1989 жылы елеулі түрде қайта қарады. VALS2 іс-әрекет пен қызығушылықтарға аз мән береді және салыстырмалы түрде тұрақты көзқарастар мен құндылықтарды пайдалану үшін психологиялық негізге көбірек мән береді. VALS2 бағдарламасының екі өлшемдері бар. Бірінші өлшем, өзіндік бағдар, адамдардың қандай мақсаттар мен мінез-құлықтарды ұстанатынын анықтайды және адамдарға әлеуметтік өзіндік бейнесін нығайтуға, сақтауға немесе өзгертуге көмектесетін көзқарастар мен іс-әрекеттер үлгілерін білдіреді. Бұл - адамның негізгі қажеттілігі. Екінші өлшем - ресурстар - адамдардың өздерінің басым өзіндік бағытын ұстану қабілетін көрсетеді және өзіне деген сенім, тұлғааралық дағдылар, өнертапқыштық, интеллект, сатып алуға құштарлық, ақша, лауазым, білім және т.б. сияқты физикалық, психологиялық, демографиялық және материалдық құралдардың толық спектрін қамтиды. VALS 2 бойынша тұтынушы белгілі бір өнімдер мен қызметтерді сатып алады, өйткені жеке тұлға - бұл адамның белгілі бір түрі. Сатып алу тұтынушының өмір салтын көрсетеді деп есептеледі, бұл өзіндік бағдар мен ресурстардың функциясы. 1991 жылы VALS2 атауы брендтің құндылығы үшін VALS-ке қайта ауыстырылды.
Сындар
Психографиялық сегментацияны танымал қоғамдық пікір сарапшысы және әлеуметтік ғалым Даниэль Янкелович сынға алды, ол психографиялық адамдардың сатып алуларын болжауда "өте әлсіз" екенін, оны корпоративтік шешім қабылдаушылар үшін "өте нашар" құралға айналдыратынын айтады. Жаңашылдар. Бұл тұтынушылар өзгерістердің алдыңғы шегінде, ең жоғары табысқа ие, сондай-ақ өзін-өзі жоғары бағалайды және мол ресурстар бар, олар кез келген немесе барлық өзін-өзі бағдарлауға ие бола алады. Олар тік төртбұрыштың үстінде орналасқан. Олар үшін имидж - бұл тәттілік, тәуелсіздік және мінез-құлық көрінісі. Олар "өмірдің қызығын" көруге тырысады. Ойлаушылар. Бұл тұтынушылар - идеалдарға сүйенетін жоғары ресурстық топ. Олар - жетілген, жауапты, білімді мамандар. Олардың бос уақытты өткізуге арналған қызметі үйде өтеді, бірақ олар әлемде не болып жатқанын жақсы біледі және жаңа идеялар мен әлеуметтік өзгерістерге дайын. Олардың табысы жоғары, бірақ олар тиімді тұтынушылар және рационалды шешімдер қабылдайды. Сенушілер. Бұл тұтынушылар - идеалдарға сүйенетін, ресурстары аз топ. Олар жергілікті өнімдер мен белгілі брендтерді жақсы көретін консервативті және болжамды тұтынушылар. Олар үшін отбасы, қоғам және мемлекет басты орында тұр. Олардың табысы аз. Жетістікке жетушілер. Бұл тұтынушылар жетістікке жету үшін ынталанған адамдардың жоғары ресурстық тобы. Олар - табысты, еңбекке бейім адамдар, өздерінің жұмысынан және отбасыларынан қанағат алады. Олар саяси жағынан консервативті және билікті және статус-квоны құрметтейді. Олар өздерінің табыстылығын әріптестеріне көрсетіп жүрген белгілі тауарлар мен қызметтерді артық көреді. Жарысқа қатысушылар. Бұл тұтынушылар жетістіктерге жетеленетін, ресурстары аз топ. Олардың құндылықтары жетістікке жетушілерге ұқсас, бірақ экономикалық, әлеуметтік және психологиялық ресурстары аз. Олар өздеріне ұнаған адамдарды үлгі тұтуға тырысқандықтан, сәнге ерекше мән береді. Тәжірибелілер. Бұл тұтынушылар - өзін-өзі білдіруге ынталы адамдардың жоғары ресурстық тобы. Олар барлық топтардың ішіндегі ең жас топ, орташа жасы 25 жаста. Олардың күш-қуаты көп, оны олар дене шынықтырумен және әлеуметтік іс-әрекеттермен айналысады. Олар киім-кешекке, тез тағамға, музыкаға және басқа да жастардың сүйікті нәрселеріне көп ақша жұмсайды, әсіресе жаңа өнімдер мен қызметтерге ерекше көңіл бөледі. Жаратушылар. Бұл тұтынушылар - өзін-өзі білдіруге ынталы адамдардың ресурстары аз тобы. Олар өздерін қанағаттандыруды бағалайтын практикалық адамдар. Олар отбасына, жұмысқа, көңіл көтеруге көп көңіл бөледі, ал басқа нәрселерге қызығушылық танытпайды. Олар тұтынушы ретінде пайдалы және тиімді өнімдерді бағалайды. Тірі қалғандар. Бұл тұтынушылардың табысы ең төмен. Олардың ресурстары өте аз, сондықтан тұтынушылардың өзіндік бағдарлануына жатпайды және олар төртбұрыштынан төмен орналасқан. Олар 61 жастағы орташа жастағы топтың ең жасы үлкені. Олар өздерінің шектеулі мүмкіндіктері бойынша брендке адал тұтынушылар болып табылады.