Кіріспе

Пустозерск немесе Пустозёрск (Пустозёрск) - Солтүстік Солтүстік поляр шеңберінен солтүстікке қарай ресейліктер салған алғашқы қала. Бұл қала Ресей империясының Югра және Печора облыстарының әкімшілік орталығы болды. Ол қазіргі Ненец автономиялық округінде, Нариан-Мардан оңтүстік-батысқа қарай 20 км жерде орналасқан. Пустозерск қаласына 1499 жылы Печора өзенінің төменгі ағысында княздер Семен Курбский мен Петр Ушаты негізін қалады. Қала құр жерлерге салынған, сондықтан Пустозерск атауы "бос көлдер орны" дегенді білдіреді. Пустых (бос) + озер (көлдер) + ск (жер атауының аяқталуы). Бұл Московияның ең солтүстік маңындағы және Печорадағы алғашқы орыс қонысы болды. Пустозерск Ресей мемлекетінің солтүстік шекарасындағы әскери бекініс рөлін атқаруы тиіс еді. 1644 жылдан бастап қалаға самоидтық халықтар жиі шабуыл жасады. Пустозерск екі жарым ғасырдан астам уақыт бойы (1780 жылға дейін) Пустозерск улусының әкімшілік орталығы болды. Қаланың ең белсенді кезеңдері 17 ғасырда болды, онда Артамон Матвеев, Василий Галицин және Аввакум сияқты белгілі адамдар жер аударылды. Соңғысы ағаш бағанаға ілінген жер қазір сәнді ағаш айқышпен еске алынады. XVIII ғасырда Пустозерск экономикалық маңыздылығын біртіндеп жоғалтып, Сибірге оңтүстікке қарай Орал арқылы ыңғайлы жол ашылғандықтан, құлдырай бастады. 1924 жылы Пустозерск қала мәртебесін жоғалтып алды және "қала емес, 25 30 үй және қырық тұрғын емес ғимараттар бар қарапайым, шағын солтүстік ауыл" деп сипатталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 41 тұрғыны соғысқа қатысып, оның 19-ы қаза тапты. Соғыс кезінде халық саны 106-ға дейін өсті, көбінесе босқындардан, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін халық саны 1951 жылы 28-ге дейін төмендеді, ал 1959 жылы - 6-ға дейін. Соңғы тұрғындар 1962 жылы кетіп қалды. Пюстозеорск қаласынан кейін қалдырылған жалғыз ағаш шіркеу - Перифигурация шіркеуі. Ол Гордецкое көлінің жағасындағы Устье ауылына көшірілді.