Кіріспе

Том (Тэмми) Андерсон (1910-1991) - шотландтық скрипкашы, мұғалім, композитор және дәстүрлі күйлерді жинаушы. Ол "Шетландтар скрипкасының тарихындағы ең көрнекті тұлға" деп сипатталған.

Ерте өмір

1910 жылы 29 тамызда Шотландияның Шетланд аралдарындағы Эшанесс қаласында "Мурфилд" кемесінде дүниеге келген. Андерсон Джеймс Андерсонның (1879 жылы 26 қыркүйекте туған, Хамнаву, Эшанесс) және оның әйелі Харриет Маргарет Джонсонның (1882 жылы 24 сәуірде туған, Авенсгарт, Эшанесс) ең үлкен баласы болды. Музыкалық үйде өскен ол әкесінен скрипкада ойнауды үйренді; жасөспірім кезінде ол Солтүстік Мавин ауданында үйлену тойлары мен билерде жергілікті топтарда ойнады.

Ересектілік

Мектепті бітіргеннен кейін ол сол аймақта әртүрлі жұмыстар атқарды: балық аулау, Эшанесс маяк құрылысына көмектесу, кит аулау станциясында жұмыс істеу. Радионы жақсы білген ол жергілікті жерде радио құрылғыларын құрастырып, сататын және батареяларды зарядтау қызметін жүргізетін. Ол 1929 жылы 10 желтоқсанда Оллабери Біріккен еркін шіркеуінде Еша Несс мұғалімі Барбара Моррисонға (туған 17 қазан 1901, Гардерхаус, Сандстинг) үйленді. Олардың Джеймс Джон Лоренс деген бір баласы бар, ол бес апталық жасында қайтыс болды. 1933 жылы ол Нортмавиндегі Перл Ассуранс Компаниясының жергілікті коллекторы болды, содан кейін 1936 жылы Лервикке көшіп барды. Ол кезде ол шотландтық және шетландтық әуендердің кең репертуарын меңгерген талантты скрипкашы еді. Көп ұзамай ол Лервиктің музыкалық шеңберлерінде өз белгісін қалдырды, Лервиктің әуесқой оркестрімен және би топтарында ойнады. 1939 жылы соғыс басталғанда, Тэмми радиоға қызығушылығын арттырып, оны RAF-ке алды, ақырында радар механик ретінде, ол Үндістанға жіберілді. Мұнда ол Үндістанның дәстүрлі музыкасының көптеген түрлеріне тап болды және 1945 жылы үйге оралғаннан кейін Шетландтың дәстүрлі скрипка музыкасының қалған бөлігін құтқару үшін жеке крест жорығын бастауға шықты. 1945 жылы Шетландтың мұрасы мен дәстүрлерін сақтау үшін Шетланд халық қоғамы құрылды, ол оның негізгі музыка жинаушыларының бірі және оның дәстүрлі тобының жетекшісі болды. 1948 жылы ол Islesburgh Dance Band-ті құрды және 1960 жылы ол әлі де көшбасшы болды (ол 1968 жылы таратылды) және Lerwick Brass Band-те туба ойнады. "Арман" тобы құрылды және олардың алғашқы келісімдерінің бірі сол жылдың тамызында Елизавета II мен Принц Филипп үшін ойнау болды. Олар корольдік сапар кезінде репортер Магнус Магнуссонның "Қырқ скрипкашы" деген атағын алды. Сол жаздан бері олар әр сәрсенбі сайын жиналып, Шетландтың дәстүрлі және заманауи әндерін орындайды. Том 1980 жылға дейін жиырма жыл бойы скрипкашылар қоғамын басқарды. Ол кезде ол шынымен де өте шұғыл адам еді. Ол жиырма бес жыл бойы музыканы көп жинады және Шетланд фольклорлық қоғамы үшін музыкалық жинақты редакциялады. 1970 жылдан бастап Андерсон Шетланд мектептерінде скрипканы оқу бағдарламасының бір бөлігі ретінде оқытуға және сәттілікпен оқытуға үгіт-насихат жүргізді. Ол Шетландтардағы мектептерде скрипкадан сабақ беретін алғашқы мұғалім болды. Оның Лервик пен жақын маңдағы шәкірттерінің тобы 1980 жылы Шетландтағы жергілікті концерттерде өнер көрсеткенде "Тэммидің Пири періштелері" деп аталды. Көп ұзамай олар Шетландтың жас мұрасы деген лайықты атауға ие болды. Қазір олар "Шетландтың мұралық скрипкашылары" болып табылады. Осы жылдар ішінде олар, Тэммидің өз сөздерімен айтқанда, "Әлемнің түкпір-түкпірінде және басқа да көптеген жерлерде ойнады!"

Композициялар

Тэмми кішкентай кезінен бастап скрипкалық күйлерді жазды және өмір бойы 300-ден астам әуен шығарды, ең ертесі 1936 жылы, соңғысы 1988 жылдың шілдесінде. Мүмкін, оның ең танымал әні - баяу ауа "Да Слокит Лайт" оның туған жері Эшанесс тұрғындарының азаюынан шабыт алған. "Мен 1969 жылдың қаңтар айының соңында Ешанесстен шығып келе жатқанда, сағат 23:00-ден кейін мен ауданнан шығатын төбенің басына қарасам, мен жас кезімдегіге қарағанда аз жарық көрдім. Мен қарап отырғанда, жарық бірінен соң бірі сөндіріле бастады. Бұл, әйелімнің жақында қайтыс болуымен бірге, мені "Slockit" деген ескі сөзді еске түсірді, ол "жарық сөнді", мен бұл әнді 1970 жылы бір студентпен Тамимен сұхбаттасқан кезде жазылған. Өмірінде көптеген күйлері үш кітапта жарық көрді: "Ханд ме доун да фидль", "Гие ан А" және "Рингинг стрингс".

Өлім және мұра

Андерсон 1991 жылы 20 қыркүйекте Лервиктің Монтфилд ауруханасында 81 жасқа толғаннан кейін бес аптадан кейін қайтыс болды. Ол өмір бойы жүздеген оқушыларына сабақ берді. Бүгінде оның шәкірттерінің ұлдары мен қыздары Шетланд музыка мектептерінде алдыңғы қатарда тұр, ал Aly Bain және басқалары бүкіл әлемге танымал болды. Оны еске алған оқушылар оның кейде ашулы, ашулы, сондай-ақ мейірімді, күлкілі, шыдамды, төзімді екенін айтады. Шетландтық музыкалық ортада ол 1981 жылы Шетландтың алғашқы халықтық фестивалін ұйымдастыруда қозғаушы күш болды. Басқалар да шабыт алды және Шетландқа аккордеон мен скрипка фестивалін, блюз фестивалін, гитара фестивалін, оның Fiddle Frenzy скрипка мектебін және басқаларын берді, ал мектептердегі скрипка сабақтары гитара, жырлы ағаш, қола, перкуссия және аккордеон сабақтарына әкелді. Оның авторлық жарналары Шетландтың музыкалық мұрасы трестіне қаржы бөледі, оның мақсаты - Томның Шетландтың музыкалық дәстүрі мен мәдениетін сақтау және арттыру жөніндегі амбицияларын одан әрі дамыту. Авторлық құқықты иеленетін Траст, Харди Пресс-ке Томның өлім кезінде жарияланбаған 200-ден астам әнін жариялауға тапсырыс берді. Олар үш томда жарық көрді, әрқайсысы "Том Андерсон жинағы" деп аталды. 2010 жылы Андерсон қайтыс болғаннан кейін Шотландияның дәстүрлі музыкасының даңқ залына кірді.