Британ және Ирландия билері: Хорнпайп тарихы

Кіріспе

Би
бидің түрлері

Хорнпайп – 16 ғасырдан бері Ұлыбритания, Ирландия және басқа елдерде орындалатын және биленіп жүрген бірнеше би түрлерінің атауы. Хорнпайп туралы ең алғашқы мәліметтер Англиядан келген, олардың ішінде Хью Астонның 1522 жылғы «Hornepype» және 1609 және 1613 жылдардағы Ланкашир хорнпайптары бар. Бұл атау бастапқыда желді аспаптарды білдірген, бірақ кейіннен биге ауыстырылған. Хорнпайп биінің 16 ғасыр шамасында ағылшын теңіз кемелерінде пайда болғаны болжанады. Алайда, биші Йейтс 1740 жылдан кейін ғана теңізшілермен байланысты болған сияқты, ол Дрюри Лейн театрында «Джек Тар кейіпіндегі хорнпайп» орындады, содан кейін 1741 жылы Ковент-Гарденде «теңізші кейіпіндегі мырзаның хорнпайпы» туралы естілді. Бұл форма 18 ғасырдың ортасына немесе одан ертерекке жатады, бірақ 19 ғасырдың басында одан да танымал болды. Осы кезеңде көптеген хорнпайптар жазылды, көбінесе белгілі композиторлардың туындылары. Ирландияда «The Groves Hornpipe» және «The Boys of Bluehill» мысалдары бар. Англияда Тайнсайдтағы хорнпайптардың белгілі композиторы – ықпалды скрипкашы Джеймс Хилл (шамамен 1811–1853) болды. Бұл форма АҚШ-та да кең таралды, мысалы «President Garfield's Hornpipe». Бұл 19 ғасырға дейін Солтүстік Англия және Шотландияның төмендіктеріндегі аспаптық музыкада танымал болған серпілісті би ырғағы. Көптеген мысалдар әлі күнге дейін Нортумберлендте жақсы танымал және жиі орындалады, мысалы «Dance ti thy Daddy» әні және «Lads of Alnwick» вариациясы. Көбінесе бұл күйлердің ырғағы ерекшеленеді, әдетте жұп сандардағы такттарда, бұл (жоғалған) би қадамдарына сәйкес келеді. Қысқа созылатын, қарапайым, тұрақты гармониялық схемасы және ұштарында танымал белгілері бар форма вариацияларды орындауға өте ыңғайлы. Бұл, әдетте, Нортумбриялық кішкентай сырнайлардың орындаушылары арасында оның сақталуына себеп болды. «Lads of Alnwick» әсіресе ауызша және қолжазба дәстүрінде 1730 жылдары Уильям Диксонның қолжазбасында алғаш рет танылғаннан бері, қазіргі заманға дейін, Том Клоудың 5 бөлімді нұсқасын жазғанға дейін, үлкен өзгеріссіз сақталған. Бұрын бұл термин немесе тактісіндегі күйлерді білдіру үшін де қолданылған. Олар хорнпайптан ешқандай айырмашылығы жоқ деп есептелген болуы мүмкін. Осылардың кейбір ерте мысалдары да синкопталған. Бұл форма Нортумберленд пен Ирландияда сақталған. Мысалы, «Mad Moll» немесе «The Peacock Follows the Hen» 1698 жылдан бері «The Dancing Master» атты еңбекте пайда болғаннан бері танымал. Мұндай күйлерді қазіргі уақытта ирландтық slip jig деп атайды. Нортумберлендтегі осы хорнпайптардың барлық түрлерінің мысалдары FARNE мұрағат веб-сайтында жазылған немесе ноталанған күйде табылуы мүмкін. Хорнпайптарды қамтитын музыканттың ең алғашқы қолжазбасы – Генри Аткинсон МС (оның факсимилін FARNE-де табуға болады). Джон Оффордтың «John of the Green – The Cheshire Way» еңбегі 1750 жылға дейінгі осы формалардағы баспаланған және қолжазбалық би музыкасын кеңінен зерттейді. Бұл Томас Марсденнің 1705 жылы Генри Плейфорд басып шығарған «Original Lancashire Hornpipes, Old and New» еңбегіне, сондай-ақ басқа да деректерге сүйенеді. 1798 жылы пастор Уорнер Уорнер Уэльске сапар шекті. Уэльстік балды сипаттағанда ол былай деп жазды: «Бал екі бауырдың арасындағы шапшаңдық жарысымен аяқталды, олар екі түрлі хорнпайп биледі, олардың күші мен бұлшық еттері, қадамдарының әртүрлілігі және талмайтын жігері біз көргеннің бәрін асып түсті».

The hornpipe is any of several dance forms played and danced in Britain and Ireland and elsewhere from the 16th century until the present day. The earliest references to hornpipes are from England, with Hugh Aston's Hornepype of 1522 and others referring to Lancashire hornpipes in 1609 and 1613. The name originally referred to a kind of wind instrument and was only later transferred to the dance. It is suggested that the hornpipe as a dance began around the 16th century on English sailing vessels. However, the dance does not seem to have become associated with sailors until after 1740 when the dancer Yates performed "a hornpipe in the character of a Jack Tar" at Drury Lane Theatre, after which, in 1741 at Covent Garden we hear of "a hornpipe by a gentleman in the character of a sailor". The form dates back to the mid 18th century or earlier, but became much more popular in the early 19th century. Many hornpipes were written in this period, often with well known composers. In Ireland, examples include "The Groves Hornpipe" and "The Boys of Bluehill". In England, a noted composer of hornpipes on Tyneside was the influential fiddler publican James Hill (c.1811–1853). The form also became very popular in the United States – "President Garfield's Hornpipe" being an example. A lively time dance rhythm, which remained popular in northern English and lowland Scottish instrumental music until the 19th century. Many examples are still well known and widely played in Northumberland, such as the song "Dance ti thy Daddy", and the variation set "Lads of Alnwick". Often these tunes have off beat accents, usually in even numbered bars, presumably corresponding to the (lost) dance steps. The form, having short strains, with a simple fixed harmonic scheme, and recognisable tags at the ends, is very suitable for the playing of variations. This has probably accounted for its survival among players of the Northumbrian smallpipes. "Lads of Alnwick", in particular, has survived in the oral and manuscript tradition without major change from its earliest known appearance in the 1730s in William Dixon's MS, until the modern era, when an almost identical 5 strain version was written down by Tom Clough. The term was also used formerly to refer to tunes in or time. These may have been thought of as differing only inessentially from the hornpipes. Some early examples of these are also syncopated. The form survives in Northumberland and Ireland. One example, "Mad Moll", or "The Peacock Follows the Hen", has remained current since at least 1698 when it appeared in The Dancing Master. Such tunes are usually referred to nowadays by the Irish name slip jig. Examples, current in Northumberland, of all these kinds of hornpipe may be found, either recorded or notated, on the FARNE archive website The earliest musician's manuscript to contain hornpipes is the Henry Atkinson MS (a Facsimile of which may be found at FARNE). John Offord's John of the Green – The Cheshire Way , is an extensive study of published and manuscript dance music in these forms from before 1750. This draws heavily on Thomas Marsden's Original Lancashire Hornpipes, Old and New, published by Henry Playford in 1705, as well as other sources. In 1798 the Reverend Warner Warner journeyed through Wales. In describing a Welsh ball, he wrote, "The ball was concluded by a contest of agility between two brothers, who danced two distinct hornpipes with so much power and muscle, variety of step and inflexible perseverance, as exceeded everything we had seen.

Барокколық торна

Үш уақыттық горнпайп би ырғағы Англиядағы барокко дәуірінде композиторлар жиі қолданған. Халық және көркем музыка үлгілері арасында тым қатаң шекара жүргізудің жасанды екені мүмкін. "Бейне шебері" кітабында көптеген ел би үлгілерін кездестіруге болады, мысалы, "Қабырғадағы тесік" (Генри Пурселлдің "Abdelazer" музыкалық қосымшасынан 8-ші горнпайп), сондай-ақ француз сарай балетінің қадамдарын пайдаланатын, бірақ кейбір қадамдық бөлімдері тактіден өтетін театрлық және балдық хореографиялар да бар. Генри Пурселл мен Георг Фридрих Гендель горнпайптер жазды, ал Гендель кейде темп көрсеткіші ретінде "алла горнпайп" деп белгіледі (Гендельдің "Су музыкасын" қараңыз). Бүгінде ең танымал барокко горнпайп пьесасы - Гендельдің "Су музыкасы" сюитасының ре мажордағы "Alla Hornpipe" бөлімі. Бұл дәуірдегі неміс музыкасында да горнпайптер кездеседі.