Кіріспе

1989 жылғы Бангладештегі торнадо Даулатпур Сатуриа торнадосы 1989 жылы 26 сәуірде Бангладештің Маникганж ауданында болды. Өлім-жітім туралы үлкен күмән бар, бірақ Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның ресми бағалауы оның құрып кеткенін және шамамен 1300 адамды өлтіргенін көрсетеді, бұл оны тарихтағы ең қасіретке ұшыраған торнадоға айналдырады. 2022 жылы бұл торнадоның тарихтағы ең қасіретке ұшыраған торнадо мәртебесіне қарсылық білдірілді, ол 922 адамнан көп өлтірмегенін мәлімдеді. Бұл аймақта торнадо шығаратын дауылдар муссонға дейінгі және одан кейінгі айларда жиі кездеседі. Бангладеште жылына орташа есеппен алты торнадо болады, олардың белсенділігі сәуір айында аса жоғары болады. Монсонға дейінгі айлар (наурыз-мамыр) ауа райының қолайсыздығына ең қолайлы жағдайды көрсетеді. Осы уақыт ішінде конвективті қол жетімді потенциалдық энергия - атмосфералық тұрақсыздықтың көрсеткіші, оның жоғары мәндері найзағайдың ықтималдығын көрсетеді, ал желдің қиылысы айналымдағы найзағайдың дамуына ықпал етеді. Батыстық Бенгалияда, Үндістанда және Бангладештің көршілес аймақтарында тұрақсыздық ең үлкен. Бұл аймақта жиі дауылдар пайда болып, елдің оңтүстік-шығысына қарай қозғалады. Бұл дауылдар жергілікті тұрғындарда солтүстік-батыс немесе Калбайшахи деп аталады.

Оқиға және оның салдары

1989 жылы 25 сәуірде төмен қысым аймағы Үндістанның Бихар және Батыс Бенгалия штаттарынан басталып, Бангладеш пен Манипурдың шығысына дейін созылып кетті. Жүйе 26 сәуірге дейін күн бойы негізінен тұрақты болды. Сол күні Мадхья-Прадештен тағы бір төменгі қысым келді, Қытайдағы қысыммен бірге, қысым градиенті Бангладеште тығыз болды. Бенгал шығанағынан солтүстік-шығысқа қарай жылы, ылғалды ауа ағып, ал оңтүстікке қарай Гималай тауларынан салқын, құрғақ ауа ағып келді. Атмосфераның жоғары деңгейлерінде реактивті ағыннан соққан батыс желдері үлкен жел қиылысын пайда етті, бұл торнадо шығаратын супержасушалы найзағайлардың дамуының негізгі факторы. Ауа ағыны 26 сәуірде айрықша қарқынды болды, Даккадан желдің биіктігі 8 метрден жоғары болғандығын байқады. Батыстық Бангладеш үстіндегі құрғақ сызық найзағайдың дамуының ошақ нүктесі болды. 12:00 UTC-те жоғарыда аталған факторлардың барлығы бүкіл елде қатты найзағайлар тудыруға қызмет етті. Оның жолы ұзақ болды. Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның баспасөз бюллетенінде торнадо Фуджита шкаласы бойынша F3 болып саналады. Алайда, желдің болжамы бойынша ол F4 деңгейінде болады. Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның мәліметтері бойынша, 2017 жылы торнадодан шамамен 1300 адам қаза тауып, 12000 адам жарақат алған. Бұл жаңа басылым Бангладештегі торнадоны тарихтағы ең қасіретке ұшыратты деп жариялады, бірақ бұл торнадоны емес. Зыян өте үлкен болды, өйткені көптеген ағаштар түбімен құлап, 6 шаршы шақырым аумақтағы барлық үйлер толығымен қираған. Бангладеш Observer газетінде жарияланған мақалада: "Жарақаттану өте толық болды, кейбір ағаш қаңқаларынан басқа, инфрақұрылымның белгілері жоқ". Шамамен 80 000 адам баспанасыз қалды. Екінші торнадо Нарсинди ауданында болып, 5 адам қаза тауып, 500-і жарақат алды.