Кіріспе

Балеттер компаниясы (балеты) - 1909-1929 жылдары Еуропа мен Солтүстік және Оңтүстік Америкада өнер көрсеткен Париждегі балеттер компаниясы. Оқиғалар Революция қоғамды бүлдірген Ресейде болған жоқ. Париждегі алғашқы маусымнан кейін компанияның ресми байланыстары болмады. Бастапқыда импресарио Сергей Дягилев ойлап тапқан, "Ресей балеттері" 20-ғасырдың ең ықпалды балет компаниясы ретінде танымал, себебі ол жас хореографтар, композиторлар, дизайнерлер мен бишілер арасындағы көркемдік ынтымақтастықты алға жылжытты, олардың барлығы өздерінің бірнеше салаларында алдыңғы қатарда. Диагилев композиторлар Игорь Стравинский, Клод Дебюсси, Сергей Прокофьев, Эрик Сати, Морис Равел, Василий Кандинский, Александр Бенуа, Пабло Пикассо, Анри Матисс сияқты суретшілерге, костюм дизайнерлері Леон Бакст пен Коко Шанельге тапсырыс берді. Компанияның туындылары үлкен сенсация тудырып, би өнерін толықтай жандандырып, көптеген бейнелеушілерді көпшілік назарына әкелді және музыкалық композицияның барысына елеулі әсер етті. Сондай-ақ, еуропалық және американдық көрермендерге орыс фольклорынан алынған ертегілер, музыка және дизайн мотивтері таныстырылды. Компанияның Еуропалық авангард өнерін қолдануы ХХ ғасырдың басындағы кең көркемдік және танымал мәдениетке, ең аз дегенде, Ар-деконың дамуына әсер етті.

Номенклатура

Балеттер рөсі деген атаудың французша көпше түрі, Сергей Дягилев құрған және оның өмірінде белсенді болған компанияны білдіреді. (Бірқатар жарнамаларда компания Серж Дьягилевтің орыс балеттері деп жарнамаланған.) Ағылшын тілінде бұл компанияны "Балет Рус" деп атайды, бірақ XX ғасырдың басында оны кейде "Орыс балеті" немесе "Диагилевтің орыс балеті" деп атаған. Ал кейбір жарнамалық материалдарда Құдайдың есімі жалғыздықта жазылған. Балет Рус де Монте-Карло және Балет Рус (бірлік санды пайдалана отырып) атаулары 1929 жылы Дягилевтің өлімінен кейін құрылған компанияларға қатысты.

Өмірбаян

Компанияның импресариосы (немесе қазіргі терминдер бойынша "көркемдік директор") Сергей Дягилев оның табысына басты себепкер болды. Ол рөлге ерекше дайындалған; арақ дәнекерлеушілердің бай орыс отбасында туылған (бірақ олар 18 жасында банкроттыққа ұшырады), ол компанияның қамқоршылары мен игі ниеттілерін қамтамасыз ететін жоғарғы сыныптық шеңберлерде қозғалуға дағдыланған. Бұл жерде, атап айтқанда, Сергей Дягилевтің "Орыс балетінің" Еуропадағы табысына мол қаржылай қолдау көрсеткен, "Виннаретта Сингердің" де есімін атап өту қажет. 1890 жылы ол Санкт-Петербургтегі заң факультетіне оқуға түседі. Ол жерде ол (туысы Дмитрий Философов арқылы) өзін Невский Пиквикскийлері деп атаған өнерпаздар мен зиялылардың студенттік тобымен таныстырды, оның ең ықпалды мүшесі Александр Бенуа болды; басқалар Леон Бакст, Уолтер Нувель және Константин Сомов болды. Бала кезінен бастап Дьягилев музыкаға қатты қызығатын. Алайда, 1894 жылы Николай Римский Корсаковтың таланты жоқ екенін айтқанынан кейін композитор болу ұмтылысы бұзылып кетті. 1898 жылы Пиквикшілердің бірнеше мүшесі Диагилевтің редакторлығымен "Мир искусств" журналын құрды. 1902 жылы "Мирский совет" журналында Ресейдің концерттері, опералары мен балеттері туралы рецензиялар жазылған. Соңғыларын негізінен Дьягилевтің ойлауына айтарлықтай ықпал еткен Бенуа жазған. Мир Искусство Санкт-Петербургте орыс өнерінің көрмелеріне де демеушілік етті, оның басында 1905 жылы Таврида сарайында Дягилевтің ресейлік портретті көрмесі өтті. Ресей өнер әлемінің өте консервативтілігіне ренжіген Дягилев 1906 жылы Париждегі Петти Палесте орыс өнерінің алғашқы көрмесін ұйымдастырды. Оның үлкен табысы париждіктерді орыс тілінің барлық түріне қызықтырады. Дягилев 1907 жылы Париж операсында орыс музыкасының маусымдарын ұйымдастырды. 1908 жылы Дягилев Париж операсына Модест Мусоргскийдің "Борис Годунов" операсының алты қойылымымен оралды. Бұл Николай Римский Корсаковтың 1908 жылғы нұсқасы (қосымша кесулер мен сахналардың қайта орналасуы). Оперьаның үлкен қойылымдарын шығару шығындары өте көп болғанымен, спектакльдер үлкен сенсация туғызды.

Дебют

1909 жылы Дягилев өзінің бірінші Париж "Русский сезон" балетіне арналған (әлі келесі жылға дейін компания "Балеты Русские" атауын қолданбаған). Бұл алғашқы компанияның көпшілігі Санкт-Петербургтегі Императорлық балетте резидент орындаушылар болды, оларды императорлық балеттің жазғы демалысы кезінде Парижде орындау үшін Дягилев жалдаған. Бірінші маусымның репертуарында негізінен Мишель Фокиннің хореографиясы, оның ішінде Ле Павильон д'Армида, Половтский билері (Принц Игордан), Лес Сильфидтер және Клеопатра. Маусымда бірнеше ресей композиторларының музыкасына бірнеше хореографтар (оның ішінде Фокин) қойған пастиш - Ле Фестин де болды.

Орынбасарлар

Сергей Дягилев 1929 жылы 19 тамызда Венецияда қант диабетіне шалдыққаннан кейін, "Русские балет" үлкен қарыздармен қалды. Ұлы депрессия басталғанда, оның мүлкін несие берушілер талап етті және бишілер тобы тарады. 1931 жылы полковник Василий де Базиль (Парижден келген ресейлік эмигрант кәсіпкер) және Рене Блум (Монте-Карло операсының балет директоры) Монте-Карлодағы орыс балеттерін құрды, ол 1932 жылы алғашқы қойылымдарын көрсетті. Диагилевтің түлектері Леонид Массине мен Джордж Баланчин компанияда хореографтар ретінде жұмыс істеді, ал Тамара Туманова бас биші болды. Өнерлік айырмашылықтар Блум мен де Базильдің арасын бөлуге әкелді, содан кейін де Базиль өзінің компаниясын бастапқыда "Балет Рус де Полковник В. де Базиль" деп атады. Блум "Балет Рус де Монте-Карло" атауын сақтап қалды, ал де Базиль жаңа компания құрды. 1938 жылы ол оны "Ковент-Гардендегі орыс балеті" деп атады Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, Балет Рус де Монте-Карло Еуропадан шығып, АҚШ пен Оңтүстік Америкада кеңінен гастрольге шықты. Бишілер зейнеткерлікке шығып, компаниядан кеткеннен кейін, олар көбінесе АҚШ-та немесе Оңтүстік Америкада би студияларын құрып, басқа бишілер студияларында сабақ береді. Баланчин Америка балет мектебін, кейін Нью-Йорк қалалық балетін құрғаннан кейін, көптеген алдыңғы қатарлы бұрынғы Монте-Карло орыс балетінің билері Нью-Йоркке барып, оның мектебінде сабақ берді. Олар АҚШ-қа гастрольге шыққанда, актерлік құрамға киноактриса және биші Сайд Шарис кірді. "Оригинал балет русе" көбінесе Еуропада гастрольдерге шықты. Оның түлектері Еуропа мектептерінде классикалық орыс балет техникасын оқытуда ықпалды болды. 2005 жылы "Балет Рус" атты деректі фильм түсірілді.

Бишілер

"Орыс балеттері" бишілерінің жоғары деңгейімен танымал болды, олардың көпшілігі Мәскеу мен Санкт-Петербургтегі патшалық мектептерде классикалық білім алған. Олардың жоғары техникалық стандарттары компанияның Париждегі табысына үлкен үлес қосты, онда 1830-шы жылдардан бастап би техникасы айтарлықтай төмендеді. Негізгі әйел бишілерге: Анна Павлова, Тамара Карсавина, Ольга Спесьевцева, Матильда Кшессинска, Ида Рубинштейн, Бронислава Нижинска, Лидия Лопокова, Софи Пфланц және Алисия Маркова кірді. 1916 жылы балерина Ксения Маклетзова компаниядан шығарылып, Диагилевтің сотына түсті; ол келісімшартты бұзғаны үшін қарсы талап қойды және Массачусетс сотында 4500 доллар жеңіп алды. Балеттер Русс 19-ғасырдың басынан бастап хореографтар мен балет көрермендері елемеген еркек бишінің мәртебесін көтеру үшін одан да ерекше болды. Ерлер арасында Мишель Фокин, Серж Лифар, Леонид Массине, Антон Долин, Джордж Баланчин, Валентин Зегловский, Теодор Кослоф, Адольф Болм және компания тарихындағы ең танымал және талантты биші деп саналатын аңызға айналған Васлав Нижинский болды. 1917 жылғы Революциядан кейін, кейінгі жылдары, жас бишілер бұрынғы Император бишілері Парижде оқығандардан алынып, орыс жер аударылғандарының үлкен қауымдастығына кірді. Тіпті Америкадан да рекруттар қабылданды, олардың ішінде 1925 жылы Монте-Карлодағы труппаға қосылған жас Рут Пейдж де болды.

Хореографтар

Компания қазір танымал (ал кейде атақты) үлкен хореографтар Мариус Петипа мен Мишель Фокиннің, сондай-ақ Васлав Нижинский, Бронислава Нижинская, Леонид Массиннің және жас Джордж Баланчиннің жаңа шығармаларын сахналады.

Мишель Фокин

Мишель Фокиннің хореографиясы "Рус балетінің" алғашқы табысында аса маңызды болды. Фокин 1898 жылы Санкт-Петербургтегі Императорлық балет мектебін бітіріп, ақырында Мариинский театрының бірінші солисі болды. 1907 жылы Фокин өзінің алғашқы "Le Pavillon d'Armide" атты шығармасын Императорлық орыс балеті үшін жасаған. Сол жылы Александр Глазунов оркестрлеген композитор Фредерик Шопеннің фортепиано музыкасына Шопинянаны шығарды. Бұл балетке арнайы жазылған музыкаға емес, қазіргі музыкаға хореография жасаудың алғашқы үлгісі болды, бұл сол кездегі әдеттегі практикадан ауытқу болды. Фокин өзінің халықаралық беделін балеттерде алғашқы төрт маусымда (1909-1912) хореографиялық шығармаларымен қалыптастырды. Бұлардың ішінде Половтский билері (Принц Игорьден), Ле Павильон д'Армида (Императорлық орыс балеті үшін 1907 жылы шығарылған), Лес Сильфидтер (оның бұрынғы Шопинянасының қайта өңдеуі), Өрт құсы, Ле Спектр де ла Роза, Петрушка және Дафнис және Хлоя Диагилевпен ұзақ уақытқа созылған дүрбелеңді қарым-қатынастан кейін Фокин 1912 жылғы маусымның соңында Балет Рустан кетті.

Васлав Нижинский

Васлав Нижинский сегіз жасынан бастап Санкт-Петербургтегі Императорлық балет мектебінде оқыған. 1907 жылы мектепті бітіріп, Император балетіне түседі. Диагилев оны Париждегі алғашқы балет маусымына шақырды. 1912 жылы Дягилев Нижинскийге хореограф ретінде алғашқы мүмкіндікті Клод Дебюссидің симфониялық поэмасы "Прелюдие к дьофьер ди ди ди ди фауне" ("Прелюдие к дьофьер ди ди фауне") атты "L'Après midi d'un faune" ("Фаунаның түстен кейінгі кеш") қойылымы үшін берді. Балетте Нижинскийдің өзі фаунаның рөлін ойнайды, балеттің ашық эротикалық сипаты сенсация тудырды. Келесі жылы Нижинский Дебюссидің "Жигу" балеті үшін жазған жаңа шығармасының хореографиясын жасады. Көпшілікке бей-жай қараған "Жеу" екі аптадан кейін Игорь Стравинскийдің "Жазғы салт" (Le Sacre du printemps) премьерасынан кейін, сонымен қатар Нижинскийдің хореографиясы. Нижинский 1919 жылы шизофрениямен ауырып, би мен хореографиядан зейнеткерлікке шықты.

Леонид Массин

Леонид Массин Мәскеуде дүниеге келді, ол Император мектебінде актерлік өнер мен биді оқыды. Актер болудың алдында тұрған Массинді Сергей Дягилев Васлав Нижинскийдің орнын алмастыруды іздеп жүргендіктен, Орыс балеттеріне шақырды. Дягилев Массиннің шығармашылығын және хореографияға кіруін көтермеледі. Массиннің орыс балеттері үшін ең танымал туындылары - Парад, El sombrero de tres picos және Pulcinella. Бұл үш жұмыста да ол Пабло Пикассомен бірлесіп жұмыс істеді, ол декорациялар мен костюмдерді жасады. Массин Фокиннің хореографиялық жаңалықтарын, әсіресе, әңгіме мен кейіпкерге қатысты жаңалықтарды кеңейтті. Оның балеттерінде халық биі мен деми-характер биі де бар, бұл стиль классикалық техниканы сипат биін орындау үшін қолданады. Массин өзінің хореографиясында қарама-қайшылықтарды жасады, мысалы синхронды, бірақ жеке қозғалыстар немесе балет корпусының ішіндегі шағын топтық би үлгілері.

Бронислава Нижинская

Бронислава Нижинская Васлав Нижинскийдің кіші қарындасы болды. Ол Санкт-Петербургтегі Императорлық балет мектебінде оқып, 1908 жылы Императорлық балетке қосылды. 1909 жылдан бастап ол (ағасы сияқты) Дягилевтің "Орыс балетінің" мүшесі болды. 1915 жылы Нижинска күйеуімен Бірінші дүниежүзілік соғыстан қашып, Киевке қашып кетеді. Ол жерде ол École de movement-ті құрды, онда украиндық суретшілерді заманауи биге үйретті. Оның ең көрнекті шәкірті Серж Лифар (кейін 1923 жылы "Рус балеттеріне" қосылды). Ресей революциясынан кейін Нижинская Польшаға қашып кетіп, 1921 жылы Париждегі "Балет Рус" театрына қайтадан қосылды. 1923 жылы Дягилев оған Стравинскийдің "Бейнелер" операсының хореографиясын тапсырды. Нәтижесінде бауырының "Жазғы рәсім" хореографиясының элементтері балеттің дәстүрлі аспектілерімен, мысалы, би билеумен біріктіріледі. Келесі жылы ол компания үшін үш жаңа шығарманы хореографияға енгізді: Les biches, Les Fâcheux және Le train bleu.

Джордж Баланчин

Георгий Мелитонович Баланчивадзе Санкт-Петербургте дүниеге келді, Георгий Баланчин Императорлық балет мектебінде оқыды. 1917 жылы Революция кезінде оның оқу ісін тоқтатты. Балашин мектеп қайта ашылғаннан кейін 1921 жылы бітірді. Кейін Петроград консерваториясында музыка теориясы, композиция және фортепианоны оқыды, 1923 жылы бітірді. Осы уақыт ішінде Мариинский театрының балет корпусында жұмыс істеді. 1924 жылы Баланчин (және оның бірінші әйелі, балерина Тамара Гева) Германияда совет мемлекеттік бишілермен бірге турнеде болған кезде Парижге қашып кетті. Сергей Дягилев оны "Орыс балетінің" хореографы ретінде шақырды.

Дизайнерлер

Диагилев қазіргі заманғы көркем суретшілерді декорациялар мен костюмдерді жобалауға шақырды. Бұлардың ішінде Александр Бенуа, Леон Бакст, Николас Рерих, Жорж Браке, Наталья Гончарова, Михаил Ларионов, Пабло Пикассо, Коко Шанель, Анри Матисс, Андре Деран, Жоан Миро, Джорджо де Чирико, Сальвадор Дали, Иван Билибин, Хуан Грис, Павел Челичев, Морис Утрилло және Жорж Руо болды. Олардың жобалары компанияның жаңашылдыққа толы өнімдерін жасауға септігін тигізді. Париждегі "Стравинскийдің көктем ырысы" атты туындысының премьерасынан туындаған жанжалдың бір себебі - "Орыс балетінің" костюмдерінің қозушы эстетикасы. Олар керемет туындылар жасаса да, дизайнерлердің көпшілігі театрдан білім алмады, олар студиялық суретшілер ретінде басталды.

Александр Бенуа

Александр Бенуа Невский Пиквикскийлер тобының ең ықпалды мүшесі және "Мирской коммунизм" ұйымының негізін қалаушылардың бірі (Бакст пен Дягилевпен бірге). Оның балетке деген қызығушылығы Диагилевке қатты әсер етті және ол "Рус балеттері" құрылуына ықпал етті. Бенуа тарихи дәлдікке де көңіл бөлген және сән тарихы туралы мол білімі бар. Сонымен қатар, Бенуа компанияның бірнеше ертеректегі туындыларына сахналық және костюмдік дизайнға үлес қосты: Le Pavillon d'Armide, Le Festin және Giselle бөлімдері. Бенуа сонымен қатар Игорь Стравинский мен Мишель Фокинмен бірге Петрушканың тууына қатысқан, оған сценарийдің көп бөлігін, сондай-ақ сахналық жиынтықтар мен костюмдерді енгізген.

Леон Бакст

Леон Бакст сонымен қатар Невский Пиквикскийлер мен Мир Искусстваның бастапқы мүшесі болды. Ол жалаңаш денені он тоғызыншы ғасырдағы әлеуметтік және театрлық киімнің салмағы астында ұмытылған көркемдік тұтастығы ретінде қарастырды". Ол 1909 жылдан 1921 жылға дейін Балет Русінің қойылымдарына дизайнер ретінде қатысты.

Пабло Пикассо

1917 жылы Пабло Пикассо Диагилевтің үш балетіне кубистік стильде декорациялар мен костюмдерді жасады, олардың барлығы Леонид Массиннің хореографиясымен: Парад, El sombrero de tres picos және Pulcinella.

Наталья Гончарова

Наталья Гончарова 1881 жылы Ресейдің Тула қаласына жақын жерде дүниеге келген. Оның өнерінде орыс халық өнерінен, фовизмнен және кубизмнен әсер алды. 1921 жылы "Рус балеттері" үшін дизайн жасай бастады. "Орыс балеттері" XX ғасырдағы сәнді театр дизайнының дәстүрін нық орнатқанымен, компания көркем суретшілерді жұмысқа алуда бірегей болған жоқ. Мысалы, Савва Мамонтовтың жеке опера компаниясы Константин Коровин мен Головин сияқты көркем суретшілерді жұмысқа алу саясатын жасады, олар кейіннен орыс балетінде жұмыс істеді.

Композиторлар мен дирижерлер

Жаңа шығармалары үшін Диагилев 20-ғасырдың ең көрнекті композиторларына тапсырыс берді, соның ішінде: Дебюсси, Мильхо, Пуленк, Прокофьев, Равел, Сати, Респиги, Стравинский, де Фалла және Штраус. Ол сонымен қатар алғашқы екі маңызды британдық композицияланған балеттерді тапсыру үшін жауапты болды: Ромео мен Джульетта (1925 жылы он тоғыз жасар Констан Ламберт құрастырған) және Нептунның жеңісі (1926 жылы Лорд Бернерс құрастырған). Импрессарио сонымен қатар 20-шы ғасырда өз саласында танымал болған немесе танымал болған дирижерлерді жұмысқа алды, соның ішінде Пьер Монте (1911-16 және 1924), Эрнест Ансермет (1915-23), Эдвард Кларк (1919-20), Роджер Дезормиер (1925-29).

Игорь Стравинский

Диагилев жас Стравинскийді "От құсы" үшін музыка жазуға жалдаған кезде, композитор Анатолий Лядовтың сенімді емес екендігі дәлелденгеннен кейін, бұл Стравинскийдің Еуропа мен Америка Құрама Штаттарында мансабын бастауға ықпал етті. Бастапқы балет партитуралары көп талқыланды. "От құсы" (1910) осындай жас суретші үшін таңғажайып жетістік деп саналды (Дебюсси: "Енді, сіз бір жерден бастауыңыз керек!"). Көптеген заманауи аудиториялар Петрушканы (1911) төзімсіз дыссонантты және шатастырған деп тапты. "Бастапқы жазғы рәсім" (1913) көрермендердің көтерілісіне себеп болды. Ол адамдарды таңғалдырды, себебі оның ырғағы мен агрессивті динамикасы. Көрермендердің оған теріс реакциясы қазір театрлық жанжал ретінде танымал болып табылады, өйткені Рихард Вагнердің 1861 жылы Париждегі Таннхаузерінің сәтсіз орындалуы және Жеті жылдық соғыс қарсаңында Лондондағы Жан Жорж Новерредің "Les Fêtes Chinoises". Алайда, Стравинскийдің балетке арналған алғашқы партитуралары қазір жанрдың шедеврлері деп танылады.

Спектакльдің фильмі

Дягилев әрқашан ешқандай камера өзінің бишілерінің өнерін бағалай алмайтынын айтып жүрді, және ұзақ уақыт бойы орыс балетінің кино мұрасы жоқ деп саналды. Алайда 2011 жылы 1928 жылдың маусым айында Швейцариядағы Монтрё қаласында өткен бір қойылымның 30 секундтық бейнефильмі жарық көрді. Балет "Силфидтер" деп аталды, ал басты биші Серж Лифар екені анықталды.

Жүз жылдық көрмелер мен мерекелер

Париж, 2008: 2008 жылдың қыркүйегінде, "Русские балеты" балетінің құрылуының 100 жылдығы қарсаңында, Sotheby's негізінен француз, британ және ресейлік жеке коллекционерлер, мұражайлар мен қорлар берген шығармалардың ерекше көрмесін ұйымдастыратынын жариялады. Парижде 150-ге жуық сурет, дизайн, костюм, театрдың сән-салтанаты, суреттер, мүсіндер, фотосуреттер, қолжазбалар мен бағдарламалар қойылып, орыс балетінің тарихындағы маңызды сәттерді еске түсірді. Көрмеде Андре Деранның (La Boutique fantasque, 1919) және Анри Матисс (Le chant du rossignol, 1920) және Леон Баксттың костюмдері болды. Балеттерде өнердің өркендеуін еске түсіретін плакаттарда Пабло Пикассоның "Парад" қойылымындағы "Қытай сиқыршысы" бейнесі және Жан Коктоның "Le Spectre de la rose" романындағы плакаты бар. Киімдер мен сахналық дизайндар Александр Бенуаның "Армид павильоны" және "Петрушка" үшін; Леон Бакст, "La Péri" және "Le Dieu bleu" үшін; Михаил Ларионов, "Le Soleil à Minuit" үшін; және Наталья Гончарова, "От құсы" үшін (1925 нұсқасы). Көрмеге маңызды қазіргі заманғы суретшілер де қатысты, олардың шығармалары орыс балеттерінің көркем мұрасын көрсетеді, атап айтқанда Белгияның танымал суретшісі Изабелл де Борхгравтың түрлі-түсті боялған қағаздан жасалған инсталляциясы және Санкт-Петербургтегі Императорлық фарфор фабрикасының бұйымдары. Монте-Карло, 2009: Мамыр айында Монакода Георгий Шишкин жасаған "Дягилевтің орыс балеттерінің жүз жылдығы" атты екі пошта маркасы шығарылды. Лондон, 201011: Лондонның Виктория және Альберт мұражайы 2010 жылдың 5 қыркүйегі мен 2011 жылдың 9 қаңтары аралығында V&A South Kensington-да "Дьягилев және орыс балеттерінің алтын дәуірі, 19091929" атты арнайы көрме ұсынды. Канберра, 201011: Австралияның Ұлттық галереясы компанияның костюмдерінің көрмесі 2010 жылдың 10 желтоқсанынан 2011 жылдың 1 мамырына дейін Канберра галереясында өтті. Балеттер: костюм өнері" деп аталатын бұл қойылымға 1909 жылдан 1939 жылға дейінгі 34 қойылымнан 150 костюм мен аксессуарлар кірді; костюмдердің үштен бірі сахнада соңғы рет киінгеннен бері көрінбеді. Наталья Гончарова, Пабло Пикассо, Анри Матисс, Андре Дерейн, Жорж Браке, Андре Массон және Джорджо де Чириконың костюмдерімен қатар, көрмеде фотосуреттер, фильмдер, музыка және суретшілер суреттері де болды. Вашингтон, 2013: Диагилев және балеттер, 19091929: Өнер музыкамен билегенде. Ұлттық өнер галереясы, шығыс ғимараттың мезаннині. 2013 жылғы 12 мамыр - 2 қыркүйек. Ұйымдастырушы: Лондонның Виктория және Альберт мұражайы, Вашингтонның Ұлттық өнер галереясымен бірлесіп. Стокгольм, 20142015: Ұйқыдағы сұлулар Түстер мен костюмдер. Стокгольмдегі Би мұражайының иелігінде орыс балетінің 250-ге жуық түпнұсқа костюмі бар, бұл көрмеде олардың елуге жуығы көрсетілді. (www. dansmuseet. - Бұл - біздің музей. se)