Кіріспе
Стрик Каех немесе Сигтриг Гал (,) - 10 ғасырдың басында Дублинді, содан кейін Нортумбрияны билеген гиберно скандинавтық викинг көшбасшысы. Ол Имардың немересі және Уи Имайрдың мүшесі болды. Ситрик 902 жылы Дублиннен қуылған викингтердің бірі болған, содан кейін ол Англияның шығыс Данелау аймағын басқарған болуы мүмкін. 917 жылы ол өзінің туысы Рагналл уа Имайрмен бірге Ирландияға жеке флоттармен жүзіп барып, жергілікті патшаларға қарсы бірнеше шайқаста жеңіске жетті. Ситрик Дублинді қайта басып алып, өзін патша етіп бекітті, ал Рагналл Англияға оралып, Нортумбрияның патшасы болды. 919 жылы Ситрик Уи Имайрларды Ирландиядан қуып шығаруды көздеген жергілікті ирланд патшаларының коалициясына қарсы Айлендбридж шайқасында жеңіске жетті. Бұл шайқаста алты ирланд патшасы қаза тапты, оның ішінде Солтүстік Уи Неиллдің патшасы және Ирландияның Жоғарғы патшасы Ниалл Глундаб. 920 жылы Ситрик Дублиннен Нортумбрияға кетті, оның туысы Гофраид уа Имайр Дублинде патша болды. Сол жылы Ситрик Давенпортқа шабуыл жасады, мүмкін, англосаксон патшасы Эдуардқа қарсы шыққан шығар. 921 жылы Рагналл уа Имайр қайтыс болды, оның орнын Североумбрияның патшасы Ситрик бағындырды. Қақтығыстың жазба деректері болмаса да, нумизматикалық дәлелдер келесі бірнеше жылда Мерсияның үлкен бөлігін викингтер қайта жаулап алғанын көрсетеді. Нортумбрия викингтері мен англосаксондар арасында 926 жылы Стрик Этельстанның әпкесі, мүмкін Эдит Поулсворттықпен үйленген кезде қандай да бір келісімге қол жеткізілді. Ситрик де христиан дінін қабылдады, бірақ бұл ұзаққа созылмады, ол көп ұзамай пұтқа табынушылыққа оралды. 927 жылы қайтыс болғаннан кейін оның орнын оның туысы Гофраид уа Имайр бағындырды. Ситриктің ұлы Гофрид кейін Дублиннің патшасы, оның ұлы Аралт (Гаральд) Лимерик патшасы, ал оның ұлы Амлаиб Куаран Дублин мен Нортумбрияның патшасы болды.
Sitric Cáech or Sihtric Cáech or Sigtrygg Gále, ( , , died 927) was a Hiberno Scandinavian Viking leader who ruled Dublin and then Viking Northumbria in the early 10th century. He was a grandson of Ímar and a member of the Uí Ímair. Sitric was most probably among those Vikings expelled from Dublin in 902, whereafter he may have ruled territory in the eastern Danelaw in England. In 917, he and his kinsman Ragnall ua Ímair sailed separate fleets to Ireland where they won several battles against local kings. Sitric successfully recaptured Dublin and established himself as king, while Ragnall returned to England to become King of Northumbria. In 919, Sitric won a victory at the Battle of Islandbridge over a coalition of local Irish kings who aimed to expel the Uí Ímair from Ireland. Six Irish kings were killed in the battle, including Niall Glúndub, overking of the Northern Uí Néill and High King of Ireland. In 920 Sitric left Dublin for Northumbria, with his kinsman Gofraid ua Ímair succeeding him as king in Dublin. That same year Sitric led a raid on Davenport, Cheshire, perhaps as an act of defiance against Edward the Elder, King of the Anglo Saxons. In 921 Ragnall ua Ímair died, with Sitric succeeding him as King of Northumbria. Though there are no written accounts of conflict, numismatic evidence suggests there was a Viking reconquest of a large part of Mercia in the following few years. An agreement of some sort between the Vikings of Northumbria and the Anglo Saxons was achieved in 926 when Sitric married a sister of Æthelstan, perhaps Edith of Polesworth. Sitric also converted to Christianity, though this did not last long and he soon reverted to paganism. He died in 927 and was succeeded by his kinsman Gofraid ua Ímair. Sitric's son Gofraid later reigned as king of Dublin, his son Aralt (Harald) as king of Limerick, and his son Amlaíb Cuarán as king of both Dublin and Northumbria.
Өмірбаян
902 жылы Дублиннің билік басындағы викингтерін Бреганың королі Маэль Финния мак Фланнакан мен Лейнстердің королі Сербол мак Муиркейн бастаған бірлескен күш қаладан қуып шығарды. Қаланың басып алынуынан аман қалған викингтер әр түрлі топтарға бөлінді. Археологиялық деректерге сүйенсек, Дублин осы қуғын-сүргіннен кейінгі жылдары да қоныстанған, бұл билік етуші элитаның ғана кетуіне мәжбүр болғанын көрсетеді. Алайда, ирландтық елді мекендерге викингтердің шабуылы жалғасты, ал 914 жылы үлкен викингтер флоты Уотерфордқа барды. Бұл флоттың келуі Ирландияның кейбір бөліктеріне викингтер билігін қалпына келтірді, ал келесі жылы Лимерикке қоныстанған викингтер көп болды. Бұл кезеңдегі негізгі тарихи дереккөздер - скандинавтық сагалар мен ирландтық жылнамалар. Кейбір жылнамалар, мысалы, Ольстер жылнамалары, қазіргі заманғы жазбалар деп есептеледі, ал сагалар олар сипаттаған оқиғалардан әлдеқайда кейінгі уақытта жазылған және олар әлдеқайда сенімді емес деп саналады. Ирландияның фрагментті жылнамалары және Төрт қожайынның жылнамалары сияқты бірнеше жылнамалар кейінірек жинақталды, ішінара қазіргі заманғы материалдардан, ішінара сагалардың фрагменттерінен. Даунхэмнің айтуынша, "ағылшын елінің тарихи жазбалары осы [сағалық үзінділердің] қосымшаларынан басқа, ғалымдар оларды оқиғаларды жақтастықпен баяндағанмен, негізінен, дәл жазбалар деп санайды".
Отбасы
Ситрик кейде өзінің эпитеттерінің бірін қолдану арқылы немесе "уа Имайр" дегенді қолдану арқылы анықталады, яғни "Имарның немересі" дегенді білдіреді, бірақ ешқашан аталық есіммен. Осылайша, Имардың үш ұлының (Барид, Сихфрит немесе Ситриук) қайсысы - егер біреу болса - Ситриктің әкесі болғанын анықтау мүмкін емес. Патронимнің болмауының бір себебі Ситриктің ешқашан Дублинді басқармаған немесе уақытының көп бөлігін Ирландиядан тыс өткізген Имар ұлының баласы болуы мүмкін, осылайша Ситриктің Дублинді басқару заңдылығын әкесінің емес, оның әжесінің жеке басын анықтауға байланысты. Тағы бір ықтималдық - Ситрич Імардың қызы арқылы немересі болған, оның билік ету құқығы да бабасына байланысты болған. Клонмакноаз жылнамасында Ситриктің екі ұлы Ауйсл мен Сихфрит 937 жылы Брунанбур шайқасында қаза тапқандығы туралы айтылған. Тағы бір ұлы Аралт 940 жылы шайқаста қаза тапқанға дейін Лимриктің патшасы болып билік жүргізді. Ситриктің ұлы Амлайб Куаран (981 жылы қайтыс болған) Дублиннің және Нортумбрияның патшасы ретінде екі рет билік құрған және Орта ағылшын романсының кейіпкері Даниялық Хавелоктың негізі болған болуы мүмкін. Гофраид (ж. 951) басқа ұлы болуы мүмкін, бірақ оның әкесі тек "Ситрик" деп аталса да, оның Ситрик пен Имайр арасындағы қарым-қатынасы белгісіз. Оркнейинга сагасында Ситрик қызы Гыта Норвегия королі Олаф Триггвасонға үйленгені туралы айтылады. Хадсонның айтуынша, бұл дұрыс емес, өйткені неке Ситрик қайтыс болғаннан кейін алпыс үш жыл өткен. Гытаның шын мәнінде оның ұлы Амлайб Куаран арқылы Ситриктің немересі болғаны әлдеқайда ықтимал. 926 жылы Ситрик Ательстанның атын атамаған қарындасына үйленді. Уильям оның есімін білмеді, бірақ он екінші ғасырдың басында Бьюри-Сент-Эдмундста алғаш рет жазылған дәстүрлер оны Поулсворттың қасиетті Эдит деп атайды. Оның кім екені туралы пікірлер бар, бірақ оның аты қандай болса да, ол жесір кезінде монастырға кірген болуы мүмкін. Кейбір кейінгі деректерге сәйкес, мысалы, елжіре жазушы Джон Валлингфордский, Амлайб Куаран Ситрик пен осы Батыс Саксония ханшайымының ұлы болды.
Танымал мәдениетте
Сигтриг Бернард Корнуэллдің "Саксондық әңгімелер" атты тарихи романдары сериясында кейіпкер ретінде көрінеді. Кітаптарда ол Рагналл уа Имайрдың ағасы ретінде суреттелген және ол кітаптың басты кейіпкері Баббанбургтік Утредтің қызы Стиорраға үйленеді.
Негізгі дереккөздер
Интернет-архив арқылы қол жетімді. Интернет-архив арқылы қол жетімді. Интернет-архив арқылы қол жетімді. Интернет-архив арқылы қол жетімді. Интернет-архив арқылы қол жетімді.
Екіншілік көздер
Абоненттік немесе Ұлыбританияның қоғамдық кітапханасына мүше болу қажет.