Кіріспе

Homo sapiens-те кездесетін сүтқоректілер ақуызы Ерітілген тасымалдаушы отбасы 18 мүшесі 2 (SLC18A2) сонымен қатар везикулярлық моноамин тасымалдаушы 2 (VMAT2) деп те аталады, бұл адамдарда SLC18A2 генінің кодтауындағы ақуыз. SLC18A2 - моноаминдарды, әсіресе допамин, норадреналин, серотонин және гистамин сияқты нейротрансмиттерлерді жасушалық цитозолдан синаптылық көпіршіктерге тасымалдаушы интегралды мембраналық белок. Нигростриатальды жол мен мезолимбикалық жолдың дофаминді бөліп шығаратын нейрондарында SLC18A2 функциясы GABA нейротрансмиттерінің везикулярлық бөлінуіне де қажет.

Байлану орындары мен лигандтар

SLC18A2 кем дегенде екі түрлі байлау нүктесіне ие, олар тетрабеназин (TBZ) және резерпиннің тасымалдаушыға байлануымен сипатталады. Тетрабеназин және резерпин сияқты SLC18A2 ингибиторлары SLC18A2 арқылы сіңуді тежеу арқылы синапстық жарықтағы моноаминді нейротрансмиттерлердің концентрациясын төмендетеді; бұл дәрілердің SLC18A2 қабылдауын тежеуі синапстық көпіршіктерде нейротрансмиттерлерді сақтауды болдырмайды және экзоцитоз арқылы босатылатын нейротрансмитерлердің санын азайтады. Көптеген алмастырылған амфетаминдер SLC18A2 арқылы миежасушалардан нейротрансмиттерлерді босатуды ингибициялай отырып, SLC18A2 арқылы сіңіруді тежесе де, олар моноаминді нейроциттерлердегі моноаминді первикалық плазмалық мембраналық тасымалдау ақуыздары арқылы (яғни дофамин тасымалдаушысы, норадреналин тасымалдаушысы және серотонин тасымалдаушысы) тасымалдау бағытын бір мезгілде кері бұра отырып, моноаминді нейрондардың синаптық жарығына моноаминді нейротрансмитерлерді босатуды жеңілдетуі мүмкін. GZ 793A сияқты басқа SLC18A2 ингибиторлары метамфетаминнің күшейту әсерін тежейді, бірақ олар өздері ынталандырушы немесе күшейту әсерін тудырмайды. Зерттеушілер дофамин тасымалдаушысын (бірақ SLC18A2-ді емес) тежеу амфетамин мен кокаиннің әсерін тежейтінін анықтады; ал басқа бір тәжірибеде SLC18A2-ді (бірақ дофамин тасымалдаушысын емес) өшіру емтихан жануарларында амфетаминді, бірақ кокаинді қолданбағаннан кейін айтарлықтай әсер етудің алдын алады. Бұл амфетаминнің допаминді қайта қабылдауды допамин тасымалдаушысына байлану арқылы болдырмау қабілеті аз немесе мүлдем жоқ атипиялық субстрат болуы мүмкін екенін көрсетеді, бірақ оны невронға кіру үшін пайдаланады, содан кейін ол SLC18A2мен өзара әрекеттеседі, содан кейін цитоплазмаға допаминнің ағылуын олардың көпіршіктерінен тудырады, содан кейін амфетамин субстраттары бар допамин тасымалдаушылар осы жақында босатылған допаминді синапстық жарыққа көшіреді.

Ингибициялау

SLC18A2 моноаминді нейрондардың аксон түйіндерінен синапстық жарыққа нейротрансмиттерлердің шығуына мүмкіндік беру үшін өте маңызды. Егер SLC18A2 функциясы тежелсе немесе бұзылса, допамин сияқты моноаминді нейротрансмиттер синапсқа қалыпты босату механизмі арқылы (яғни, потенциалдық әсерден туындайтын экзоцитоз) босатылмайды. Кокаинді қолданушылар SLC18A2 иммунореактивтілігінің айқын төмендеуін байқады. Кокаин әсерінен көңіл-күйінің бұзылуымен ауыратын пациенттерде SLC18A2 иммунореактивтілігінің елеулі төмендеуі байқалады; бұл дофамин аксондарының стриатумдағы терминалдарына зақым келгенін білдіруі мүмкін. Бұл нейрондық өзгерістер қатты тәуелді пайдаланушылардың көңіл-күйі мен мотивациялық процестерінің бұзылуына әсер етуі мүмкін.

Танымал мәдениетте

Генетик Дин Хамер SLC18A2 генінің белгілі бір аллелі "өзін-өзі асырып шығуды" өлшеуге арналған сұрақтарды қамтитын темекі тарту туралы сауалнаманың деректерін пайдалана отырып, руханилықпен байланысты екенін айтты. Хамер ұлттық қатерлі ісік институтының темекі тарту зерттеуінен тәуелсіз түрде рухани зерттеуді жүргізді. Оның бұл зерттеулері "Құдайдың гени: сенім біздің гендерімізге қалай қатты кіріп жатыр" деген кітапта жарияланды. Хамердің өзі SLC18A2 руханилыққа әсер етуде кішігірім рөл атқаратынын атап өтті. Хамердің зерттеуі сарапшылар қараған журналдарда жарияланбаған және өзара байланысты қайта талдау оның статистикалық мәнді емес екенін көрсетеді.