Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Энзимдер отбасы
Family of enzymes
Моноамин оксидазалары (МАО) – моноаминдердің тотығуын катализдейтін, олардың амин тобын кесіп тастау үшін оттегін пайдаланатын ферменттер отбасы. Олар организмнің көптеген жасушаларындағы митохондрияның сыртқы мембранасына бекітілген. Осындай алғашқы фермент 1928 жылы Мэри Бернхайм бауырда тапқан және оны тирамин оксидаза деп атаған. МАО ферменттері флавин құрамындағы аминоксидоредуктазалар ақуыздар тұқымына жатады. МАО тағамдағы моноаминдердің ыдырауында маңызды рөл атқарады, сондай-ақ моноамин нейротрансмиттерлерін белсенділігін жояды. Осының салдарынан, олар бірқатар психиатриялық және неврологиялық ауруларға қатысты, ал кейбіреулерін моноамин оксидазасының ингибиторлары (МАОИ) арқылы емдеуге болады, бұл препараттар МАО-ның әрекетін тежейді.
Monoamine oxidases (MAO) are a family of enzymes that catalyze the oxidation of monoamines, employing oxygen to clip off their amine group. They are found bound to the outer membrane of mitochondria in most cell types of the body. The first such enzyme was discovered in 1928 by Mary Bernheim in the liver and was named tyramine oxidase. The MAOs belong to the protein family of flavin containing amine oxidoreductases. MAOs are important in the breakdown of monoamines ingested in food, and also serve to inactivate monoamine neurotransmitters. Because of the latter, they are involved in a number of psychiatric and neurological diseases, some of which can be treated with monoamine oxidase inhibitors (MAOIs) which block the action of MAOs.
Клиникалық маңызы
Нейротрансмиттерлерді белсенділіксіздендіруде МАО маңызды рөл атқарады, сондықтан МАО дисфункциясы (МАО белсенділігінің артық немесе жеткіліксіз болуы) бірқатар психиатриялық және неврологиялық аурулардың себебі болуы мүмкін деп есептеледі. Мысалы, организмдегі МАО деңгейінің тым жоғары немесе тым төмен болуы шизофрения, депрессия, назар жетіспеушілік синдромы, заттарды жеміссіз пайдалану, мигрень және жыныстық жетілудің бұзылуымен байланысты. Моноамин оксидаза ингибиторлары – депрессияны емдеуге тағайындалатын маңызды дәрілердің бірі, бірақ диета немесе басқа дәрілермен өзара әрекеттесу қаупі болғандықтан көбінесе соңғы шара ретінде қолданылады. Катехоламиндердің (эпинефрин, норадреналин және дофамин) шамадан тыс деңгейі гипертониялық кризге, ал серотониннің шамадан тыс деңгейі серотонин синдромына алып келуі мүмкін. Шындығында, МАО А ингибиторлары антидепрессант және антидепрессивтік агенттер ретінде әрекет етеді, ал МАО В ингибиторлары Альцгеймер және Паркинсон ауруларын емдеу үшін жеке немесе бірге қолданылады. Кейбір зерттеулер депрессияның белгілі бір түрлері, мысалы, алаңдаушылықпен және психомоторлық баяулау, салмақ қосу және өзара қарым-қатынастағы сезімталдық сияқты "әдеттен тыс" белгілері бар түрлері, МАО ингибиторларына антидепрессанттардың басқа түрлеріне қарағанда жақсы жауап беретінін көрсетеді. Дегенмен, осы саладағы нәтижелер тұрақты емес. МАОИ-лар емдеуге төзімді депрессияда, әсіресе трициклді антидепрессанттарға жауап бермейтін жағдайларда тиімді болуы мүмкін.
Because of the vital role that MAOs play in the inactivation of neurotransmitters, MAO dysfunction (too much or too little MAO activity) is thought to be responsible for a number of psychiatric and neurological disorders. For example, unusually high or low levels of MAOs in the body have been associated with schizophrenia, depression, attention deficit disorder, substance abuse, migraines, and irregular sexual maturation. Monoamine oxidase inhibitors are one of the major classes of drug prescribed for the treatment of depression, although they are often last line treatment due to risk of the drug's interaction with diet or other drugs. Excessive levels of catecholamines (epinephrine, norepinephrine, and dopamine) may lead to a hypertensive crisis, and excessive levels of serotonin may lead to serotonin syndrome. In fact, MAO A inhibitors act as antidepressant and anti anxiety agents, whereas MAO B inhibitors are used alone or in combination to treat Alzheimer's disease and Parkinson's disease. Some research suggests that certain phenotypes of depression, such as those with anxiety, and "atypical" symptoms involving psychomotor retardation, weight gain and interpersonal sensitivity respond better to MAO inhibitors than other classes of anti depressant. However the findings related to this have not been consistent. MAOIs may be effective in treatment resistant depression, especially when it does not respond to tricyclic antidepressants.
Паразиттермен өзара іс-қимыл
Трипанозомалардың салдарынан туындайтын ұйқы ауруы, сүтқоректілерде ұйқының бұзылуына байланысты осылай аталады. Бұл ұйқының бұзылуының себебі, кем дегенде жартылай, трипанозомалардың орексин жүйесіндегі МАО активтілігін бұзуға бейімділігімен байланысты. А немесе В МАО-ны өндіре алмайтын егеуқұйрықтар аутизмге ұқсас белгілер көрсетеді. Бұл егеуқұйрықтар стреске күштірек реакция жасайды.
Sleeping sickness caused by trypanosomes gets its name from the sleep disruption it causes in mammals. That sleep disruption is caused, at least in part, by trypanosomes' tendency to disrupt MAO activity in the orexin system. Mice unable to produce either MAO A or MAO B display autistic like traits. These knockout mice display an increased response to stress.
Құрт-құмырсқалар
Құрлы қанаты жәндіктерінің миында МАО ферменттері табылады. Зерттеуге қатысқан барлығы 442 еркектің (қысымға ұшырағандар мен ұшырамағандар) 37%-ы төмен белсенділікке ие нұсқаға ие болды. Қысымға ұшыраған 13 еркектің ішінде 11-і жасөспірімдердегі мінез-құлық бұзылысымен ауырған, ал 4-і зорлық-зомбылық жасағаны үшін сотталған. Бұл әсердің ұсынылған механизмі – төмен МАОА белсенділігі бар адамдардың симпатикалық күйзеліс пен ашуға қатысты синаптық нейротрансмиттер норэпинефринді тез ыдырату қабілетінің төмендеуі. Бұл генетикалық бейімділік туған кезде емес, қоршаған ортаның әсеріне байланысты өзгереді деген пікірді нақты қолдайды. Дегенмен, мінез-құлық бұзылысы немесе сотталған көптеген адамдарда МАОА белсенділігі төмен болған жоқ; жағымсыз жағдайлар МАОА белсенділігінің айырмашылықтарына қарағанда антиәлеуметтік мінез-құлыққа бейімділікті күшейткені анықталды. Төмен МАОА белсенділігі мен жағымсыз жағдайлардың арасындағы өзара әрекеттесу антиәлеуметтік мінез-құлықты тудырады деген таласқа қарсылық білдірілді, себебі антиәлеуметтік мінез-құлыққа бейімділік зорлық-зомбылық көрсеткен ата-аналардан мұрагерлікке көшкен басқа гендердің салдары болуы мүмкін. Жаңалықты іздеуге бейімділік пен МАОА генінің генотипі арасындағы байланыс анықталды. Көптеген баспасөздерде "жауынгер гені" деп аталған белгілі бір нұсқа (немесе генотип) маори халқының арасында көп кездеседі. Бұл бұрынғы зерттеулерді растады, олар әртүрлі этникалық топтарда нұсқалардың әртүрлі үлесін тапқан. Бұл көптеген генетикалық варианттарға тән, 33% ақ нәсілді/латын американдық емес, 61% азиялық/Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары төмен белсенділікке ие МАОА промоторлық нұсқасына ие.
Insect brains express MAOs, Out of the 442 total males in the study (maltreated or not), 37% had the low activity variant. Of the 13 maltreated males with low MAO A activity, 11 had been assessed as exhibiting adolescent conduct disorder and 4 were convicted for violent offenses. The suggested mechanism for this effect is the decreased ability of those with low MAO A activity to quickly degrade norepinephrine, the synaptic neurotransmitter involved in sympathetic arousal and rage. This is argued to provide direct support for the idea that genetic susceptibility to disease is not determined at birth, but varies with exposure to environmental influences. However, most individuals with conduct disorder or convictions did not have low activity of MAO A; maltreatment was found to have caused stronger predisposition for antisocial behavior than differences in MAO A activity. The claim that an interaction between low MAO A activity and maltreatment would cause anti social behavior has been criticized since the predisposition towards anti social behavior could equally well have been caused by other genes inherited from abusive parents. A possible link between predisposition to novelty seeking and a genotype of the MAO A gene has been found. A particular variant (or genotype), dubbed "warrior gene" in the popular press, was over represented in Māori. This supported earlier studies finding different proportions of variants in different ethnic groups. This is the case for many genetic variants, with 33% White/Non Hispanic, 61% Asian/Pacific Islanders having the low activity MAO A promoter variant.
Қартаю
Көптеген басқа ферменттерден өзгеше, адамдар мен басқа сүтқоректілердің миында МАО В ферментінің активтілігі қартаю процесінде артады. Қартайған егеуқұйрықтардың эпифизінде де МАО В активтілігінің жоғарылағандығы анықталды.
Unlike many other enzymes, MAO B activity is increased during aging in the brain of humans and other mammals. Increased MAO B activity was also found in the pineal gland of aging rats.