Кіріспе

Парник түрі Пальма үйі - бұл кейбірде пальма және басқа тропикалық және субтропикалық өсімдіктерді өсіруге маманданған үлкен және жоғары жылытылатын көрнекі жылыжайларға арналған термин. Виктория дәуіріндегі Британияда ботаникалық бақтар мен саябақтарда бірнеше сәнді шыны және темір пальма үйлері құйылған темір архитектурасын қолдана отырып салынған. Әсіресе Британ аралдарынан тыс ағылшын тілді елдерде оларды көбінесе консерваториялар деп атайды, Ұлыбританияда негізінен үйлерге бекітілген шағын шыны құрылымдар. 1848 жылы Лондонның Кью-Гарденс қаласында салынған үлкен жылыжай осы ауқымда салынған алғашқы жылыжай деп айтуға болады. Бұл сондай-ақ тұңғыш рет үлкен көлемде жасалған конструкция ретінде қазылған темірді қолданған. Кейінгі Кеудегі Температуралы үй тіпті одан да үлкен. Британдықтардың басқа мысалдары Ливерпульдің Сефтон паркі мен Стэнли паркіне арналған. Басқа жерлерде Колумбустағы (Огайо штаты) Франклин парк консерваториясы, Брюсселдегі Лейкеннің патшалық жылыжайлары, Венадағы Шонбрунн Пальменхаус және тағы басқалары бар. Кьюдің дөңгелек пішіндері 19 ғасырда жиі қолданылған. Темір технологиясының кейбір бөліктері кеме жасаудан алынған, сондықтан көптеген жобалардың кері бұрылған кемелерге ұқсастығы мүлдем кездейсоқ емес. XX ғасырда кейбір пирамидалық үлгілер мен геодезиялық күмбездер қабылданды. Альбертадағы Муттарт консерваториясындағы "Тропикалық пирамида" (1976 ж. шамасында) және Англиядағы Едем жобасы осы пішіндердің мысалдары болып табылады. "Палма үйі" термині қолданылмайды, бірақ ғимараттардың қызметі бірдей қалады.

Тарих

Пальма үйі 19-ғасырдағы шыны және темір архитектурасының даму кезеңінен болды, ол темір жол вокзалдарында, базарларда, көрме залдарында және басқа да үлкен ғимараттарда кең және ашық ішкі аумақты қажет ететін кеңінен қолданылды. Антеум, Хоув өте амбициялық үлгі болды, оның үстінде үлкен күмбез салынған күмбез болды. Ол Генри Филлипспен бірге сәулетші Амон Генри Уайлдспен бірге келушілерге арналған аттракцион ретінде жоспарланған; екеуі де Брайтон мен Хоувтан келген жергілікті ер адамдар. Алайда 1830 жылы ресми ашылудың алдындағы күні құлады. Алғашқы пальма үйлерінің бірі Белфаст ботаникалық бағында орналасқан. Чарльз Ланьон жобалаған ғимарат 1840 жылы аяқталды. Оны темір негізін қалаушы Ричард Тернер салған, ол кейіннен 1848 жылы Кьюдегі Пальма үйін Децимус Бертонның жобасына қарай салған; оның биіктігі 62 фут және ұзындығы 362 фут. Бұл Чатсворттың Ұлы консерваториясынан (1837-40; биіктігі 67 фут және ұзындығы 277 метр, 1920 жылы қиратылған) және Кристалл сарайынан (1851) аз уақыт бұрын, екеуі де Джозеф Пакстон жобалаған, екеуі де қазір жоғалған.