Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балқандық эндемиялық нефропатия (БЭН) - бүйрек жетіспеушілігін тудыратын интерстициалдық нефрит түрі. Ол алғаш рет 1920 жылдары Дунай өзені мен оның негізгі салалары бойындағы бірнеше шағын, бөлек қауымдастықтар арасында қазіргі Хорватия, Босния мен Герцеговина, Сербия, Косово, Румыния және Болгария елдерінде анықталған. Бұл ауруды тамақтанудағы аристолохид қышқылының ұзақ мерзімді дозасы тудырады. Бұл ауру негізінен 30-60 жас аралығындағы адамдарға әсер етеді. Токсиннің дозасы әдетте аз, ал эндемиялық аймақтарға көшіп барған адамдар әдетте сол жерде 10-20 жыл өмір сүргеннен кейін ғана ауруды дамытады. Аристолохид қышқылын жоғары дозада (қытайлық өсімдіктер қоспасы ретінде) қабылдаған адамдарда қысқа уақытқа әсер еткеннен кейін бүйрек жетіспеушілігі пайда болды.
Balkan endemic nephropathy (BEN) is a form of interstitial nephritis causing kidney failure. It was first identified in the 1920s among several small, discrete communities along the Danube River and its major tributaries, in the modern countries of Croatia, Bosnia and Herzegovina, Serbia, Kosovo, Romania, and Bulgaria. It is caused by small long term doses of aristolochic acid in the diet. The disease primarily affects people 30 to 60 years of age. Doses of the toxin are usually low and people moving to endemic areas typically develop the condition only when they have lived there for 10–20 years. People taking higher doses of aristolochic acid (as Chinese herbal supplements) have developed kidney failure after shorter durations of exposure.
Белгілері мен симптомдары
Пациенттер соңғы сатыдағы бүйрек ауруының басқа себептерімен ауыратын науқастардан жоғары қан қысымы, алақан мен табанның ксантохромиясы (Танчев белгісі), ерте гипохромды анемия, протеинурияның болмауы және бүйрек жетіспеушілігінің баяу өршуі арқылы ерекшеленеді. Белгілі бір ем жоқ; BEN соңғы сатыдағы бүйрек ауруын тудырады, оның жалғыз тиімді емдеу әдісі - диализ немесе бүйрек трансплантациясы. Эндемиялық аймақтарда БЭН соңғы сатыдағы бүйрек ауруының 70% -ына дейін себепші болады. Кем дегенде 25000 адам осы аурудың бұл түріне шалдыққан. БЭН- мен ауыратын науқастарда жоғарғы уротелиялық жолдың (бүйрек жамбас және несепкек) өтпелі жасушалы карциномы жиі кездеседі. (Бенсіз популяцияларда, көбінесе уротелиялық қатерлі ісік көк шұлықта пайда болады.)
The patients are distinguished from those suffering from other causes of end stage renal disease by showing an absence of high blood pressure, xanthochromia of palms and soles (Tanchev's sign), early hypochromic anemia, absence of proteinuria, and slow progression of kidney failure. There is no specific therapy; BEN causes end stage renal disease, for which the only effective treatments are dialysis or a kidney transplant. In endemic areas BEN is responsible for up to 70% of end stage renal disease. At least 25,000 individuals are known to have this form of the disease. Patients with BEN have a greatly increased rate of transitional cell carcinoma of the upper urothelial tract, (the renal pelvis and ureters). (In populations without BEN, most urothelial cancer occurs in the bladder. )
Себептер
Аристолохид қышқылының тамақтану арқылы әсері BEN және онымен бірге өтпелі жасушалы қатерлі ісіктердің пайда болуына себепші болып табылады. Балқан өңірінде аристолохия қышқылының тамақтануға әсері аристолохия клематисінің (еуропалық туылғыш) тұқымдарын тұтынудан болуы мүмкін, бұл эндемиялық аймақта өсетін өсімдік, бидай өсімдіктері арасында өседі және оның тұқымдары нан үшін қолданылатын бидаймен араласады. Дәстүрлі қытай медицинасында қолданылатын аристолохид қышқылы бар өсімдіктер дәрілері " қытай шөптері nefropati " деп аталатын байланысты, мүмкін бірдей жағдаймен байланысты. Аристолохик қышқылының әсері мочеполочковый ісіктің пайда болу жиілігімен байланысты.
Dietary exposure to aristolochic acid is the cause of BEN and its attendant transitional cell cancers. In the Balkan region, dietary aristolochic acid exposure may come from the consumption of the seeds of Aristolochia clematitis (European birthwort), a plant native to the endemic region, which grows among wheat plants and whose seeds mingle with the wheat used for bread. Aristolochic acid containing herbal remedies used in traditional Chinese medicine are associated with a related—possibly identical—condition known as "Chinese herbs nephropathy". Exposure to aristolochic acid is associated with a high incidence of uroepithelial tumorigenesis.
Тарих
Аурудың алғашқы ресми жарияланған сипаттамасын болгар nefrologы доктор Йото Танчев (1917-2000) және оның тобы 1956 жылы болгар журналында Savremenna Medizina жасады, бұл халықаралық nefrological қауымдастығы жалпы мойындаған басымдық. Олардың зерттеулері Вратса қаласының (Болгария) маңындағы ауылдардың тұрғындарын кеңінен тексеруге негізделген. Олардың бұл ерекше эндемиялық бүйрек ауруын түсінуге қосқан үлесі - жалпы созылмалы нефритке тән емес симптомдарды сипаттау, яғни тек ересектерде (балаларда әсер етпейді), жоғары қан қысымы, алақан мен табанның ксантохромиясы (Танчев белгісі), ерте гипохромдық анемия, протеинурияның болмауы және бүйрек жетіспеушілігінің баяу өрлеуі. Аурудың ерекшелігі оның өте жергілікті түрде таралуында. Бұл ауру оншалықты аз немесе көп емес шағын аудандарда кездеседі, бірақ бұл аймақтарды осы аурудың пайда болуынан басқа ештеңе байланыстырмайды. Танчев пен оның әріптестері бұл жағдайды sui generis деп атады. Олардың бастапқы болжамы ауыр металдармен улану болды, өйткені зардап шеккен ауылдар жақын маңдағы Вратса тауынан, карсттық таудан сумен қамтамасыз етілді. Алғашында бұл ауру "Вратша нефриті" деп аталып, кейіннен Югославия мен Румынияда өмір сүретін адамдар да ауырып жатқаны анықталғаннан кейін "Балқан эндемиялық нефропатиясы" деп аталды. Болгария мен көршілес елдерде бұл ауру "Танчевтің нефропатиясы" деп аталады.
The first official published description of the disease was made by the Bulgarian nephrologist Dr. Yoto Tanchev (1917–2000) and his team in 1956 in the Bulgarian Journal Savremenna Medizina, a priority generally acknowledged by the international nephrological community. Their study was based on a wide screening of inhabitants of the villages around the town of Vratsa, Bulgaria. Their contribution to the understanding of this unusual endemic disease of the kidneys was their description of symptoms which were not typical of common chronic nephritis, i. e., incidence only in adults (no children affected), absence of high blood pressure, xanthochromia of palms and soles (Tanchev's sign), early hypochromic anemia, absence of proteinuria, and slow progression of kidney failure. A striking feature of the disease is its very localized occurrence. There are approximately ten small areas where it occurs, all of them more or less rural, but nothing seems to connect those areas other than the occurrence of this illness. Tanchev and colleagues suggested that the condition was sui generis. Their initial tentative hypothesis for its cause was intoxication with heavy metals, because the affected villages were supplied with water coming from nearby Vratsa Mountain, a karst type mountain. The disease was originally called "Vratsa nephritis," and became known as "Balkan endemic nephropathy" later, after people living in Yugoslavia and Romania were found to be suffering from it as well. But in Bulgaria and in neighbouring countries, the condition is known as "Tanchev's Nephropathy", in homage to Dr. Tanchev's work.