Кіріспе
Американдық-канадтық саясаткер және бизнесмен Роберт Рэндал (шамамен 1766 жылы 2 мамыр 1834 жылы) - Үстігі Канада мен АҚШ-тағы бизнесмен және саяси қайраткер. Ол АҚШ-та дүниеге келген және Мичиган түбегінің төменгі бөлігін сатып алу үшін АҚШ Конгресінің мүшелеріне пара беруге тырысқаны үшін сотталған. Ол Үстігі Канадада диірмендер мен гектар жер сатып алды. Алайда оның бизнесі сәтсіз болып, ағылшын несиегерлеріне сатылды. Монреальда тұтқындалып, төленбеген қарыздар үшін сотталды. Ол өзінің мүлкін қорғау үшін G. D'Arcy Boulton-ды өзінің адвокаты ретінде жалдады, бірақ сот ісінің кешігуі оны адвокаттармен қарызға ұшыратты, бұл оның қарызын төлеу үшін көптеген мүлкін сатуға әкелді. Рэндал 1820 жылы Линкольннің 4-ші ат үстінде жүру аймағын білдіру үшін Жоғарғы Канаданың Заң шығарушы Ассамблеясына сайланды. Ол Жоғарғы Канаданың заң шығарушы органынан Лондондағы британ парламентіне Жоғарғы Канадаға көшіп келген американдық лоялистерге азаматтық құқықтарды беруді сұрайтын өтінішхатты табысты әкелді. Реформаторлар оның өмірбаянын Жоғарғы Канаданың саяси элитасына қарсы науқан жүргізу үшін қолданды. Тарихшылар Рэндалдың табысына қатысты пікірлері екіге бөлінеді: кейбіреулері оны алдауды ұйғарған адам ретінде қараса, басқалары оны табысты емес бизнесмен деп санайды.
Robert Randal (c. 1766 – May 2, 1834) was a businessman and political figure in Upper Canada and the United States. He was born in the United States and convicted of attempting to bribe members of the United States Congress in order to buy the lower Michigan peninsula. He bought mills and acres of land in Upper Canada. However, his businesses were unsuccessful and sold to British creditors. He was arrested in Montreal and he was sued for unpaid debts. He hired G. D'Arcy Boulton as his lawyer to protect his properties, but the delay in court proceedings put him in debt with the lawyers, causing more of his properties to be sold to pay his debts. Randal was elected to the Legislative Assembly of Upper Canada in 1820 to represent the 4th Riding of Lincoln. He successfully brought a petition from the Upper Canadian legislature to the British Parliament in London asking for civil rights for American loyalists who moved to Upper Canada. Reformers used his biography to campaign against the political elite of Upper Canada. Historians are divided on Randal's success: some see him as a man who tried to deceive while others thought he was an unsuccessful businessman.
Ерте өмір
Робер Рэндалл Мэрилендте (кейбір дереккөздерде Вирджиния) 1766 жылы туған; 1809 жылдан кейін ол өзінің тегін Рэндал деп жазды. 1795 жылдың қыркүйегінде Рэндал Вермонт пен Мичиган саудагерлерімен серіктестіктің бір бөлігі болды, оның ішінде Джон Аскин мен Уильям Робертсон бар, олар бүкіл төменгі Мичиган түбегін АҚШ үкіметінен сатып алуды жоспарлады. Ол Энтони Уэйн жергілікті халықты дұрыс бағындырмағанын және 30-40 конгрессмен топтың ұсынысы бойынша келісімге келгенін мәлімдеді. Рэндал осы схемамен байланысты АҚШ Конгресінің мүшелеріне пара беруге тырысқаны үшін сотқа қарама-қайшылық танытты және бірнеше күн қамауға алынып, сөгіс алды.
Жоғарғы Канаданың өнеркәсібі
1795 жылы Рэндал Джон МакГилл мен Бенджамин Канбидің Ниагара өзенінде жұмыс істейтін шөпті ұнтақ және пилораманың үштен бір бөлігін сатып алды, бірақ бұл келісім аяқталды. Үш жылдан кейін Рэндал темір құю зауытын салу үшін диірменнің солтүстігіндегі жерді жалға алды. Ол диірмендерді Элайджа Фелпс пен Дэвид Рамзиден сатып алды, олар диірменнің жалға алу шартын МакГилл мен Канбиден алды. Рэндал сондай-ақ, Үстіргі Канаданың Уэйнфлитте 1200 акр жер сатып алды. Оның балғасын жасау кәсібі қаржы жағынан сәтті болмады және 1800 жылы маусымда ол бизнестің үштен екі бөлігін Монреальдегі жеткізушілеріне қарызын өтеу үшін сатты. 1802 жылы жеткізушілер Рэндалға Англияға жөнелту үшін бидай ұнын ұнтақтауды тапсырды, бірақ жеткізушілер банкротқа ұшырап, Рэндалдың бизнесіндағы өз үлестерін британдық несие берушілерге сатып жіберді, олар Джеймс Дюранды Рэндалдың мүлкін басқаруға жіберді. Рэндал 1803 жылдың тамызына дейін өз ісін басқарып, ол өз меншігін Дюран мен Сэмюэл Стрит-младший басқаратын Корнуоллға сапар шегеді. Ол күншілдік, калий өндірісін және Сент-Лоуренс өзенінің арғы жағына паром орнатты. 1806 жылы Фелпс өзінің жерін Рэндалға сатпағанын және мүлікті иеленуге оралғандығын мәлімдеді. Дюран Рэндалға бұл туралы хабарламай, ақша да төлемеген. Рэндал 1808 жылы сәуірде алған қарыздар үшін кешірім сұрап, несиегерлерден аулақ болды. Рэндал Каудиер шарлауығында темір зауытын салып, қарызын өтеуге қаражат жинауға тырысты.
Түрмеде қалу және заңдық қиындықтар
1809 жылы Рэндал Монреальда төленбеген қарыздар үшін тұтқындалып, 1815 жылға дейін түрмеде болды. Түрмеде отырған кезде Рэндалды Томас Кларк диірмендерге қатысты қарыздар үшін сәтті сотқа берді. Рэндал түрмеден босағаннан кейін өзінің меншік құқығын қорғау үшін Г. Д'Арси Болтонды өзінің адвокаты ретінде жалдаған. 1816 жылы Рэндал Ниагара округінің сот отырысында жеңіске жетті және оған берілетін сома төрелік арқылы анықталатын болды. Қорғаушы тәуелсіз төреші тағайындаудан бас тартты, сондықтан іс 1817 жылы сот залына оралды, онда қазылар алқасы Рэндалға 10 000 фунт стерлинг шығынды өтеуге берді. Патша соты сотқа жаңа сот жүргізуді бұйырды, өйткені судья қазылар алқасы дұрыс емес үкім шығарды деп есептеді. Д'Арси Корольдің сотының судьясы болып тағайындалды, ал оның ұлы Генри Джон Болтон Рэндалдың адвокаты болды. Генри Рэндалдан 100 фунт стерлинг және 25 фунт стерлингке арналған қарызды алғаннан кейін Рэндалды білдіруге келісті. Бұл іс Д'Арсиге ұсынылды, бірақ ол шешім қабылдаудан бас тартты, өйткені ол осы іс бойынша бұрын жұмыс істеген, сондықтан сот бір жылға кейінге қалдырылды. Генри сот кешіктіріліп жатқанда Рэндалға қарызды төлейтінін талап етті, бірақ Рэндалдың қаржысы жоқ еді, сондықтан Генри Рэндалға қарызды төлеу туралы хабарлама жіберді. Генри Рэндалға хабарланбай-ақ сотқа барды, ал Рэндалдың Оттавадағы мүлкі Генриге ақша беру үшін сатылды. 1821 жылы қаңтарда Рэндал өзінің Chaudière Falls мүлкін сату туралы білгенде, шешімге шағымданды. Оның үндеуі сәтсіз болды. Ол сонымен қатар Ниагарадағы жері үшін Фелпске қарсы қайта қаралған сот процесінде өзін-өзі танытты және сол сот процесінде де жеңілді. Кларк Рэндалды Монреалда тұтқында болған кезде жеңген келісім үшін сотқа берді және Рэндалдың Уэйнфлиттегі мүлкі Кларкка мүлкін бағасын төмендеткен бағаға сатылды.
Облыстық саясат
1820 жылы шілдеде Рэндал Линкольннің 4-ші ат үстінде жүруін білдіретін Жоғарғы Канада Парламентіне үміткер болды. Оның науқаны аристократтар мен меценаттық тағайындауларды, сот жүйесіндегі заң бұзушылықтарды айыптау және үкіметтің атқарушы өкілеттігін тәуелсіз түрде бақылай алатын мүшелерді сайлауға бағытталған. Ол қарсыласы Исаак Суэйзиді оңай жеңді. 1824 жылғы сайлауда ол заң шығарушы ретінде біліктілік алу үшін жеткілікті меншікке ие екенін антпен мойындады және қарызын төлеу үшін сатылған мүлікті атап өтті. Бас прокурор Рэндалды жала жабу үшін сотқа берді. Ол бұл жердің енді оған тимейтінін білетінін айтты. Рэндал Джон Рольфті 1825 жылы Ниагара округінің сот процесінде өз атынан өкілдік етуге жалдаған. Кларк сот барысында Рэндалды өзіне мүлкін сатуға мәжбүрлегенін мойындады, бұл Рэндал Монреальда тұтқындалған кезде Кларктың 1810 жылдан бері Ниагара мүлкінің иесі екендігі туралы мәлімдемесін әлсіретті. Алдымен ол Рэндалдың пайдасына шешім қабылдады. 1827 жылы сәуірде провинциялық басқарушы комитет Рэндалды 14000 адамның қол қойған өтінішті британ үкіметінің алдына жеткізуге таңдады. Аталған өтініш үкіметті Канадаға көшіп келген, бұрын шетелдік деп саналған иммигранттарға азаматтық құқықтар беруді талап етті. Британдық үкімет өкілдері Рэндалға егер Жоғарғы Канада үкіметі Рэндал ұсынған заңды қабылдамаса, британ үкіметі оны қабылдамайтынын айтты. Жоғары Канадалық саясаткерлер Рэндалдың саясатына жағымсыз көзқарас танытқан кезде, оны Ұлыбританияда оң қабылдағаны таң қалдырды. Лейтенант-губернатор Перегрин Мейтланд Рэндалдың өтініші сәтсіз аяқталуы керек деп есептеді, өйткені Рэндалдың әлеуметтік жағдайы өзінен төмен болды және сонымен қатар Рэндалдың табысы Жоғарғы Канада саясатын тұрақсыздастырады деп сенді. Жоғарғы Канада парламентіне заң жобасын қабылдап, оны құттықтаған Джесси Кетчем Рэндалдың колониялық министр Лорд Годрихпен сөйлесіп тұрған суреті бар екенін көрсетті. 1828 жылы Рэндал Уильям Лайон Маккензидің парламенттік сайлау науқанын қолдаған кезде қайта сайланды. 1830 жылы қайта сайланды. Рэндал 1830 жылға дейін Велланд каналы компаниясына қаражат беруге қарсы болды, содан кейін ол компанияның комиссары болып тағайындалды. Келесі жылы ол өз сайлау округінің бизнесіне келтірілген экономикалық зиян оның пайдасына келетін адамдардың санынан асып түсетінін айтып, канал салуға қаражат бөлуді мақұлдады.
Жеке өмір және өлім
Рэндал ешқашан үйленбеген, бірақ оның бір қызы бар, оның анасы Дебора Петтит болды. 1834 жылы 2 мамырда Верхняя Канададағы Грейвли шығанағында қайтыс болды.
Мұра
Кейбір тарихшылар Рэндалды өзіне түскен бақытсыздыққа лайық болған қу деп санайды. Америка Құрама Штаттарында ол американдық саясаткерлерді өзінің жоспарларын қолдауға алдауға тырысты және иммиграция кезінде ол жерін бағасы төмен бағаға сатып, үнемі қарызмен өмір сүрді. Басқалары оны бизнесті жүргізу қабілеті жоқ надан оптимист ретінде қарастырады. Рэндал халық арасында танымал саяси қайраткер болды, оны жұртшылық отбасылық келісімге және Үстіңгі Канададағы саяси аристократтардың басқа мүшелеріне қарсы шейіт ретінде қарады. Реформашы саясаткерлер оның оқиғасын элитаның сыбайлас жемқорлығына қарсы сәтсіз күрескен шаруаның үлгісі ретінде қолданды. Пол Ромни Рэндалдың британдық отарлау кеңсесіне сәтті тапсырмасын Үстіңгі Канаданың соңғы жылдарындағы Отбасылық келісімнің алғашқы үлкен сәтсіздіктері деп санайды.