Кіріспе

Канаданың Конфедерация әкесі

Уильям Макдугалл (25 қаңтар 1822 – 29 мамыр 1905) – канадалық заңгер, саясаткер және Конфедерацияның негізін қалаушылардың бірі.

Өмірбаян

Уильям Макдугалл Жоғарғы Канаданың (қазіргі Торонто, Онтарио) Йорк қаласының жанында Дэниел Макдугалл мен Ханна Мэтьюстың отбасында дүниеге келді. Уильям Йорк қаласына қоныстанған Біріккен Империяның адалдарының үшінші буыны болды. 1793 жылы оның әкесінің әкесінің әкесінің ата-анасы 450 британдық әскермен бірге Йоркке көшіп келген алғашқы он екі отбасының ішінде болды. Сол әскерлер американдық шабуылдан қорғану үшін Форт-Йорк бекінісін салды. Макдугалл білімін Жоғарғы Канаданың Кобург қаласындағы Виктория колледжінде алды және 1847 жылы Жоғарғы Канадада адвокат және солиситор болып қызмет еткен кезде заңмен айналыса бастады. 1862 жылы ол Жоғарғы Канада адвокатурасына қабылданды. 1849 жылы Уильям Макдугалдың Торонтодағы кеңсесі «Ашық қатаңдық» саяси қозғалысының бас қосу орны болды. «Ашық қатаңдық» қозғалысын қолдағандардың ішінде Питер Перри, Дэвид Кристи, Чарльз Кларк, Чарльз Линдси және Малкольм Кэмерон болды. 1850 жылдан 1858 жылға дейін ол либералдық «The North American» газетін шығарды. 1858 жылы ол заң шығарушы жиналыстың депутаты болып сайланды және Корольдік жерлер комиссары, сондай-ақ провинциялық хатшы қызметтерін атқарды.

Геттисбург жолдауы

1863 жылы Александр Тиллок Галтпен бірге Макдугалл Вашингтонға барып, Президент Авраам Линкольнмен өзара келісім шартын қайта жаңарту үшін кездесті. Линкольн өзінің маңызды шараға қатысуы керек екенін және Пенсильванияға баруға тиіс екенін түсіндірді. Президент Макдугаллды пойызбен және каретамен бірге саяхатқа шақырды. Олар 32 жастағы, Гетисбургтегі әйгілі заңгер Дэвид Уиллстің жеке үйінде түнді өткізді. Келесі күні, 19 қарашада, Америка Азамат соғысында қаза болған сарбаздар үшін салынған жаңа Геттисбург зиратының салтанатты ашылуы өтті. Көптеген сөз сөйлеушілер сағаттап сөйлесе, Линкольн қысқа ғана сөз сөйлеп, Геттисбургтік сөзді жариялады. 1958 жылдың шілдесінде, АҚШ Президенті Дуайт Д. Эйзенхауэр Канада Парламентінің біріккен отырысында сөйлегенге дейін, премьер-министр Джон Г. Дифенбеккер Макдугалл мен Линкольн арасындағы достық туралы әңгімені Канада мен АҚШ арасындағы ұзақ жылға созылған достықтың мысалы ретінде айтты. Эйзенхауэрдің сөйлеген сөзін қамтитын Хансардтың көшірмесі Дифенбеккердің қол қойған және түсіндірме жазған нұсқасы, қазір Торонто анықтамалық кітапханасының Болдуин бөлмесіндегі қауіпсіз мұрағатта сақтаулы.

Канада Конфедерациясы

Макдугалл Канада конфедерациясының әкесі саналады, өйткені ол конфедерацияның барлық үш конференциясына қатысты. Доминион құрылғаннан кейін ол Макдональд үкіметінде Халық шаруашылығы министрі болды. Либерал ретінде басталып, кейін Макдональдтың консерваторларының басшылығымен қызмет еткендіктен, ол «Жолшыл Вилли» деген лақап атқа ие болды. 1867 жылғы федералды сайлауда ол Либералды-консервативтік партиядан Солтүстік Ланарк округінде сайланды. Макдугалл 1869 жылы Руперт жері мен Солтүстік-Батыс территориясының вице-губернаторы болып тағайындалды. Сол кездегі жалғыз қолайлы сапар жолы – АҚШ президенті Гранттың рұқсатымен АҚШ арқылы өту болатын. Алайда, Макдугалл Ред-Риверден Дакота территориясы арқылы Руперт жеріне кіргенде, Луи Риелдің әскерлері оны шекараға жақын жерде кері қайтарды, осылайша ол Форт-Гарриде (қазіргі Винипег, Манитоба) өкіметін орнату мүмкіндігінен айырылды. Торонто қаласының Бас кітапханасындағы микрофишедегі хабарламаларда Королева Викторияның өкілеттігімен 1000 британдық әскерді жіберу туралы оның өтініші бар. Ол мәселені бейбіт жолмен шешуге ұсыныс жасады. Макдугалл Оттаваға оралып, Манитобаның сол кездегі халқының азайып бара жатқандығына байланысты провинция болуына қарсы науқан жүргізді. Форт-Гарридің ауданы шамамен 50 шаршы миль (129 км²) құрады. Ол сондай-ақ 1870 жылдың 10 мамырында Адамс Джордж Арчибальд басқаруды қолға алғанға дейін Оттавадан Солтүстік-Батыс провинциялық үкіметінің уақытша басшысы болып қызмет етті. 1872 жылғы федералды сайлауда ол Ланарк Солтүстігінде Либералды-консервативтік партиядан қайтадан үміткер болды, бірақ жеңіліске ұшырады. 1875 жылы ол Онтарио провинциясының Парламентіне сайланды. Ол 1875 жылдың 1 маусымынан 1878 жылдың 9 қыркүйегіне дейін Симко Оңтүстік сайлау округінен тәуелсіз либерал болды.

Екінші неке және отбасы

1872 жылы қарашада Макдугалл екінші әйелі Мэри Аделаида Биттиге үйленді. Ол Элеонора мен Виктория университетінің профессоры доктор Джон Биттидің қызы еді. Ол Онтарионың Кобург қаласында туып, білім алған. Мэри Оттава гуманистік қоғамы сияқты түрлі қайырымдылық ұйымдарында қатысты. Олар Оттавадағы Уилброд көшесіндегі 407-ші үйde тұрды. Олардың үш ұлы болды, олардың екеуі Оңтүстік Африкадағы Бур соғысында Канада жасағының құрамында қызмет етті. Оның қарындасы Эмили 1847 жылы либерал сенатор Дэвид Ризорға үйленді.

Кейінгі өмір және өлім

1878 жылғы федералды сайлауда ол Халтон округінен кандидат болды және 1882 жылғы сайлауда Алгома мен Гренвилл Оңтүстік округтерінде қайта сайланды. 1887 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады. 1890 жылы оған Сенатта орын беріледі деп уәде берілді, бірақ денсаулығы нашарлағандықтан тағайындалуға ұмтылмады. Конфедерацияға дейінгі конференцияларда Макдугалл Канада Сенатына мүшелерді сайлауды жеке түрде қолдаған. Оған Британдық Колумбиядағы федералды судья лауазымы да ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты. 1905 жылдың 29 мамырында, қозғалып жатқан пойызбен түсіп кеткеннен омыртқа жарақатынан көз жұмды.

Саяси көзқарастар

Макдугалл "Канада бірінші" ұлтшылы болды. Ол католиктерге және аборигендерге қарсы терең пікірлерді ұстанып, жақтады. Оны "мақтаншыл, тұрақсыз және түзетуге келмейтін өрескел" деп те атады.