Кіріспе
1462 жылы Валахияда Осман империясымен болған шайқаста Влад Цепештің жалғыз одақтасы Михайла Силягиді 1460 жылы Болгарияны аралап бара жатқанда түрік әскері тұтқынға алды. Сзилягьидің адамдары азаптап өлімге кесілді, ал Сзилягьи екіге бөлінді. Влад Цепеш 1459 жылдан бері жыл сайынғы 10 000 дукат жызяны төлемеген. Мұнан басқа, Мехмед одан 1000 жігітті жанисар ретінде даярлауға сұрады. Влад Цепеш талаптан бас тартты, ал түріктер Дунайдан өтіп, өздерінің жауынгерлерін шақыруды бастады, оған Влад түріктерді тұтқындап, оларды ағашқа іліп өлтірді. 1461 жылға дейін соғыс жалғасты, сол кезде Мехмед ханзададан Константинополға келіп, онымен келіссөздер жүргізуді өтінді. 1461 жылдың қараша айының соңында Влад Țepeș Мехметке жизаны төлеуге мүмкіндік бермейтінін, өйткені Трансильванияның саксондарына қарсы соғысы оның ресурстарын бос қалдырғанын және Валахияны тастап, венгр патшасының өз иелігін алу қаупіне ұшырамайтынын жазды. Ол сол кезде солтанға көп алтын жіберемін деп уәде берді және егер солтан оған Валахияны басқару үшін паша жіберсе, Константинополге баратынын айтты. Сол уақытта сұлтанға Владың Мажар королі Маттиас Корвинмен одақтас екені туралы ақпарат келіп түсті. Ол Никополистің бегі Хамза-пашаны Гюржиуда Владпен дипломатиялық кездесу өткізуге жіберді, бірақ оны сол жерде тосқауылға түсіріп, содан кейін Константинополға алып кетуді тапсырды. Владқа тұзақ туралы алдын ала ескертіліп, ол да тұзақ құрмақшы болды. Хамза өзімен бірге 1000 атты әскерді алып келді. Валахиялықтар түріктерді қоршап алып, бүкіл экспедиция күштері өлтірілгенше, олардың қолғапшыларымен атып тастады. Тарихшылар Влад Цепешті "өлтірікті көркемдік жолмен" оқ-дәрі қолданған алғашқы еуропалық крест жорашыларының бірі деп есептейді. 1462 жылы 11 ақпанда Корвинусқа жазған хатында Хамза пашаның бұрынғы Валахияның Гиургиу бекінісіне жақын тұтқындалғанын жазды. Содан кейін ол түрік болып маскировкаланып, өзінің атты әскерімен қамалға қарай аттанады, онда ол күзетшілерге түрік тілінде қақпаларды ашуға бұйрық берді. Мен Облица мен Новоселода, Дунай теңізге құятын жерде, Чилияға жақын орналасқан Раховаға дейін, төменгі Дунайдан Самовит пен Гиген сияқты жерлерге дейін тұратын ерлер мен әйелдерді, қарттар мен жастарды өлтірдім. Біз 23 884 түрік азаматынан үйлерін өртеп, сарбаздарымыздың басын кесіп өлтіргендерін де есептемегеніміз үшін, сіз білуіңіз керек, патшам, мен онымен (Мәхмет ІІ сұлтанмен) келісім бұздым. Христиан болгарлар аман қалды және олардың көбі Валахияға қоныстанды. Оның нақты саны былай деп саналды: Гиуржуда 6414 адам қаза тапты; Эни-Салада 1350; Дуросторда 6840; Орсовада 343; Харсовада 840; Маротинде 210; Туртукаяда 630; Турну, Батин және Новоградта 384; Систовта 410; Никополис пен Гхайенде 1138; Раховада 1460 адам қаза тапты. Қаза туралы естіген Мехмед - Коринф қаласындағы бекіністі қоршауға алған - өзінің ұлы визирі Махмудты 18 мыңдық әскерімен Валахияның Брайла портын жоюға жіберді. Влад Цепеш кері бұрылып, әскерді жеңді, ал Джованни Мария Ангиолелоның Historia Turchesca-сына сәйкес, кейде итальяндық хроникашы Донадо да Леззеге тиесілі, тек 8000 түрік аман қалды. Влад Цепештің жорығы Трансильванияның саксон қалаларында, итальян мемлекеттерінде және Рим папасында аталып өтті. Венеция елшісі 4 наурызда Корвин ордасында жаңалықтарды естігеннен кейін үлкен қуанышын білдірді және бүкіл христиан діні Влад Цепештің табысты жорығын атап өтуі керек деді. Көптеген түріктер Владтан қорқып, империяның еуропалық бөлігін тастап, Анатолияға көшіп кетті. Мехмед оқиғалар туралы естігенде, Коринфтегі қоршауын тастап, Влад Цепештің өзіне қарсы шығуға шешім қабылдады.
Vlad Țepeș's only ally, Mihály Szilágyi, was captured in 1460 by the Turks while traversing Bulgaria. Szilágyi's men were tortured to death, while Szilágyi was sawed in half. Vlad Țepeș had not paid the annual jizya of 10,000 ducats since 1459. In addition to this, Mehmed asked him for 1,000 boys that were to be trained as janissaries. Vlad Țepeș refused the demand, and the Turks crossed the Danube and started to do their own recruiting, to which Vlad reacted by capturing the Turks and impaling them. The conflict continued until 1461, when Mehmed asked the Prince to come to Constantinople and negotiate with him. At the end of November 1461, Vlad Țepeș wrote to Mehmed that he could not afford to pay the jizya, as his war against the Saxons of Transylvania had emptied his resources, and that he could not leave Wallachia and risk having the Hungarian king take over his domains. He further promised to send the Sultan plenty of gold when he could afford to and that he would go to Constantinople if the Sultan would send him a pasha to rule over Wallachia in his absence. Meanwhile, the Sultan received intelligence reports that revealed Vlad's alliance with Hungarian king, Matthias Corvinus. He sent the bey of Nicopolis, Hamza Pasha, to stage a diplomatic meeting with Vlad at Giurgiu, but with orders to ambush him there; and thereafter, take him to Constantinople. Vlad was forewarned about the ambush and planned to set an ambush of his own. Hamza brought with him 1,000 cavalry and when passing through a narrow pass north of Giurgiu, Vlad launched a surprise attack. The Wallachians had the Turks surrounded and fired with their handgunners until the entire expedition force was killed. Historians credit Vlad Țepeș as one of the first European crusaders to use gunpowder in a "deadly artistic way". In a letter to Corvinus, dated 11 February 1462, he wrote that Hamza Pasha was captured close to the former Wallachian fortress of Giurgiu. He then disguised himself as a Turk and advanced with his cavalry towards the fortress where he ordered the guards in Turkish to have the gates open. I have killed peasants men and women, old and young, who lived at Oblucitza and Novoselo, where the Danube flows into the sea, up to Rahova, which is located near Chilia, from the lower Danube up to such places as Samovit and Ghighen. We killed 23,884 Turks without counting those whom we burned in homes or the Turks whose heads were cut by our soldiers Thus, your highness, you must know that I have broken the peace with him (Sultan Mehmet II). The Christian Bulgarians were spared and many of them were settled in Wallachia. His precise numbers were counted as such: At Giurgiu there were 6,414 victims; at Eni Sala, 1,350; at Durostor 6,840; at Orsova, 343; at Hârsova, 840; at Marotin, 210; at Turtucaia, 630; at Turnu, Batin, and Novograd, 384; at Sistov, 410; at Nicopolis and Ghighen, 1,138; at Rahova, 1,460. When hearing about the devastation, Mehmed—who was busy besieging a fortress in Corinth—sent his grand vizier, Mahmud, with an army of 18,000 to destroy the Wallachian port of Brăila. Vlad Țepeș turned back and defeated the army, and according to the Historia Turchesca of Giovanni Maria Angiolello, sometimes attributed to an Italian chronicler Donado da Lezze, only 8,000 Turks survived. Vlad Țepeș's campaign was celebrated among the Saxon cities of Transylvania, the Italian states, and the Pope. A Venetian envoy, upon hearing about the news at the court of Corvinus on 4 March , expressed great joy and said that the whole of Christianity should celebrate Vlad Țepeș's successful campaign. Many Turks were now frightened of Vlad and left the European side of their empire and moved into Anatolia. Mehmed, when hearing about the events, abandoned his siege at Corinth and decided to go against Vlad Țepeș himself.
Түрік әскері
Мехмед барлық жаққа елшілерін жіберіп, "анда саны мен қару-жарағы Константинопольді қоршауға алғандағыдай" әскер жинады. 1462 жылы 26 сәуір немесе 17 мамырда солтан өз әскерімен Константинополден Валахияны жаулау мақсатымен көшті. Грек тарихшысы Лаоникос Халкокондилес Мехметтің әскері туралы былай деп жазды: "Олар өте үлкен еді, олардың саны сол сұлтанның Константинополге қарсы аттанған әскерінен кейін ғана еді". Ол күштердің саны 250 мың деп есептеген, ал түрік тарихшысы Турсун Бей 300 мың деп атаған. Түрік әскерінің мөлшерін Будадағы венеция елшісі Томмаси аз бағалады, ол 60,000 тұрақты және 30,000 бейретті күш туралы айтты. Халкокондилдің айтуынша, Дунай кемелерінің иелеріне әскерді тасымалдау үшін 300 мың алтын теңге төленген. Одан басқа, Осман империясы 25 трирема мен 150 кіші кемеден тұратын өз флотын қолданды.
Валахиялықтар
Влад Цепеш мажар патшасынан көмек сұрады. Ол Корвинус уәде еткеніне қарамастан, қолдау таппады және оның орнына "әскери жастағы ерлер ғана емес, сонымен қатар әйелдер мен он екі жастан асқан балалар және циган құлдар контингенттерін" қамтитын жұмылдыруды шақырды. Түрлі дереккөздерде оның әскерінің саны 22000 мен 30900 аралығында болғаны айтылады, ең көп тараған саны 30000 деп есептеледі. Қараңғы түскенде қайықтарымызға мініп, Дунайға қарай жүзіп, Влад әскері орналасқан жерден бірнеше шақырым төменге қарай өтіп, екінші жаққа жеттік. Сол жерде ат әскері бізге зақым келтірмеу үшін, қазбалар қазып алдық. Содан кейін біз екінші жаққа өтіп, басқа да янцирлерді Дунайдан өткіздік, ал бүкіл жаяу әскер өтіп кеткеннен кейін біз дайындалып, біртіндеп Владтың әскеріне қарсы аттандық, өзімізбен бірге әкелген артиллерия мен басқа да жабдықтармен бірге. Біз тоқтай тоқтап, қақпанды орнаттық, бірақ 300 янцирдің өлтірілуін тоқтата алмадық. Біздің жағымыз әлсіреп бара жатқанын көріп, 120 қақпанмен қорғанысқа шықтық. Біз оларды алып келіп, жиі-жиі атып, әскерді кері қайтарып, өз позициямызды нығайта алдық. Содан кейін император бүкіл әскерімен Дунайдан өтіп, бізге 30 мың теңге берді. Осман әскері алға жылжуға қол жеткізді, өйткені Влад Țepeș күйдірілген жер саясатын енгізді, суларды уландырды және шағын өзендердің суларын бұрып, батпақтар жасады. Тұзақтар шұңқыр қазып, ағаш пен жапырақпен жабылатын. Халық пен мал тауларға көшірілді, ал Мехмед жеті күн бойы алға жылжуда, оның әскері шаршап қалды, өйткені "ол ешкімді, ешқандай маңызды жануарды, жеуге немесе ішуге ештеңе таппады". Влад партизандық тактиканы қолданады, өйткені оның ат әскері бірнеше рет шабуыл жасап, қашып кетеді. Ол сондай-ақ, алапес, туберкулез сияқты өлімге әкелетін аурулармен ауыратын науқастарды, сондай-ақ, көбірек бубондық обадан зардап шеккендерді түрікпен араласып, оларды жұқтыратын. Бубондық оба Осман әскерінде тарауға мүмкіндік алды. Осман флоты Брайла мен Чилияға бірнеше кішігірім шабуыл жасады, бірақ көп зиян келтіре алмады, өйткені Влад Цепеш Болгариядағы порттардың көпшілігін жойды. Халкокондил Султанның валахтық сарбазды тұтқындап, алдымен оған ақпарат алу үшін пара беруге тырысқанын, бірақ бұл іске аспай қалғанын, оны азаптаумен қорқытқанын жазған. Мехмед сарбазды мақтап: "Егер сенің қожайындарыңның сен сияқты сарбаздары көп болса, ол аз уақыт ішінде бүкіл әлемді жаулап алатын болар еді!" - деген. Түріктер Бухарест бекінісін және Снагов бекіністі аралын басып алмады. 17 маусымда түрік әскері астананың оңтүстігіне қоныстанған кезде Влад Цепеш 24 000 немесе мүмкін 7000-нан 10000 атты әскермен түнгі шабуылға шықты. Халкокондиль шабуыл жасамас бұрын, Влад түрік кейпіне еніп, түрік лагеріне еркін кіргенін, сол сұлтанның шатырының орнын табу және оның ұйымы туралы білу үшін айналып жүргенін қайталайды. Италияның Веронадағы анонимді хроникасында Мехмед шабуыл болған жағдайда үрей туғызбау үшін жауынгерлеріне түнде шатырларынан шығуға рұқсат бермегені туралы айтылады. Бұл Осман лагерінде үлкен шатастырғанын көрсетеді. Валахиялықтар кернейлерін қатты айқайлап, шұғыл шамдарын жағып, шайқасты жарық қылып, сол түні бір емес, бірнеше шабуыл жасады. Влад Цепеш өзінің Азия атты әскерін талқандаған кезде сұлтанның шатырына ұмтылды, бірақ екі ұлы уәзір Исхақ паша мен Махмуд пашаның шатырына қателесіп барды. Валахиялық тұрғыдан оқиғаларды пап өкілі Николо Модрусса бірнеше жылдан кейін Буда сарайында жазды, бұл кезде Владты Корвин тұтқындаған болатын. Бұл туралы валахиялық ардагердің айтуынша: валахиялықтарды қуып, олардың 1000-2000-ын өлтірді. Портедегі венециялық бейло Доменико Балбидің хроникасына сәйкес, қақтығыстың жалпы құрбандары валахиялық тарапта 5000, ал османдықтар үшін 15000 адам болды. Сұлтан мен оның әскерінің моральдық жағдайы төмен болғанымен, Мехмед астананы қоршауға алуға шешім қабылдады, бірақ оның орнына қақпалары ашық, қаңырап бос қалды. Түрік әскері астанаға кірді және жарты сағат бойы 20 мыңға жуық Османдықтармен шекаралас жолмен жүрді. Сол жерде олар Хамза пашаның шіріп қалған денесін оның "жоғары дәрежесін" бейнелейтін ең биік бағанаға іліп қойып, тапқан. Басқа дереккөздерде қала жауынгерлердің қорғауында болған, ал тіктелген денелер қала қабырғасының сыртында 100 шақырым қашықтықта жатқан. Мехмед жаудың енуіне жол бермеу үшін түрік лагерінің айналасына терең траншея қазуды бұйырды және келесі күні (22 маусым) түріктер кері шегінді. 29 мау�...
Танымал мәдениет
Француз жазушысы Виктор Гюго өзінің "Елдердің аңызы" атты поэмасында осы қақтығыс туралы жазды. Брам Стокердің "Дракула" фильмі 1462 жылы Осман империясының Валахияны басып алуынан басталады; түнгі шайқас (көрініп тұрғандай бұл шабуыл) өтеді, ол Влад Цепештің жеңісімен аяқталады. Big Finish Productions аудиодрамасы "Аждаһаның ұлы" Бесінші Доктор мен оның серіктерінің көзқарасынан шайқасты көрсетеді. 2014 жылы шыққан "Дракуланың аты айтылмаған" фильмінде бұл шабуылдың өзгертілген нұсқасы бар, онда Дракула шайқас түнде емес, қара бұлттармен күнді бұғаттап қояды. Age of Empires II: The Forgotten видеоойынында бұл шабуыл Дракуланың соңғы науқандарының бірінде көрсетілген. Бірнеше Осман әскерін өлтіріп, өзінен де зардап шеккен соң, Дракула шабуылды тоқтатады, өйткені ол Мехмед II шабуыл басталғанға дейін лагерден қашып кеткенін түсінеді. "Империялардың өрлеуі: Османдық" телесериалы осы шайқасты екінші маусымның 5 және 6-шы серияларында көрсетеді.