Руперт Харт-Дэвис: Британдық баспагер және редактор өмірі мен қызметі
Rupert Hart-Davis
Руперт Харт-Дэвис (1907-1999) – британдық баспагер, редактор, биограф. Оскар Уайльдтың хаттарын жинақтаумен, Хью Уолпол туралы кітабымен танымал. Кітап өндірісінің сапасымен көзге түсті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық баспагер және редактор (1907–1999)
British publisher and editor (1907–1999)
Сэр Руперт Чарльз Харт Дэвис (28 тамыз 1907 – 8 желтоқсан 1999) – ағылшын баспагер және редактор. Ол «Руперт Харт Дэвис» Ltd баспасын құрды. Биограф ретінде ол «Хью Уолпол» (1952) еңбегімен, ал редактор ретінде «Оскар Уайльдтың жинақталған хаттары» (1962) арқылы танылды, сондай-ақ редактор және автор ретінде «Литтлтон/Харт Дэвис хаттары» үшін есте қалды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін баспа фирмасында жұмыс істеген Харт Дэвис, кейін карьерасында маңызды болатын әдеби байланыстарды орнатуға кірісті. 1946 жылы баспа компаниясын құрған Харт Дэвис фирманың басылымдары мен өндірісінің жоғары сапасы үшін мақталып, бірақ халықтың талғамына бейімделуден бас тартты, нәтижесінде фирма қаржылық қиындыққа тап болды. Фирманың басқаруын қалдырғаннан кейін Харт Дэвис жазу және редакциялауға көшті, хаттар жинақтары мен басқа да еңбектер жариялады, осылайша ол «редакторлардың патшасы» атанды.
Sir Rupert Charles Hart Davis (28 August 1907 – 8 December 1999) was an English publisher and editor. He founded the publishing company Rupert Hart Davis Ltd. As a biographer, he is remembered for his Hugh Walpole (1952), as an editor, for his Collected Letters of Oscar Wilde (1962), and, as both editor and part author, for the Lyttelton/Hart Davis Letters. Working at a publishing firm before the Second World War, Hart Davis began to forge literary relationships that would be important later in his career. Founding his publishing company in 1946, Hart Davis was praised for the quality of the firm's publications and production; but he refused to cater to public tastes, and the firm eventually lost money. After relinquishing control of the firm, Hart Davis concentrated on writing and editing, producing collections of letters and other works which brought him the sobriquet "the king of editors".
Алғашқы жылдар
Харт Дэвис Лондонның Кенсингтон қаласында дүниеге келген. Заң бойынша ол Ричард Харт Дэвис, биржа брокері, мен оның әйелі Сибил Купердің ұлы болды, бірақ оның тууына дейін бұл жұбайлар ажырасып, бірақ әлі бірге тұрған, және Сибил Харт Дэвистің сол кезде көптеген жақындары болған. Харт Дэвис өзінің нағыз әкесі Йоркшир банкірі Герваз Бекет болуы мүмкін екенін ең сенімді деп санайтын. Бала кезінде Руперт Харт Дэвис пен оның қарындасы Дирдре Харт Дэвистің суретін Август Джон салған, ал 1912 жылы Уильям Николсон оларды суреттеген. Харт Дэвис Оксфордтағы Итон және Балиол колледжінде оқыған, бірақ университет өмірі оның көңілінен шықпады және ол бір жылдан кейін оқуын тастап кетті. Кейппен жұмыс істеген жеті жылында Харт Дэвис ақындар Уильям Пломмер, Сесил Дей Льюис, Эдмунд Блуден және Роберт Фросттан бастап, юморист Бичкомберге дейінгі талантты авторлар тобын жинады. Ол Дафф Купердің Талейран туралы жазған кітабын басып шығаруға мүмкіндік алды, себебі Купер оның туысы еді. Екінші серіктес, Рен Хауард, Кейптен де "қатаң" болды.
Hart Davis was born in Kensington, London. He was legally the son of Richard Hart Davis, a stockbroker, and his wife Sybil née Cooper, but by the time of his conception the couple were estranged, though still living together, and Sybil Hart Davis had many lovers at that time. Hart Davis believed the most likely candidate for his natural father to be a Yorkshire banker called Gervase Beckett. As a child, Rupert Hart Davis and his sister Deirdre Hart Davis were drawn by Augustus John and painted by William Nicholson (1912). Hart Davis was educated at Eton and Balliol College, Oxford, though he found university life not to his taste and left after less than a year. In his seven years with Cape, Hart Davis recruited a successful group of authors ranging from the poets William Plomer, Cecil Day Lewis, Edmund Blunden and Robert Frost, to the humorist Beachcomber. He was well placed to secure Duff Cooper's life of Talleyrand, as Cooper was his uncle. The second partner, Wren Howard, was "even tighter" than Cape,
Тәуелсіз баспагер
Соғыстан кейін Харт Дэвис Джонатан Кейптен компанияға қайта оралу үшін қанағаттанарлық шарттар ала алмады, ал 1946 жылы ол жеке кәсіп бастап, Дэвид Гарнет және Тедди Янгпен серіктестік құрып, Эрик Линклейтер, Артур Рэнсом, Х. Э. Бейтс, Джеффри Кейнс, Селия және Питер Флемингтің қаржылық қолдауымен «Руперт Харт Дэвис» ЖШҚ-н құрды. Оның әдеби талғамы қай кітапты қабылдауға, қайсын қабылдамауға шешім берді. Көптеген жағдайларда ол әдеби құндылығы төмен деп есептеген туындылардың коммерциялық сәттілігінен бас тартты. Кейін ол: «Мен шығарған кітаптардың сатылымы мен оларға деген пікірімнің кері пропорционалды екенін жиі байқадым. Сондықтан да ақша таппай-ақ, белгілі бір беделге ие болдым», – деді. 1946 жылы қағаз әлі де тәраптандырылған болатын; фирма Гарнеттің бұрынғы әскери қызметшісінің рационын пайдаланды, бірақ бір фирмаға бір ғана әскери қызметшінің рационын қолдануға болатындықтан, Харт Дэвистің рационын пайдалануға мүмкіндік болмады. Дегенмен, фирмаға Гласгоудағы кітап сатушы және соғыстан бұрынғы баспагер Алан Джексонның өзіндік құнымен бөлінген квота берілді. Серіктестер бастапқыда қайтыс болған авторлардың кітаптарын қайта басып шығаруды шешті, себебі жаңа кітап бестселлер болған жағдайда, фирмада қайта басып шығаруға қағаз жетпейді және автор кетіп қалуы мүмкін еді. Олар Стивен Поттердің «Ойын стратегиясы» кітабына ерекше назар бөлді, қолдарындағы барлық қағазды жинап, 25 000 дана басып шығарды. Сондай-ақ Эрик Линклейтердің «Тюлень терісінен шалбар» (бес әңгіме) кітабының 25 000 данасы басылды. Фирма «Ойын стратегиясы» және Генрих Харрердің «Тибетте жеті жыл» сияқты бестселлерлерге ие болды, олар 200 000-нан астам данада сатылды. Сонымен қатар, алғашқы жылдары Харт Дэвис фирмасы үшін Рей Брэдбериді тартып алды, оның поэзия жазатын ғылыми-фантастикалық автор ретіндегі сапасын мойындады. Басқа да жақсы сатылған кітаптардың қатарында Питер Флеминг, Эрик Линклейтер және Джеральд Дюррелл болды; бірақ бестселлерлер тым аз болды, және «Руперт Харт Дэвис» ЖШҚ-ның басылымдары баспа және мұқаба жасаудың жоғары сапасы үшін үнемі мақталып жүргенімен, бұл да компанияны ауырлатқан шығын болды. 1952 жылы Стенли Болдуиннің өмірбаяны жарық көрген кезде тағы бір шығын туды; Уинстон Черчилль де, Лорд Бивербрук та, егер белгілі бір үзінділер алынып тасталмаса немесе түзетілмесе, сотқа берумен қорқытты. Адвокат Арнольд Гудманның көмегімен кінәлі сөйлемдерді ауыстыру туралы келісімге қол жеткізілді, бірақ фирмаға 7 580 данадан жеті парақты алып тастау және ауыстыру «өте қымбат» жұмыс болды. Елуінші жылдардың ортасына қарай «Руперт Харт Дэвис» ЖШҚ енді тәуелсіз өмір сүре алмады және 1956 жылы «Хайнеман» тобына енді. «Хайнеман» 1961 жылы баспаны американдық «Харкорт Брейс» компаниясына сатты, ол оны 1963 жылы Харт Дэвис баспадан зейнеткерлікке шыққан кезде «Гранада» тобына сатты, бірақ 1968 жылға дейін атқарушы емес төраға болып қалды. 1952 жылы «Хью Уолпол» басылып шыққанда, ол «ғасырдың жарты ондаған үздік өмірбаянының бірі» деп мақталды. Ол бірнеше рет қайта басылып шықты. Харт Дэвис баспадан зейнеткерлікке шыққанға дейін басқа кітаптар жазған жоқ, бірақ 1955 және 1962 жылдар аралығында ол өзінің бұрынғы мектеп мұғалімі Джордж Литтлтонға шамамен 250 000 сөз жазды, олар Литтлтонның осындай үлесімен бірге «Литтлтон/Харт Дэвис хаттарының» алты томын құрады, ол Литтлтон қайтыс болғаннан кейін 1978 және 1984 жылдар аралығында жарық көрді. Өмірінің көп бөлігін ескі хаттарды зерттеуге арнағанмен, Харт Дэвис өңделген нұсқалары басылғаннан кейін хаттардың түпнұсқаларын жойды. Ол сондай-ақ, ағасы Дафф Купердің күнделіктері туралы білімсіз болды, оның ашық-айқындығы оны қатты таң қалдырды, сондықтан ол оларды жоюды қалады. Зейнеткерлік өмірінде Харт Дэвис «Уақыт қарулары» (1979), «Тағдырдың күші» (1991) және «Жартылай жұмаққа» (1998) атты үш томдық өмірбаян жазды. Біріншісі, әсіресе, оның жас кезінде қайтыс болған сүйікті анасы Сибилдің естеліктері болды, оның ұлы күйзеліске ұшырады. Уайльдтің немересі Мерлин Холланд: «Оскар Уайльдтың хаттарының алғашқы басылымын шығару туралы шешімді ол елу жыл бұрын қабылдады, бұл менің бабамды 1895 жылы ағылшын әдебиетінің тарихындағы ең харизматикалық және қызықты тұлғалардың бірі ретінде жоғалтқан позицияға қайтаруға көмектесті», – деді. Соңғы естеліктерінде Харт Дэвис өзі редакциялаған кітаптарды былай тізімдеді: «Екінші Омнибус кітабы» («Хайнеман») 1930; «Содан кейін және қазір» («Кейп») 1935; «Невиль Кардус» («Кейп») 1949; «Криккет бүкіл өмірі» Э. В. Лукас («RHD Ltd») 1950; «Хамфри Хаус» («RHD Ltd») 1955; «Джордж Мур: Леди Кунардқа хаттар 1895–1933» («RHD Ltd») 1957; «Оскар Уайльдтың хаттары» («RHD Ltd») 1962; «Макс Бирбом: Реджи Тернерге хаттар» («RHD Ltd») 1964; «Макс Бирбом: Тағы да театрлар» («RHD Ltd») 1969; «Макс Бирбом: Соңғы театрлар» («RHD Ltd») 1970; «Макс Бирбом: Өткенге бір көз» («Хайнеман») 1972; «Макс Бирбомның карикатураларының каталогы» («Макмиллан») 1972; «Артур Рэнсомның өмірбаяны» («Кейп») 1976; «Уильям Пломер: Электрлік рахаттар» («Кейп») 1978; «Оскар Уайльдтың таңдамал хаттары» («Оксфорд») 1979; «Екі әдебиетші» («Майкл Джозеф») 1979; «Зигфрид Сассун: Күнделіктер 1920–1922» 3 том («Фабер») 1981–85; «Зигфрид Сассун: Соғыс өлеңдері» («Фабер») 1983; «Оскар Уайльдтың тағы да хаттары» («Мюррей») 1985; «Зигфрид Сассун: Макс Бирбомға хаттар» («Фабер») 1986; «Макс Бирбомның хаттары» («Мюррей») 1986.
After the war, Hart Davis was unable to obtain satisfactory terms from Jonathan Cape to return to the company, and in 1946 he struck out on his own, founding Rupert Hart Davis Ltd, in partnership with David Garnett and Teddy Young and with financial backing from Eric Linklater, Arthur Ransome, H. E. Bates, Geoffrey Keynes, and Celia and Peter Fleming. His own literary tastes dictated which books were accepted and which were rejected. Frequently he turned down commercial successes because he thought little of the works' literary merit. He later said, "I usually found that the sales of the books I published were in inverse ratio to my opinion of them. That's why I established some sort of reputation without making any money." In 1946 paper was still rationed; the firm used Garnett's ex serviceman's ration, but as only one ex serviceman's ration could be used per firm it could not use that of Hart Davis. However, the firm was given the allocation at cost of a Glasgow bookseller and occasional pre war publisher, Alan Jackson. The partners decided to start initially with reprints of dead authors, as if a new book became a best seller the firm would not have paper for a reprint and the author might leave. They made an exception for Stephen Potter's Gamesmanship which was a short book, collected every ream of paper they could buy and printed 25,000 copies. Likewise 25,000 copies of Eric Linklater's Sealskin Trousers (five short stories) were printed. The firm had best sellers such as Gamesmanship and Heinrich Harrer's Seven Years in Tibet, which sold more than 200,000 copies. Also in the early years Hart Davis secured Ray Bradbury for his firm, recognising the quality of a science fiction author who also wrote poetry. Other good sellers were Peter Fleming, Eric Linklater and Gerald Durrell; but best sellers were too few, and though the output of Rupert Hart Davis Ltd was regularly praised for the high quality of its printing and binding, that too was an expense that weighed the company down. A further expense was added when G. M. Young's biography of Stanley Baldwin was published in 1952; both Winston Churchill and Lord Beaverbrook threatened to sue if certain passages were not removed or amended. With the help of the lawyer Arnold Goodman an agreement was reached to replace the offending sentences, but the firm had the "hideously expensive" job of removing and replacing seven leaves from 7,580 copies. By the mid fifties, Rupert Hart Davis Ltd could no longer sustain an independent existence and in 1956 it was absorbed into the Heinemann group. Heinemann sold the imprint to the American firm Harcourt Brace in 1961, who sold it to the Granada Group in 1963, when Hart Davis retired from publishing, though remaining as non executive chairman until 1968. When Hugh Walpole was published in 1952, it was praised as "among the half dozen best biographies of the century". It has been reissued several times. Hart Davis wrote no more books until after his retirement from publishing, but between 1955 and 1962, he wrote about a quarter of a million words to his old schoolmaster George Lyttelton, which, together with Lyttelton's similar contribution, made up the six volumes of the Lyttelton/Hart Davis Letters, published between 1978 and 1984 after Lyttelton's death. Although he spent much of his life researching old letters, Hart Davis destroyed the originals of the letters after his edited versions of them had been printed. He was equally unscholarly about his uncle Duff Cooper's diaries, whose frankness shocked him so much that he wanted to destroy them. In retirement, Hart Davis wrote three volumes of autobiography entitled The Arms of Time (1979), The Power of Chance (1991) and, Halfway to Heaven (1998). The first, a particularly cherished project, was a memoir of his beloved mother Sybil, who died young, to her son's desolation. Wilde's grandson, Merlin Holland, wrote, "It was his decision fifty years ago to publish the first edition of Oscar Wilde's letters which helped to put my grandfather back into the position which he lost in 1895 as one of the most charismatic and fascinating figures in English literary history." In his last memoir, Hart Davis listed the books he had edited as: The Second Omnibus Book (Heinemann) 1930; Then and Now (Cape) 1935; The Essential Neville Cardus (Cape) 1949; Cricket All His Life by E. V. Lucas (RHD Ltd) 1950; All in Due Time by Humphry House (RHD Ltd) 1955; George Moore: Letters to Lady Cunard 1895–1933 (RHD Ltd) 1957; The Letters of Oscar Wilde (RHD Ltd) 1962; Max Beerbohm: Letters to Reggie Turner (RHD Ltd) 1964; More Theatres by Max Beerbohm (RHD Ltd) 1969; Last Theatres by Max Beerbohm (RHD Ltd) 1970; A Peep into the Past by Max Beerbohm (Heinemann) 1972; A Catalogue of the Caricatures of Max Beerbohm (Macmillan) 1972 ; The Autobiography of Arthur Ransome (Cape) 1976; Electric Delights by William Plomer (Cape) 1978; Selected Letters of Oscar Wilde (Oxford) 1979; Two Men of Letters (Michael Joseph) 1979; Siegfried Sassoon: Diaries 1920–1922 3 vols. (Faber) 1981–85; War Poems of Siegfried Sassoon (Faber) 1983; More Letters of Oscar Wilde (Murray) 1985; Siegfried Sassoon: Letters to Max Beerbohm (Faber) 1986; Letters of Max Beerbohm (Murray) 1986.
Ата-бабалары мен жеке өмірі
Харт Дэвис – IV Уильямның шөптегі немересі. Уильямның сүйіктісі Дора Джорданнан заңсыз балалары көп болды. Олардың кіші қызы, леди Элизабет Фицкларенс, кейін Эрролл графесі атанды, оның қыздарының ішінде леди Агнес Хей болды. Леди Агнес 5-ші Файф графы Джеймс Даффқа үйленді, олардың балаларының бірі – сэр Альфред Куперге үйленген леди Агнес Дафф еді. Олардың қызы Сибил Купер, Руперт Харт Дэвистің анасы болды. Актерлік карьерасында Харт Дэвис 1929 жылы Пегги Эшкрофтқа үйленді. Неке ұзаққа соқпады, 1933 жылы ажырасып кетті, бірақ екеуі Ашкрофттың алпыстан астам жылдан кейін қайтыс болғанға дейін жақын дос болып қалды. 1933 жылдың қараша айында ол Америкада тұратын Джордж Дуглас Тернер мен Мэри Борденнің қызы Кэтрин Комфорт Борден Тернерге (1910–1970) үйленді. 1935 жылы олардың Бриджит есімді қызы дүниеге келді, ол 1963 жылы 2-ші Сильсо бароны Дэвид Трустрам Еваға тұрмысқа шықты, сондай-ақ екі ұлы болды: 1936 жылы Дафф және 1943 жылы тележүргізуші Адам. Екінші неке қиындыққа толы болды, бірақ жұбайлар жақсы қарым-қатынаста болып, балалары жетілгенге дейін бірге тұрды, содан кейін Харт Дэвис пен Комфорт ажырасты. 1964 жылы ол ұзақ жылдар бойы қарым-қатынаста болған Рут Саймон Уэрге үйленді. Ол 1967 жылы қайтыс болғаннан кейін, 1968 жылы Жун Уильямсқа үйленді, ол Харт Дэвистен кейін өмір сүрді. Ол 2017 жылы қайтыс болды. Соғыстан кейін және зейнеткерлікке шыққанға дейін Харт Дэвис аптаның көп бөлігін Сохо скверіндегі баспа бизнесінің үстіндегі пәтерде өткізді, ал демалыс күндері Оксфордширдегі Бромсден фермасына оралатын. Ол 92 жасында қайтыс болды, Солтүстік Йоркширдегі Марскеге зейнеткерлікке шықты. Оның қоғамдық наградаларының ішінде Дурхэм және Рединг университеттерінің құрметті докторлық дипломдары және 1967 жылы әдебиетке қосқан үлесі үшін берілген рыцарь атағы бар. 1936-1998 жылдар аралығында оған Х.Э. Бейтс, Эдмунд Блуден, К. Дэй Льюис, Рэй Брэдбери, леди Диана Купер, Эрик Линклэйтер, Комптон Маккензи, Энтони Пауэллдің «Бөлмелерді кітаптармен безендіру» және Леон Эдельдің еңбектері кіретін жиырма екі кітап арналды. Мерлин Холландтың «Оскар Уайльд: Хаттардағы өмір» (2003) кітабы «Руперт Харт Дэвистің естелігіне махаббат пен алғыспен» деп арналған.
Hart Davis was a great great great grandson of William IV. William had several illegitimate children with his mistress, Dora Jordan. Their youngest daughter, Lady Elizabeth Fitzclarence, later Countess of Erroll, had daughters including Lady Agnes Hay. Lady Agnes married James Duff, 5th Earl Fife, and among their children was Lady Agnes Duff, who married Sir Alfred Cooper. Their children included Sybil Cooper, mother of Rupert Hart Davis. While still an actor, Hart Davis met the young Peggy Ashcroft whom he married in 1929. The marriage was short lived, ending in divorce in 1933, though the two remained warm friends until Ashcroft's death more than sixty years later. In November 1933, he married Catherine Comfort Borden Turner (1910–1970), daughter of George Douglas Turner and Mary Borden, who lived in America. They had a daughter in 1935, Bridget, who went on to marry David Trustram Eve, 2nd Baron Silsoe, in 1963, and two sons, Duff in 1936, and the TV presenter Adam in 1943. The second marriage became dysfunctional, although husband and wife remained on good terms and stayed together until their children were grown up, when Hart Davis and Comfort divorced. In 1964, he married Ruth Simon Ware, with whom he had had a long term relationship. After her death in 1967, he married June Williams in 1968, who outlived him. She died in 2017. After the war and until his retirement, Hart Davis lived during the week in a flat above his publishing business in Soho Square, returning to his main home at Bromsden Farm, Oxfordshire, at weekends. He retired to Marske in North Yorkshire, where he died at the age of 92. Public honours included honorary doctorates from the universities of Durham and Reading and a knighthood in 1967 for services to literature. Twenty two books were dedicated to him between 1936 and 1998, including works by H. E. Bates, Edmund Blunden, C. Day Lewis, Ray Bradbury, Lady Diana Cooper, Eric Linklater, Compton Mackenzie, Books Do Furnish a Room by Anthony Powell and Leon Edel. Merlin Holland's Oscar Wilde: A Life in Letters (2003) was dedicated "To the memory of Rupert Hart Davis, with love and gratitude."