Кіріспе

Гласгоудағы шайханалар, Шотландия Сауса шайханалары - Шотландияның Глазгоу қаласында Саучихолл көшесіндегі 217-ші үйдегі шайханалар. Олар халықаралық танымал сәулетші Чарльз Ренни Маккинтош жобалаған. Олар тез арада үлкен танымалдылыққа ие болды және 19-шы ғасырдың аяғы мен 20-шы ғасырдың басында ашылған көптеген Глазго шайханаларының ең әйгілісі болып табылады. Ғимарат 2014 және 2018 жылдар аралығында Mackintosh-тің бастапқы жобаларына сәйкес толық қалпына келтірілді. Ол 2018 жылдың шілдесінде жұмыс істейтін шайханалар ретінде қайта ашылды және "Маккинтош ат The Willow" атауымен сауда жасайды. Бұл 2017 жылы шешілген The Willow Tearooms-тің бұрынғы операторымен сауда белгісі бойынша даудан кейін болды. Бұл атау қазір Бьюкенен көшесіндегі шайхана ғимаратында қолданылады және 2016 жылдан 2019 жылы жабылуына дейін Глазгодағы Саучихолл көшесіндегі Уатт Бразерс универмагында қолданылған. 217 Саучихолл көшесіндегі шайханалар алғаш рет 1903 жылы ашылды және олар Маккинтош жергілікті кәсіпкер мен меценат Кэтрин Кранстонға арналған жалғыз тірі шайханалар болып табылады. Жылдар бойы және меншік және пайдаланудың әртүрлі өзгерістері арқылы ғимарат 2014 жылы The Willow Tea Rooms Trust сатып алғанға дейін нашарлап кетті. Қазір "Сәйханалар" Шотландияның ұлттық қоры иелігінде. Көше мен оның айналасындағы аумақ Блайтсвудтың жаңа қаласының бөлігі болып табылады, оны 1800-жылдардың басында Блайтсвуд алаңының Уильям Харли негізінен құрды. "Sauchiehall" атауы шотланд тілінде "сауг" деген сөзден, ал "хауг" деген сөздің мағынасы "боздық" дегенді білдіреді. Бұл Маккинтош пен Макдональдтың дизайн тақырыбындағы идеяларының бастауы болды. Қазіргі құрылыста Маккинтош Глазго меценаттарының қызығушылығын туғызатын әр түрлі функциялары мен безендірулері бар кеңістік түрлерін жобалаған. Жергілiктi қабаттың алдында әйелдер шай бөлмесі, артқы жағында жалпы тамақтану бөлмесі және одан жоғары шай галереясы болды. Бірінші қабатта "Room de Luxe" орналасқан, ол Саучихолл көшесіне қарап тұрған ерекше әйелдер бөлмесі. Екінші қабатта бильярд залы мен ерлерге арналған темекі тарту бөлмелері болды. Жобалық тұжырымдамада әйелдер үшін достарымен кездесуге, ал ерлер кеңсе жұмысынан демалған кезде қала орталығында оазис пайдалануға болатын орын қарастырылған. Әр бөлмелердің безендіруі тақырыптық болды: әйелдік үшін жарық, еркектік үшін қараңғы. Алдыңғы жақтағы әйелдер бөлмесі ақ, күміс және қызғылт түсті; артқы жақтағы жалпы ас бөлмесі дуалы және сұр түсті, ал үстіңгі жақтағы шай галереясы қызғылт, ақ және сұр түсті. Ішкі сәулет өзгерістерін және жаңа сыртқы қасбетті жобалаудан басқа, әйелі Маргаретпен бірлесіп, Маккинтош шай бөлмелерінің барлық басқа аспектілерін, соның ішінде ішкі дизайн, жиһаз, аспаптар, мәзірлер, тіпті официанткалардың киімдерін де жобалаған. Самырсын - шайханалардың атауының негізі, сонымен қатар ол интерьер дизайнында қолданылатын сәндік мотивтердің ажырамас бөлігі болды, сондай-ақ құрылыс матасы мен жиһазда қолданылатын ағаш жұмыстарының көп бөлігі болды.

" Luxe " бөлмесі

Room de Luxe Маккинтош жасаған бөлмелердің ең сәндісі болды және шайханалардың басты тартымдылығы болып шықты. Бөлме ғимараттың алдыңғы жағында бірінші қабатта орналасқан, артында шай галереясының деңгейінен сәл жоғары және толық ені бар, сәл иілген сарай терезесі бар, Саучихолл көшесіне қарап тұрған күмбезді төбелі. Бөлмеге кіру үшін екі есіктің керемет жиынтығы қолданылды, олар қорғасын шынымен безендіріліп, сыртында болатын түстер мен мотивтерге нұсқады. Ол кезде "күнделікті шай ішетін тамаша бөлме" деп сипатталған бөлме өте тығыз және сәнді безендірілген. Ол сұр, күлгін және ақ түсті сәнді түстермен, жұмсақ сұр кілеммен, жібек төсемді дадомен, қызғылт қызғылт түсті қызғылт түсті орындықтармен және күміс боялған үстелдермен, жоғары тіректі орындықтармен жабдықталған. Қабырғалар қарапайым ақ бояумен боялған, жоғары деңгейдегі фриз, түстелген, айналысқан және қорғасынды шыны панельдермен. Бір қабырғаның қасында шатыр, ал екінші қабырғаның қарсысында Маргарет Макдональдтың ең танымал туындыларының бірі - Россеттидің "Ой, сендер, саз ағаштарында жүргендер" атты сонетімен суреттелген гипсокартон панел бар. Бұның бәрі ақ, таза үстелге жабылған ақ жіптермен және көк сабан үлгісіндегі ыдыс-аяқтармен толықтырылды. Бөлменің сәнді безендіруін Маккинтоштердің 1900 жылдан бастап стильдік дамуының логикалық жалғасы ретінде түсінуге болады, онда олар үй тапсырмалары үшін барлық ішкі дизайндарды әзірлейді, содан кейін оларды коммерциялық жобалар мен көрмелер үшін жобаларына көшіреді. Олардың өнер сүйіктісі үшін үйдегі түрлі-түсті интерьер дизайны сән туындысы ретінде бөлменің еуропалық идеясының коммерциялық көрінісі ретінде Room de Luxe интерьерінде аяқталды.

Сыртқы қасбеті

Макинтош қайта жобалаған сыртқы қасбеті мұқият қарастырылған асимметриялық, абстрактілі модельденген композиция болды, оның бетіндегі кейбір аймақтарда терең емес қисықтар және терезелер мен негізгі кіреберісіндегі тереңдіктер өзгерді. Композиция көрші ғимараттардың қалалық контекстін құрметтеп, көрші ғимараттардың негізгі карниздік сызықтары мен биіктіктеріне сәйкес келеді, сонымен қатар модерн және модерн қозғалысының жаңа идеяларын зерттейді. Жергі қабаттың кіреберіс есігі кең терезелердің сол жағына орналастырылған, екеуі де бірінші қабаттың деңгейінен төмен орналасқан, бұл Room de Luxe. Осы бөлменің маңыздылығын атап өту үшін Маккинтош қасбетті сыртқа қарай жұмсақ қисықпен шығарып, толық енімен терезені жобалады. Екі қабатты терезелер әр қабатқа әр түрлі дәрежеде ойылып салынған үш жеке терезеден тұрады. Композицияның асимметриясы сол жақ терезелерді кеңейту арқылы жалғастырылды және фасадтың осы бөлігінде екі қабатқа созылатын тағы бір жұмсақ қисық жасалды. Бұл бірінші қабаттың қисық нысанын қайталады және төменгі ғимаратқа қатты кіретін есікті баса көрсетеді. Макинтош қасбетті ақ бояумен тегіс бояумен аяқтады, бұл жақын маңдағы ғимараттардың табиғи таспен аяқталуына қарама-қайшы. Бұл шешім, сонымен қатар фасадтың периметріне шақталған жиекті шекараны құрайтын шағын терезелер мен әшекейлі плиткалардың кіріспелері қолданылды, бұл оған өзінің мақсатына сәйкес келетін сәнділік пен жеңілдік берді. Үй ішіндегі қорғасыннан жасалған шыны ішкі бөлменің тығыздығын білдіріп, ішіндегі сәнді сабан тақырыбына нұсқайды.

Willow TeaRooms қазіргі кезде

1917 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін Кранстон әпке өзінің бизнесін сатып жіберді. 1928 жылы Далай дүкеніне қосылғанға дейін Willow TeaRooms жаңа атпен қолданыла берді. 1938 жылы қалғандары Cranston's Tearooms Ltd қолына өтті. 1954 жылы компанияның таратылуына байланысты, шай бөлмелері сатылып, жылдар бойы әртүрлі мақсаттарға пайдаланылды. Дейли Willow Tearooms ғимаратын өздерінің дүкенінің бөлігі ретінде бейімдегенімен, қасбеті жерүсті қабаттағы шыны шыны терезе мен фасадасынан жоғары өзгермеген, қалыпты гипстен жасалған фриз әлі де жерүсті қабаттағы дүкен жабдықтарының үстінен көрінеді, ал Room de Luxe 1980-жылдардың басында жабылып қалмайынша дүкеннің шай бөлмесі ретінде қолданылып келді. Кеппи Хендерсонның сәулетшісі Джеффри Уимпэннидің басшылығымен ауқымды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Willow Tearooms 1983 жылы қайта ашылды, қалпына келтірілген бірінші қабаттың қасбеті Henderson зергерлерінің дүкенінің алдыңғы жағын құрады, ол бірінші қабатты және қайта құрылған галереяны алып тұрды. Сонымен қатар, Room de Luxe түпнұсқа түстер схемасын қайта құру үшін жаңартылды және жоғары арқалық орындықтардың репродукцияларымен жабдықталды, бірақ бастапқыда ресми орталық үстелдерде осы орындықтардың сегізуі ғана болды, ал периметрдегі орындықтардың төменгі арқалары болды. 1983 жылы оны Глазголық кәсіпкер Энн Мюлхерн қайта ашты, ал 1996 жылы ол ғимараттың артқы жағындағы шай галереясын жалға алды. Жергі қабатты 2013 жылға дейін зергерлік бизнеспен айналысатын Хендерсонс иеленді, содан кейін бүкіл ғимаратты "The Willow Tearooms" ретінде жұмыс істеуге арналған Mulhern сатып алды. Бұл бизнес Бьюкенен көшесіндегі үй-жайларында жалғасты және 2016 және 2019 жылдар аралығында Уоттс Бразерс дүкенінде жұмыс істеді. 2019 жылы сатылып кеткеннен кейін ол әлі де Бьюкенен көшесінде жаңа меншік иелерімен жұмыс істейді. 2014 жылы Саучихолл көшесіндегі ғимаратты Глазго бизнесмені Селия Синклер ғимаратты мәжбүрлеп сатудан, шайханаларды жабудан және үй иесі банкротқа ұшырағандықтан, оның мазмұнын коллекционерлерге жоғалтудан сақтау үшін сатып алды. Кейіннен ғимарат "The Willow Tea Rooms Trust" тіркелген қайырымдылық ұйымына тиесілі болды. Трасттың мақсаттары мен міндеттеріне Шотландияның мұрасының бөлігі ретінде және жалпы жұртшылықтың игілігі үшін шайханаларды қалпына келтіру мен сақтау кірді. Ғимаратты 2014-2018 жылдары қалпына келтіру 10 миллион фунт стерлингке бөлінді және жеке және гранттық ақшаның қоспасы арқылы қаржыландырылды, оның ішінде The Heritage Lottery Fund, The Monument Trust, Historic Environment Scotland, Glasgow City Heritage Trust, Глазго қалалық кеңесі, Дуннард қоры және Архитектуралық мұра қоры. Шотландиядағы Корольдік архитекторлар бірлестігі жүргізген халықаралық байқаудан кейін Симпсон & Браун консервациялық архитекторлар және жетекші дизайн кеңесшілері болып тағайындалды. Қайта қалпына келтіру жобасы Саучихолл көшесіндегі 215 үй-жайда сауда, білім беру, конференциялар және келушілер орталығын құрумен толықтырылды. No 217 үйді қалпына келтіру кезінде Маккинтоштың ішкі жобалары мен жылдар бойы жоғалған сәндік элементтерін қайта құру қамтылды. Макинтош дизайнының көптеген жиһаздары да Теарумның әртүрлі бөліктерінде (түпнұсқалары жоғалып кеткен немесе бүкіл әлемдегі жеке және мұражай коллекцияларында) пайдаланылуы үшін қайта шығарылды. Ғимараттың ең танымал бөлмелерінің бірі - "Room de Luxe" толықтай қалпына келтірілді және арнайы тапсырыс бойынша жасалған жиһаздар, қайта жасалған шамдар, гипсопласт панелдер мен кілемдер бар. Мәдени маңыздылығы жағынан Глазгодағы әйелдер алғаш рет үйден тыс жерде араласа бастаған орын ретінде бұл бөлме қайтадан өзінің бастапқы мақсаты үшін пайдаланылады. Теарумы әлеуметтік кәсіпорын ретінде Трасттың басқаруымен жұмыс істеді, оның мақсаты - жастар мен қауымға оқыту, білім алу, жұмыспен қамту және басқа да мүмкіндіктер мен қолдау жасау. Принц Траст пен Дамфрис Хаус - жас мамандарды оқытуда серіктестер, олар "Шаянханаларда" жұмыс істейді және кәсіби тәжірибе жинақтап, кәсіби тәжірибе жинақтап отырады. 2024 жылдың қаңтарында Шотландияның Ұлттық қоры Willow Tea Rooms Trust-тен Tea Rooms-тің меншік құқығын сатып алғаны туралы хабарланды. Иесі өзгерген негізгі фактор ретінде өткен жылдардағы сыртқы қаржылық қысымнан кейін орынның ұзақ мерзімді өмір сүруі аталды.

Әдебиет пен танымал мәдениетте

Нил Мунро Эрчи Макферсон мен оның досы Даффидің Уиллоу шайханасына жасаған сапары туралы баяндады, ол алғаш рет 1904 жылы "Глазго кешкі жаңалықтарында" "The Looker On" бағанында жарияланды.