Кіріспе

Армян геноцидінің басталуы Армян зиялыларының жер аударылуы әдетте Армян геноцидінің басталуы ретінде қарастырылады. Осман империясының астанасы Константинополдегі (қазіргі Стамбул) және кейінірек басқа жерлерде тұратын армян қауымының басшылары тұтқындалып, Ангора (қазіргі Анкара) маңындағы екі тұтқынға алу орталығына жеткізілді. Бұйрықты ішкі істер министрі Талаат паша 1915 жылы 24 сәуірде берді. Сол түні Константинопольдің 235 - 270 армян зиялыларының алғашқы тобы тұтқындалды. 1915 жылы 29 мамырда "Техцир" заңы қабылданғаннан кейін бұл тұтқындар кейін Осман империясына көшірілді; олардың көпшілігі ақырында өлтірілді. 80 - ден астам, мысалы Вртанес Папазиан, Арам Андонян және Комитас аман қалды. Бұл оқиғаны тарихшылар бас кесу ереуілі деп сипаттады, бұл армян халқының басшылығын және қарсылық көрсету мүмкіндігінен айыруды көздеді. Армян геноцидінің құрбандарын еске алу үшін 24 сәуір Армян геноцидін еске алу күні ретінде атап өтіледі. Бұл күн алғаш рет 1919 жылы Константинополдегі оқиғалардың төртінші жылдығында атап өтілді. Армения және Арцах Республикасындағы ұлттық еске алу күніне айналған әрмендер геноциді сол күннен бастап жыл сайын атап өтіледі және оны бүкіл әлемдегі армян диаспорасы атап өтеді.

Ұстауға алу

Османдық ішкі істер министрі Талаат паша 1915 жылы 24 сәуірде тұтқындау туралы бұйрық берді. Операция кешкі сағат 8-де басталды. Константинополде операцияны Константинополдің полиция бастығы Бедри Бей басқарды. 1915 жылдың 24-25 сәуірінің түнінде ІІМ-нің тапсырмасы бойынша Константинополдің 235-270 армян басшылары, дін қызметкерлері, дәрігерлер, редакторлар, журналистер, заңгерлер, мұғалімдер, саясаткерлер және басқалар тұтқындалды. Сандардағы айырмашылықтарды полицияның осындай есімді адамдарды тұтқындаған кездегі белгісіздіктерімен түсіндіруге болады. Елордадан тағы да адамдар жер аударылды. Бірінші міндет - тұтқынға алынғандарды анықтау. Олар бір күн бойы полиция бөлімшесінде (осман түрікшесі: Emniyeti Umumiye) және Орталық түрмеде ұсталды. Екінші толқын 500-600 адамға жетті. 1915 жылдың тамызының соңында Ресей азаматы болған 150-ге жуық армян Константинополдан тұтқынға алу орталықтарына айдалды. Тұтқынға алынғандардың бірнешеуі, соның ішінде жазушы Александр Паносян (1859-1919) анатолияға ауыстырылмас бұрын, сол жексенбіде босатылды. Жалпы алғанда, 2345 армяндық беделді адамдар тұтқындалып, кейін депортацияланды, олардың көпшілігі ұлтшыл емес және ешқандай саяси қатысы жоқ. Армениялық кондукторға депортацияланғандардың аты-жөні жазылған тізім келді. Ол Константинопольдің армян патриархы Завен Дер Егиаянға тапсырылды, ол дереу мүмкіндігінше көп жер аударылғандарды құтқаруға тырысты, бірақ ол сәтсіз болды. Оған көмектескен жалғыз шетелдік елші АҚШ елшісі Генри Моргентау болды. 20 сағатқа созылған пойыз сапарынан кейін, жер аударылғандар сейсенбі күні түскі уақытта Синканкойда (Ангора маңы) түсіп қалды. Станцияда Константинопольдің орталық түрмесінің директоры Ибрагим солардың түрлерін іріктеді. Депортацияланғандар екі топқа бөлінді. Бір топты Чанкырға (және Чормға) және екінші топты Аясқа жіберді. Аясқа жіберілгендер екі сағат бойы арбамен Аяшқа жеткізілді. Олардың барлығы дерлік бірнеше айдан кейін Ангора маңындағы сағаларда қаза тапты. Тек 10 (немесе 13) ғана Аяшта 150-ге жуық саяси тұтқын ұсталды, ал тағы 150 зиялы тұтқын Чанкырыда ұсталды.

Әскери соттың

5 мамырда доктор Назарет Дағавариан мен Саркис Минассян сияқты кейбір беделді адамдар Аяш түрмесінен алынып, әскери соттың алдында тұру үшін Харутиун Жангулян, Карекин Хаджаг және Рупен Зартарианмен бірге Диярбекирге әскери қарауылмен әкелінді. Олар Диярбекирге келер алдында Қарақайыран деген жерде Черкес Ахмет пен Халил мен Назим атты лейтенанттар басқарған мемлекет қолдаған жарымәскери топтар арқылы өлтірілген. Қылмыстарға жауапты жанұяшылар 1915 жылдың қыркүйегінде Дамаскте Джемаль-пашамен сотталып, жазаға тартылды. Оқиға кейін 1916 жылы Осман парламентімен Алеппоның орынбасары Артин Бошгезениан бастаған тергеудің тақырыбына айналды. Марцбед соттың қамауынан босатылғаннан кейін ол жалған Османдық жеке тұлғамен немістер үшін Интиллиде (Аманус теміржол туннелі) жұмыс істеді. Ол Нусейбинге қашып барып, атынан құлап, соғыс біткенге дейін қайтыс болды. 1915 жылдың шілде айының соңында оның орнына орталық комитеттің мүшесі Атиф Бей келді.

Тірі қалғандар

Мудрос келісімінен кейін (1918 жылы 30 қазанда) аман қалған бірнеше армян зиялылары одақтастардың басқыншылығында болған Константинополге оралды. Олар қысқа, бірақ қарқынды әдеби іс-әрекетті бастады, ол 1923 жылы түрік жеңісімен аяқталды. Депортация кезінде болған оқиғалары туралы естеліктер мен кітаптар жазғандар арасында Григорис Балакиан, Арам Андонян, Ервант Одиан, Теотиг және Микаил Шамтанчян бар. Басқа да аман қалғандар, мысалы, Комитас, ауыр посттравматикалық стресс бұзылысына ұшырады. Комитас 1935 жылы қайтыс болғанға дейін 20 жыл бойы психикалық ауруханаларда емделген.

Еске алу күні

Армян геноцидін ресми еске алу күні - 24 сәуір, бұл күн армян зиялыларын жер аударудың басталуы болды. Арменияның Геноцидтен аман қалғандар тобы ұйымдастырған алғашқы еске алу 1919 жылы Стамбулдағы Арменияның қасиетті Троица шіркеуінде өтті. Бұл мерекеге әрмен қауымының көптеген беделді тұлғалары қатысты. 1919 жылы алғашқы еске алу шарасынан кейін бұл күн әрмендердің геноцидін еске алудың жыл сайынғы күніне айналды.

Белгілі депортацияланғандар

Төменде 1915 жылы 24 сәуірде Константинополдан жер аударылған көрнекті армян зиялыларының, қоғам басшыларының және басқа да қоғам қайраткерлерінің тізімі берілген. Атаулар тізімі Осман мұрағатында және әр түрлі әрмендік дереккөздерде берілген: Аты Туған күні және орны Тағдыры Саяси бағыты Жұмыс істеген орны Ескертпелерге жер аударылды Саркис Апоу Дашнак мұғалімі Аяк аты="авак41 53" Чанкыры 1915 жылы қайтыс болды. Խաչատուր Մալումեան 1865 жылы Зангезурда Dashnak Dashnak ұрыскері, газет редакторы қаза тапты, Осман сұлтанға қарсы күштер жиналысын ұйымдастыруда рөл атқарды, нәтижесінде 1908 жылы Осман конституциясы жарияланды. Аяш 5 мамырда Аяш түрмесінен алынып тасталды және Дагхавар, Жангулян, Хаджаг, Минассиан және Зартарианмен бірге Диярбақырға әскери сүйемелдеумен алып кетіп, соғыс сотына қатысты. Олар Диярбақырға кетер алдында Қарақаорен деп аталатын жерде Черкес Ахмет және лейтенанттар Халил мен Назим бастаған мемлекет қолдаған жарым әскери топтар өлтірді. Հնչակեան Վերակազմ Жазушы және журналист; Армения Ұлттық Ассамблеясының мүшесі Чанкыры Тек бір Վ. Արապեան Патриот немесе жер аударылудың педагогы екінші конвойға қарасты. Бұл топтың сегіз тұтқыны 9 мамыр күні, жексенбі күні, босатылуы туралы хабарланды және 11 мамырда Чанкирден кетіп қалды. Манук Пасмачьяна аман қалды Хачик Поглосян аман қалды Дәрігер, психолог, Армения Ұлттық Ассамблеясының депутаты аман қалды Агроном, Бербер мектебінде ауыл шаруашылығы пәнінен дәріс берген Чанкыры 1915 жылы 8 мамырда Талат Пашаның арнайы бұйрығымен Константинополден тыс жерде отбасымен бірге тұруға рұқсат етілді, Смирнаны таңдады, бірақ әскери соттың алдында тұру үшін әскери еріп жүруге жіберілді. Агрерик Керестегеев 1855 Kartal Өлген Çankırı Рас-эль-Айнға жер аударылу кезінде қаза тапты. Аяш Аяш қаласында спорт залында жаттығулар ұйымдастырды. Аяш жер аударылғандары 1915 жылы 15 маусымда болған 20 ханшақ атуы туралы білгенше, олар өз жағдайларының ауырлығын түсінбеді. Түрік күзетшілері жаттығуларға үлкен күдікпен қарады. 1916 жылы Азиз Нури деген атпен ислам дініне кірді, содан кейін Ангорада өлтірілді. немесе 1915 жылғы 2 маусымда. Крикор Зограбтың тағдыры да солай. (Черкес Ахмет пен Халил Дамаскке әкетіліп, 30 қыркүйекте екі депутаттың өлтірілуіне байланысты Джемаль-пашаның бұйрығымен сонда өлтірілді. Պաղտասար Սարգիսեան аман қалды Чанкыры "Константинополға қайтып бармау шартымен кешірілді" деп жазылған Ішкі істер министрлігінің 1915 жылғы 25 тамыздағы жеделхатында 3 тамыздағы жеделхатта қате келтірілмеген жер аударылғандар туралы. бірақ "25 тамыздағы ішкі істер министрлігінің 1915 жылғы 3 тамыздағы жеделхатта қате түрде тізімге енгізілмеген жер аударылғандар туралы телеграммасына сәйкес Чанкырыда еркін тұруға рұқсат етілді". ШахбазШахпаз Патриот немесе Константинополдегі педагог Тірі қалған дәрігер, медицина тарихшысы Чанкыры 1915 жылы 7 мамырда Талат пашадан арнайы жеделхатпен Константинополге оралуға рұқсат алды. Ол 1922 жылы Францияның Эврэ қаласында соғыстан кейін кітап (әрмен дәрігерлерінің тізімі) және 1929 жылы Антверпенде эфиопиялық таеницид Коссо туралы зерттеу жариялады. 1942 жылы 11 тамызда Парижде қайтыс болды. (Томажан)Սամուել Թումաճան (Թոմաճանեան) Өлген Хунчак Чанкыры 1915 жылдың 11 мамырынан кейін көп ұзамай Константинополге оралуға рұқсат етілді. Самвел Томажан/Томочьяна (!) Ол Альбояджианның айтуынша қайтыс болған. Даниель Варужан 1884 жылы Бргникте (Сивас маңы) Қаза тапқан Ақын Чанкыры Рубен Севакпен бірге 1915 жылы 26 тамызда 12 четемен Чанкырыдан алты сағат өткен соң Тюне хандығының маңында бес адамнан тұратын топта қаза тапқан. Արամ Երջանիկ 1865 Өлді Ресторан иесі Чанкыры Бахчекапыдағы өзінің ресторанында көптеген зиялы адамдар үнемі кездесіп тұратындықтан, депортацияланды, 1915 жылы қайтыс болды. Т. Երկանեան Адвокат Գրիգոր Եսայեան 1883 Ван Килд Дашнак француз және математика мұғалімі, Левон Шанттың "Ежелгі құдайлар" кітабын француз тіліне аударған Чанкыры 1915 жылы 19 тамызда Чанкырыдан шыққан тек бір немесе екі аман қалған екінші конвойға қарасты, Ангорада тұтқындалды 20-24 тамызда Йозгатқа бара жатқанда қаза тапты. YeznikԵզնիկ Профессия Çankırı Ներսէս Զաքարեան өлтірілді Хунчак патриот немесе педагог, Армения Ұлттық Ассамблеясының мүшесі Аяш Ангорада өлтірілді. Аւետիս Զարիֆեան аман қалған Фармацевт Чанкыры 1915 жылдың 11 мамырынан кейін көп ұзамай Константинополға оралуға рұқсат етілді. Рубен Зардареан 1874 жылы Харпертте өлтірілген Жазушы, ақын, газет (Азадамард) және оқ�...