Кіріспе

Кеч – екі мастты желкенді қайық, онда негізгі мастың биіктігі мизз мастың (немесе артқы мастың) биіктігінен жоғары болады, ал мизз масты руль бағанасының алдына орналастырады. Мизз масты руль бағанасының алдына орналастыру кешті яулдан ерекшелендіреді, яулда мизз масты руль бағанасының арт жағына орналастырады. 19 және 20 ғасырларда кеч конструкциясы көбінесе үлкен яхталар мен жұмыс кемелерінде қолданылды, бірақ кештер 15 футқа дейін қысқа жұмыс кемелері ретінде немесе Билл Ханнаның Таити кештері, Л. Фрэнсис Херрешоффтың Розинанте және H 28 сияқты шағын саяхаттық қайықтар ретінде де қолданылады.

Тарих

Кетч атауы "catch" сөзінен шыққан. Кетчтің негізгі мачтасы әдетте шлюпке қарағанда алға қарай орналасады. Кетчтің желкен схемасы яулдікіне ұқсас, бірақ яулдағы мизз мачтасы кішірек болып, артқа қарай орналасады. Кетч конструкциясының тек негізгі желкен мен мизз мачтасы бар түрлері де бар, мұндай кемелер "мысық кетч" деп аталады. Көбінесе кетчтерде бас желкендер (Jibs) болады. Егер кетч бірнеше jib желкендерін бір уақытта көтеруге мүмкіндік берсе, онда ол "көп бас желкенді кетч" деп аталады. Баспа бетінде кездессе де, бұл конструкцияны қазіргі заманғы "каттер кетч" деп дұрыс емес атауға болмайды. 1600 жылдары Жаңа Англияда кетч – шағын жағалаудағы жұмыс кемесі болған. 1700 жылдары ол заманауи жазбалардан жоғалып, оның орнына шхуна келген. Кетч конструкциясы 19-шы және 20-шы ғасырдың басында Америкадағы жұмыс кемелерінде танымал болды, оның белгілі мысалдары – Чесапик шығанағындағы бугейлер, Нью-Хейвен шарпилері және Кингстон лобстер қайықтары. Еуропада осы кезеңде көптеген каноэ яулдары техникалық тұрғыдан кетчтер болып саналды, себебі олардың мизз мачталары руль бағаналарының алдында орналасқан. "Cat ketch" конструкциясы 1970-ші және 1980-ші жылдары қысқа мерзімге қайтадан қызығушылық тудырды, өйткені көміртек талшықтары осы конструкцияның тұрған мачталы нұсқаларын 40 футтан кішкентай круиздік кемелер үшін мүмкін етті. Сонымен қатар, желкендік өнімділікті арттыру үшін мизз мачтасының жоғарғы жағы мен негізгі мачтаның төменгі жағы арасына қосымша желкендер (staysails) орнатуға болады.